Doğubayazıt'ın İmar Geleceği Yeniden Çiziliyor: 1/100.000 Ölçekli ÇDP Değişikliğinin Gerekçe Raporu Detayları
Doğubayazıt Belediye Başkanlığı’nın talebi üzerine, ilçenin 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı (ÇDP) için kapsamlı bir revizyon süreci başlatıldı. İller Bankası tarafından hazırlanan Araştırma Raporu ve toplanan kurum görüşleri doğrultusunda, mevcut planın 2040 yılı projeksiyon nüfusuna ve gelişim eğilimlerine yanıt veremeyeceği tespit edildi. Plan değişikliği, hem mülga planlardaki hataları düzeltmeyi hem de yeni gelişme alanlarını belirlemeyi amaçlıyor.
Doğubayazıt Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün 04.03.2021 tarihli yazısıyla tetiklenen süreç, mevcut ÇDP'nin yetersiz kaldığı birçok kritik noktayı gündeme taşıdı. Bakanlığa iletilen talebin temel gerekçeleri arasında; 2018 tarihli Doğubayazıt Sazlıkları Sulak Alan Planı'nın uygulanabilmesi, mevcut Üniversite Alanı'nın dikkate alınmaması veya yanlış konumlandırılması, mevcutta bulunan Sanayi ve Depolama Alanlarının plana işlenmesi ve en önemlisi, 1/100.000 ölçekli ÇDP'nin nüfus projeksiyonunun, onaylı yerel projelerin çok altında kalması yer alıyor.
Nüfus Projeksiyonunda Radikal Güncelleme
Plan değişikliğinin en önemli dayanak noktasını nüfus verilerindeki çelişki oluşturuyor. İller Bankası Araştırma Raporu'na göre, 2017 ADNKS verileri ve 5.4'lük hane halkı sayısına göre ilçenin mevcut su abone (22.852) sayısı baz alındığında dahi ortalama nüfusun 123.400 kişi olduğu ortaya çıkmaktadır.
Bu rakam, 2020 yılı için Logaritmik Yöntemle hesaplanan en yüksek projeksiyon olan 97.509 kişinin dahi üzerindedir. Nüfus artış hızının yüksekliği göz önünde bulundurularak, 2040 yılı kentsel nüfus projeksiyonu 171.726 kişi olarak revize edilmiştir. Bu revizyon, plan değişikliği ile önerilen yeni kentsel gelişme alanlarının zaruretini ortaya koymaktadır.
Arazi Kullanımında Kritik Fonksiyon Değişiklikleri
Yapılan incelemeler ve kurum görüşleri neticesinde, 1/100.000 ölçekli ÇDP (İ52 Plan Paftası) üzerinde çok sayıda fonksiyonel düzenleme talep edilmiştir. Bu değişiklikler, Doğubayazıt'ın önümüzdeki 20 yıllık mekânsal stratejisini doğrudan etkileyecek niteliktedir.
1. Yeni Mücavir Alan ve Otoyol Güzergahı
Sağdıç, Yılanlı ve Karaburun köylerinin bir kısmını içeren yaklaşık 1049 hektarlık alan, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 45. Maddesi uyarınca Doğubayazıt Belediyesi mücavir alanına dâhil edilmiştir.
Ayrıca, Karayolları Genel Müdürlüğü'nün görüşü doğrultusunda, yerleşimin kuzeyinden geçecek olan Erişme Kontrollü Karayolu (Otoyol) güzergâhı ÇDP'ye işlenmektedir.
2. Doğubayazıt Sazlıkları Tampon Bölgesi ve Tarım Arazileri
Plan değişikliğinin en hassas noktalarından birini sulak alan ve tarım arazileri oluşturmaktadır.
