Batı Anadolu Sanayici ve İş İnsanları Dernekleri Federasyonu (BASİFED) ve İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA), kentin 300 yıllık ticari hafızasını kayıt altına alan dev bir eseri Türkçeye kazandırdı. Wolfgang Müller-Wiener’in “İzmir Çarşısı” adlı çalışması, bugünün iş dünyasına dünün ticari ekosistemini anlama ve geleceğe dair ilham alma fırsatı sunuyor.
İzmir iş dünyası, kentin ekonomik köklerine ışık tutan paha biçilmez bir kaynağa kavuştu. Alman mimar ve arkeolog Wolfgang Müller-Wiener’in 1980-81 yıllarında hazırladığı, ancak şimdiye dek Türkçeye kazandırılmamış olan “İzmir Çarşısı: Ege Ticaret Metropolü Ekonomik Merkezinin Tarihi ve Mimarisi Üzerine Araştırmalar” başlıklı eseri, BASİFED ve İZKA iş birliğiyle yayımlandı. Kitap, 17. yüzyıl sonundan 20. yüzyıl sonuna uzanan üç asırlık dönemde, Kemeraltı ve çevresindeki ticari dönüşümü, kervan yollarından demiryoluna, liman altyapısından haberleşmeye kadar tüm detaylarıyla inceliyor.
Güneş: "Kurumsal Hafızayı Yeni Kuşaklara Aktaracak"
BASİFED Federasyon Merkezi’nde yapılan tanıtım toplantısında konuşan BASİFED Yönetim Kurulu Başkanı Semiha Güneş, bu eserin kendileri için neden bu kadar önemli olduğunu vurguladı. Güneş, "BASİFED olarak görevimiz sadece üretim, istihdam ve ihracatı desteklemek değil, aynı zamanda bu kentin ticari ruhuna ve bu ruha tanıklık eden yapılara sahip çıkmaktır," dedi. Kitabın, İzmir'in ekonomik hafızasına bir ayna tuttuğunu belirten Güneş, sözlerine şöyle devam etti:
“Hanları, sokakları ve çarşılarıyla bu eser, İzmir'in ticari ekosisteminin evrimini mimarlık ve kent tarihinin disiplinli diliyle kayıt altına alıyor. Bu, sadece bir tarih kitabı değil, aynı zamanda bir kurumsal hafıza belgesidir. İnanıyoruz ki bu eser, yeni kuşaklara esnaflık kültürünü, lojistik ve ticaretin kent dokusunu nasıl şekillendirdiğini ve İzmir’i bir ticaret metropolü yapan dinamikleri anlama imkânı verecektir. Bu, günümüz iş dünyası için de paha biçilmez bir ders niteliğindedir.”
Ticareti Şekillendiren Altyapı Yatırımlarının Analizi
Eser, İzmir'in bir dünya limanı haline gelmesinde rol oynayan kritik altyapı dönüşümlerini sistematik bir şekilde ele alıyor. Doğudan kervanlarla, sonrasında ise demiryoluyla gelen ham maddenin ve batıdan gemilerle ulaşan mamul ürünlerin buluşma noktası olan hanların mimari ve işlevsel evrimi, kitabın ana eksenini oluşturuyor. Rıhtım ve liman düzenlemeleri, elektrik ve telgraf gibi haberleşme altyapılarının ticareti nasıl hızlandırdığı ve kent merkezini nasıl dönüştürdüğü, zengin bir katalog eşliğinde sunuluyor. Bu analiz, günümüzde lojistik, altyapı ve teknoloji yatırımlarının bir ekonomi merkezi için ne denli hayati olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.
İZKA Genel Sekreteri Dr. Mehmet Yavuz ise, eserin İzmir’in sadece mimari değil, aynı zamanda çok kültürlü ticaret yapısını da ortaya koyduğunu belirtti. Yavuz, "Bu kitap, İzmir'in doğu ile batı arasındaki köprü rolünü somut mekanlar ve yapılar üzerinden anlatıyor. Farklı etnik kökenlerden tüccarların bir arada nasıl bir ekonomik sinerji yarattığını gözler önüne seriyor," diyerek eserin sosyal ve ekonomik tarih açısından önemine dikkat çekti.
