FUEN'den Onikiada Türkleri İçin Tarihi Karar: "Türk" Kimliğinin Kullanım Hakkı Oybirliğiyle Kabul Edildi
Rodos, İstanköy ve Onikiada Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği (ROİSDER), İtalya'da düzenlenen Avrupa Milletleri Federal Birliği (FUEN) 69. Yıllık Kongresi'nde önemli bir diplomatik başarıya imza attı. ROİSDER'in sunduğu, Onikiada Türklerinin kültürel kimlikleri için "Türkçe" ifadesini kullanma hakkını tanıyan karar tasarısı, kongrede oybirliği ile kabul edildi.
İtalya'nın Güney Tirol bölgesindeki Bolzano şehrinde, 23-26 Ekim 2025 tarihleri arasında düzenlenen kongreye, Avrupa'nın 30 farklı ülkesinden yerli ulusal azınlıklar, milletler ve dil gruplarının temsilcileri katıldı. İtalya'daki Alman ve Ladin azınlıklarını temsil eden Güney Tirol Halk Partisi'nin (SVP) ev sahipliğinde gerçekleşen kongrede, ROİSDER'i Başkan Prof. Dr. Mustafa Kaymakçı ve yönetim kurulu üyesi Mehmet Tokmakoğlu temsil etti.
Kongredeki panel oturumlarında, Avrupa'da azınlık dillerinde görsel-işitsel medyaya sınır ötesi erişimdeki engeller ve FUEN'nin Azınlıkları Koruma Paketi (MSPI) gibi girişimler tartışıldı.
Tarihi Karar: "Türk" Kelimesinin Kullanımı Onaylandı
Kongrenin en önemli çıktılarından biri, ROİSDER tarafından sunulan "2025-01" numaralı karar tasarısının kabul edilmesi oldu. Bu kararla FUEN Temsilciler Meclisi, Onikiada Türklerinin kültürel kimlikleri için "Türkçe"yi kullanma hakkını oybirliğiyle tanıdı.
Karar metninde, Yunan makamlarının "Türk" kelimesinin kullanımını yasakladığı ve resmi politikada "Müslüman" azınlık olarak adlandırdığı belirtildi. Rodos ve İstanköy başta olmak üzere Onikiada'da yaşayan 9.000'i aşkın Türk nüfusun bulunduğu vurgulandı.
Yunanistan'a Uluslararası Hukuk Hatırlatması
Kabul edilen karar, Yunanistan'ın "Onikiada'nın 1923 Lozan Antlaşması sırasında İtalyan yönetimi altında olduğu" gerekçesiyle Türklerin kültürel haklarını uygulamaktan kaçınmasını eleştirdi. Kararda, bu varsayımın hem 1923 Lozan Antlaşması'nın 45. maddesine hem de 1947 Paris Barış Antlaşması hükümlerine aykırı olduğu belirtildi.
Bu antlaşmaların "Yunanistan'ın tüm toprakları" için geçerli kılındığı ve Onikiada için hukuken bağlayıcı olması gerektiği ifade edildi. Kararda ayrıca, Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 1978 Viyana Sözleşmesi'ne atıfla aldığı karara da yer verildi. Bu karara göre, bir antlaşmanın kapsamının, imzalandığı tarihteki toprakların yanı sıra "daha sonra edinilen toprakları da" kapsayacak şekilde yorumlanması gerektiği hatırlatıldı.
FUEN Temsilciler Meclisi, bu gerekçelerle Yunanistan'a, UAD ve Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin kararlarını uygulama ve Onikiada Türklerinin tüm kurum ve kuruluşları için "Türk" sözcüğünün kullanılmasına izin verme çağrısında bulundu.
ROİSDER Kongrede Aktif Rol Aldı
ROİSDER heyeti, kongre boyunca bir dizi önemli faaliyette bulundu. "Azınlıklar Pazarı"nda açılan ROİSDER standı, delegeler tarafından yoğun ilgiyle karşılandı.
Heyet ayrıca, görevi sona eren eski FUEN Başkanı Loránt Vincze’ye, Rodos ve İstanköy Türklüğüne yaptığı hizmetler nedeniyle teşekkür ederek hediyeler takdim etti. Vincze, 2018'de İzmir'de düzenlenen "Uluslararası Rodos ve İstanköy Türklüğü Sempozyumu"na katılmış ve Onikiada Türklerinin haklarını dile getiren bir konuşma yapmıştı.
ROİSDER temsilcileri, kongre sırasında düzenlenen FUEN Türk Azınlıkları/Toplulukları Çalışma Grubu (TAG) toplantısına da katılım sağladı.
FUEN'de Yeni Yönetim ve Yeni Üyeler
Kongre sonunda yapılan seçimlerde FUEN'in yeni yönetimi de belirlendi. Macaristan'daki Alman azınlığını temsilen Olivia Schubert, FUEN'nin yeni başkanı seçildi.
Avrupa Batı Trakya Türk Federasyonu (ABTTF) Başkan Yardımcısı Nabi İbrahimcik ise, FUEN Türk Toplumu'nu temsilen ikinci kez FUEN Başkan Yardımcısı olarak seçilerek önemli bir başarıya imza attı.
Kongrede ayrıca Macaristan'daki Ukraynalılar, Romanya'daki Roman azınlığı ve Almanya'daki Sater Frizlerinin kuruluşları ortak üye, Almanya'daki Yenişlerin kuruluşu ise destekçi üye olarak FUEN ailesine katıldı.
Delegeler Kurulu'nda alınan karara göre, FUEN'nin 70. Yıllık Kongresi 2026'da Finlandiya'daki İsveç azınlığının ev sahipliğinde Helsinki'de, 71. Kongresi ise 2027'de Slovenya'daki İtalyan azınlığının ev sahipliğinde Istria bölgesinde düzenlenecek.