-
Olumlu Görüş (Sulak Alan): Tarım ve Orman Bakanlığı (13. Bölge Müdürlüğü), "Doğubayazıt Sazlıkları Sulak Alan Tampon Bölgesi" sınırları içinde kalan tarım arazisi niteliğindeki bazı yerlerin "Kentsel Servis Alanı" ve "Kentsel Gelişme Alanı" fonksiyonu almasında bir sakınca olmadığını belirtmiştir. Bu görüş, bölgedeki planlama kararları için kritik bir eşiği temsil etmektedir.
-
Olumsuz Görüş (Tarım Arazisi): Önerilen Otoyol güzergâhı ile mevcut Kentsel Gelişme Alanı arasında kalan ve "Kentsel Gelişme Alanı" olarak planlanması talep edilen alanlara ilişkin Ağrı İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün uygun görüş vermediği tespit edilmiştir. Bu alanların Tarım ve Orman Bakanlığı'nın "Kuru Marjinal Tarım Arazisi" olarak uygun gördüğü 673,25 ha'lık alan içerisinde yer almadığı raporda belirtilmiştir.
3. Üniversite, Sanayi ve Merkezi Alanlardaki Revizyonlar
Mevcut plandaki hatalı gösterimler ve talebe bağlı yetersizlikler nedeniyle şu değişiklikler öngörülmüştür:
-
Üniversite Alanı: ÇDP'de yanlış konumda gösterilen Üniversite Alanı, güneydeki mevcut ve fiili konumuna taşınmaktadır. Ayrıca, Katı Atık Bertaraf Tesisinin doğusunda yer alan "Organize Tarım ve Hayvancılık Alanı" fonksiyonu kaldırılarak, bu alanın da "Üniversite Alanı" olarak planlanması talep edilmiştir.
-
Sanayi ve Depolama Alanı: Doğuda yer alan mevcut "Sanayi ve Depolama Alanı", talep azlığı nedeniyle küçültülerek bir kısmı "Ağaçlandırılacak Alan", bir kısmı ise "Kentsel Gelişme Alanı" olarak yeniden düzenlenmiştir. Buna karşılık, farklı bir bölgede "Kentsel Gelişme Alanı"nda kalan bazı kısımların "Sanayi ve Depolama Alanı" olarak plana işlenmesi talebi de mevcuttur.
-
Merkezi Fonksiyonlar:
-
Merkezde yer alan "Bölgesel ve Kentsel Spor Alanı", alt ölçekli imar planlarında zaten (Sosyal Donatı ve Rekreasyon) çözümlendiği için ÇDP'den kaldırılmıştır.
-
"Askeri Alan" olarak planlanan bir bölgenin, İl Jandarma Komutanlığı'nın yazısıyla "Askeri Alan" statüsünde olmadığı teyit edilmiş ve fonksiyonu kaldırılmıştır.
-
Merkezdeki "Turizm Tesis Alanı", alt ölçekli planlarda "Ticaret-Turizm-Konut Alanı" olarak planlandığı için, üst planda "Kentsel Gelişme Alanı" fonksiyonuna dönüştürülmüştür.
-
Değişiklik Sonrası Alan Kullanım Dağılımı
Plan değişikliği onama sınırı içerisinde yapılan düzenlemeler sonucunda, ilçenin mekânsal arazi kullanım (hektar) dağılımı şu şekilde öngörülmüştür:
-
Kentsel Gelişme Alanı: 694 hektar
-
Kentsel Meskûn (Yerleşik) Alan: 253 hektar
-
Kentsel Servis Alanı: 194 hektar
-
Kentsel ve Bölgesel Yeşil Spor Alanı: 143 hektar
-
Kentsel ve Bölgesel Sosyal Altyapı Alanı: 14 hektar
-
Sanayi ve Depolama Alanı: 13 hektar
-
Üniversite Alanı: 12 hektar
-
Ağaçlandırılacak Alan: 1 hektar
Bu revizyon, Doğubayazıt'ın 2040 vizyonunu belirlerken, özellikle sulak alan tampon bölgesi ve tarım arazilerine yönelik geliştirme baskıları ile koruma dengesi arasındaki müzakerelerin devam edeceğini göstermektedir.