"İzmir Çarşısı", kentin ticari geçmişini merak eden, markasının köklerini bu topraklarda arayan ve İzmir'in gelecekteki ekonomik vizyonuna katkı koymak isteyen her iş insanı için bir başucu kitabı olmaya aday.
Kemeraltı'nın Kayıp Hafızası Sayfalara Döndü: Wolfgang Müller-Wiener'in Başyapıtı Artık Türkçe
İzmir’in tarihi kent merkezi Kemeraltı ve çevresinin mimari belleğini ortaya koyan en kapsamlı çalışmalardan biri olan Wolfgang Müller-Wiener’in “İzmir Çarşısı”, onlarca yıl sonra nihayet ait olduğu dilde okurlarla buluşuyor. İZKA ve BASİFED iş birliğiyle hazırlanan eser, zenginleştirilmiş görsel içeriği ve 3D canlandırmalarıyla okurları zamanda bir yolculuğa çıkarıyor.
Tarih ve mimarlık dünyasının uzun zamandır beklediği bir gelişme yaşandı. Alman mimar ve arkeolog Wolfgang Müller-Wiener'in, İzmir'in ticari merkezinin anatomisini çıkardığı ve uluslararası literatürde temel kaynak olarak kabul edilen eseri, Mimar Emrah Dönmez'in titiz çevirisiyle Türkçeye kazandırıldı. İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) Kültür Yayınları’ndan çıkan kitap, kentin kalbi olan tarihi çarşının 300 yıllık mimari ve sosyal dönüşümünü mercek altına alıyor.
Yavuz: "Sayfalar Arasında Zaman Yolculuğu Yaşatmayı Amaçladık"
Kitabın en heyecan verici yanlarından biri de orijinal baskısına göre çok daha zengin bir görsel dünya sunması. İZKA Genel Sekreteri Dr. Mehmet Yavuz, bu özel çalışmayı şu sözlerle anlattı:
“Eserin özgün halinde 12 görsel ve 5 plan yer alıyordu. Biz, bu önemli metnin okur tarafından daha iyi anlaşılmasını ve adeta yaşanmasını istedik. Ajansımız grafik tasarımcısı Orçun Andıç tarafından yapılan detaylı görsel tasarım ve haritalama çalışmasıyla kitaba çok sayıda yeni görsel malzeme dahil ettik. Asıl büyük yenilik ise ‘İzmir Zaman Makinesi’ projemiz kapsamında hazırladığımız 3D mimari görselleştirmeleri kitaba eklememiz oldu. Bu sayede okuyuculara sadece okuma değil, sayfalar arasında adeta bir zaman yolculuğu yaşatma deneyimi sunmayı amaçladık.”
Bu teknolojik dokunuş sayesinde, bugün bir kısmı ayakta olmayan veya zamanla form değiştirmiş hanlar, bedestenler ve ticari yapılar, okurun zihninde yeniden canlanıyor.
Mimari Bir Disiplinle Kentin Ruhunu Anlamak
Müller-Wiener, eserinde İzmir Çarşısı'nı sadece bir binalar topluluğu olarak değil, yaşayan bir organizma olarak ele alıyor. Hanların avlu tiplerinden cephe özelliklerine, inşa malzemelerinden mekânsal organizasyonlarına kadar tüm detayları, dönemin ticari ihtiyaçları ve sosyal yapısıyla ilişkilendirerek inceliyor. Kitap, 17. yüzyılın kervan ticaretine uygun, avlulu ve depolu hanlarından, 19. ve 20. yüzyılda demiryolu ve limana yakınlaşan, ofis ve büro işlevi gören daha modern yapılara geçişi mimari bir dille belgeliyor. Bu yönüyle eser, mimarlar, şehir plancıları ve restorasyon uzmanları için eşsiz bir bilimsel kaynak niteliği taşıyor.
BASİFED Başkanı Semiha Güneş de eserin kültürel yaşama katkısına değinerek, "Ticaretin tanığı olan bu yapılara sahip çıkmak, kent kimliğini korumak demektir. Bu kitap, mimarlık ve kent tarihinin disiplinli diliyle bu mirası kayıt altına alıyor ve gelecek nesillere aktarılmasını sağlıyor," ifadelerini kullandı.
"İzmir Çarşısı", kentin mimari mirasına ve sosyal tarihine ilgi duyan herkes için temel bir başvuru kaynağı olmanın yanı sıra, görsel zenginliğiyle de kütüphanelerin en özel parçalarından biri olmaya aday.
Her Gün Yürüdüğünüz Sokakların Gizli Hikayesi Artık Evinizde: "İzmir Çarşısı" Kitabıyla Kemeraltı'nda Zaman Tüneli
Kemeraltı'nın o hareketli sokaklarında yürürken, başınızı kaldırdığınızda gördüğünüz eski bir hanın duvarlarının dile gelse neler anlatacağını hiç merak ettiniz mi? Artık o hikayeleri dinleme vakti! İzmir'in kalbi olan tarihi çarşının 300 yıllık sırlarını anlatan muhteşem bir kitap yayımlandı.
İzmir'i seven herkes için heyecan verici bir haber var. Alman bir mimarın yıllar önce yazdığı ama şimdiye kadar Türkçeye çevrilmemiş olan ve Kemeraltı'nı anlatan efsanevi kitap "İzmir Çarşısı", artık bizim dilimizde. Üstelik eskisinden çok daha güzel ve zengin bir içerikle! Batı Anadolu Sanayici ve İş İnsanları Dernekleri Federasyonu (BASİFED) ile İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA), bu değerli eseri kent sakinlerine armağan etmek için güçlerini birleştirdi.
Eski Fotoğraflar ve 3 Boyutlu Çizimlerle Geçmişe Yolculuk
Kitabı elinize aldığınızda sadece bir tarih kitabı okumayacaksınız; adeta bir zaman makinesine bineceksiniz. İZKA Genel Sekreteri Dr. Mehmet Yavuz, kitabı hazırlarken okuyuculara bu hissi yaşatmak istediklerini söylüyor:
"Kitabın orijinalinde çok az görsel vardı. Biz ise onu İzmir'e yakışır hale getirmek istedik. İçine çok sayıda eski fotoğraf, harita ve çizim ekledik. Hatta daha da ileri giderek, günümüzde olmayan veya çok değişmiş olan bazı tarihi hanları bilgisayarda 3 boyutlu olarak yeniden canlandırdık ve bu görselleri de kitaba koyduk. Amacımız, sayfaları çevirirken sanki o dönemde Kemeraltı'nda geziniyormuş gibi hissetmeniz."
Bu sayede, Büyük Vezir Hanı'nın eski görkemini görebilir, bir zamanlar develerin yüklerini boşalttığı avlularda gezinebilirsiniz.
İş Dünyası, Kentin Kültürüne Sahip Çıkıyor
Bu projenin en güzel yanlarından biri de İzmir'in önde gelen iş insanlarının kentin tarihine ve kültürüne sahip çıkması. BASİFED Başkanı Semiha Güneş, sadece ekonomiyle değil, İzmir'i İzmir yapan her değere katkı sunmak istediklerini belirtiyor:
"Bu binalar, bu çarşılar bizim ekonomik hafızamız. Onları tanımak ve korumak hepimizin görevi. Bu kitap, gençlerimize ve tüm İzmirlilere yaşadıkları şehrin ne kadar köklü ve zengin bir ticari geçmişi olduğunu anlatacak."
Neden Bu Kitabı Okumalısınız?
-
Kızlarağası Hanı'nın yanından geçerken artık ona farklı bir gözle bakacaksınız.
-
Kemeraltı'ndaki daracık bir sokağın aslında eski bir kervan yolu olabileceğini öğreneceksiniz.
-
İzmir'in sadece deniz ve güneşten ibaret olmadığını, yüzlerce yıllık bir ticaret ve kültür merkezi olduğunu yeniden keşfedeceksiniz.
İZKA Kültür Yayınları'ndan çıkan "İzmir Çarşısı", her İzmirlinin kütüphanesinde bulunması gereken, kente olan sevginizi ve bağınızı daha da güçlendirecek bir eser.
