Diyarbakır Kocaköy Yenişehir Mahallesi’nde Deprem İskân Alanı İlan Edildi: 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişti

Diyarbakır'ın Kocaköy ilçesi Yenişehir Mahallesi'nde TOKİ ve Hazine mülkiyetindeki 4,31 hektarlık alan kalıcı deprem iskân alanı olarak planlandı. 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliğinin tüm detayları, zemin etüdü ve mülkiyet bilgileri haberimizde.

6 Şubat 2023 depremlerinin ardından afet bölgelerindeki barınma ve kentsel dönüşüm ihtiyaçlarını karşılamak üzere başlatılan planlama süreçleri aralıksız sürüyor. Bu kapsamda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), Diyarbakır İli, Kocaköy İlçesi, Yenişehir Mahallesi sınırları içerisinde yer alan yaklaşık 4,31 hektarlık (43.100 m²) alanı kalıcı deprem konutları ve sosyal altyapı tesisleri için resmen planlamaya dahil etti.

Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü Gerekçe Raporu verilerine göre hazırlanan Adıyaman-Şanlıurfa-Diyarbakır Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği ile bölgede alt ölçekli 1/5.000 Nazım İmar Planı ve 1/1.000 Uygulama İmar Planı çalışmalarının önü açıldı.

Projenin 5N1K Özeti

• Kim: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ).

• Ne: 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği ile alanın "Kentsel Gelişme Alanı"na dönüştürülmesi.

• Nerede: Diyarbakır İli, Kocaköy İlçesi, Yenişehir Mahallesi (216 ada 4, 5 ve 10 numaralı parseller).

• Ne Zaman: Bakanlık Oluru ile iskân alanı ilan edilen alan için plan değişikliği gerekçe raporu 2026 yılı Ekim ayı itibarıyla yürürlüğe girdi.

• Nasıl: 7452 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Yerleşme ve Yapılaşmaya İlişkin Kanun hükümleri doğrultusunda.

• Neden: Depremden etkilenen vatandaşların kalıcı konut, eğitim, sağlık ve sosyal donatı alanı ihtiyaçlarını güvenli zeminlerde karşılamak.

Mülkiyet Durumu: Hangi Parseller Kapsama Alındı?

Planlama sahası; Kocaköy ilçe merkezinin doğusunda yer alan Yenişehir Mahallesi sınırlarında, mülkiyeti Maliye Hazinesi ve TOKİ'ye ait olan muhtelif parsellerden oluşuyor. Yaklaşık 4,31 hektarlık imar adasını ilgilendiren tapu ve mülkiyet dağılımı şu şekildedir:

Not: 216 ada 10 parselin belirli bir bölümü olmak üzere toplamda net 4,31 hektarlık alan planlama onama sınırına dahil edilmiştir.

Çevre Düzeni Planında Ne Değişti?

Adıyaman-Şanlıurfa-Diyarbakır Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı ilk olarak 30.10.2012 tarihinde onaylanmıştı. Yürürlükteki planda söz konusu alan "Orman Alanı" ve "Ağaçlık-Ağaçlandırılacak Alan" lejantında kalıyordu.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 6. maddesindeki "Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır" ilkesi gereğince, sahada konut ve sosyal donatı üretilebilmesi için öncelikle üst ölçekli planın düzenlenmesi gerekiyordu. Hazırlanan teklifle alanın fonksiyonu resmi olarak "Kentsel Gelişme Alanı" olarak revize edildi. Böylece TOKİ'nin hazırlayacağı 1/5.000 ve 1/1.000 ölçekli yerel imar planlarının yasal altyapısı tamamlandı.

Zemin ve Jeolojik Durum: Önlemli Alan 2.1 (ÖA-2.1) Kriterleri

Deprem konutlarının inşa edileceği bölgenin jeolojik yapısı, İller Bankası A.Ş. tarafından hazırlanan ve mülga Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca 25.01.2016 tarihinde onaylanan "Kocaköy Belediyesi İmar Planına Esas Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporu" doğrultusunda incelendi.

Raporda yer alan temel teknik tespitler ve zorunlu inşaat kriterleri:

• Formasyon Yapısı: Alan zemin olarak Hoya ve Fırat formasyonlarına ait kireçtaşları ile bunların ayrışma zonlarından meydana gelmektedir.

• Heyelan Riski: İnceleme sahasında aktif heyelan veya kaya düşmesi gibi kütle hareketleri gözlenmemiştir.

• ÖA-2.1 Sınıflandırması: Eğimli alanlarda kontrolsüz kazı yapılması halinde şev kaymaları yaşanabileceğinden alan "Önlemli Alan-2.1 (Önlem Alınabilecek Nitelikte Stabilite Sorunlu Alanlar)" olarak belirlenmiştir.

• İnşaat Şartları:

  1. Eğim oranının %15'i aştığı bölgelerde kazı şevleri açıkta bırakılmayacak, kademelendirilerek istinat duvarlarıyla desteklenecektir.

  2. Temel kazıları öncesinde çevre drenaj sistemleri kurularak yüzey ve yeraltı suları sahadan uzaklaştırılacaktır.

  3. Parsel ve bina bazlı zemin etütlerinde temel derinliği ile zemin taşıma parametreleri titizlikle hesaplanacaktır.

Yasal Dayanak ve Askı Süreci: 7452 Sayılı Kanun Hükümleri

Proje, 05.04.2023 tarihli ve 7452 sayılı "Olağanüstü Hal Kapsamında Yerleşme ve Yapılaşmaya İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Kabul Edilmesine Dair Kanun" kapsamında yürütülüyor.

Bu özel kanunun 2. maddesi uyarınca:

• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı; zemin elverişliliği, fay hatlarına mesafe ve ulaşım akslarına yakınlık gibi kriterleri dikkate alarak geçici ve kesin iskân alanlarını resen belirleme yetkisine sahiptir.

• Kanunun 2. maddesinin 4. fıkrası gereğince; belirlenen iskân alanlarında onaylanan imar planları ve parselasyon işlemlerinde 3194 sayılı İmar Kanunu'nun klasik askı, ilan ve itiraz süreçleri uygulanmaz. Bu sayede afet konutlarının bürokratik gecikmeler olmadan süratle ihale edilerek inşa edilmesi sağlanır.

Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)

1. Diyarbakır Kocaköy Yenişehir Deprem İskân Alanı nerede yer alıyor?

Planlama alanı, Diyarbakır-Bingöl karayolu güzergahındaki Kocaköy ilçe merkezine bağlı Yenişehir Mahallesi sınırlarında, 216 ada 4, 5 ve 10 no'lu parseller üzerinde yer almaktadır.

2. Plan değişikliği alanı kaç hektardır?

Planlama sınırları yaklaşık 4,31 hektar (43.100 m²) büyüklüğündedir.

3. Alandaki eski ve yeni plan fonksiyonu nedir?

Eski planda "Orman Alanı" ve "Ağaçlık-Ağaçlandırılacak Alan" olarak görünen arazi, yapılan değişiklikle kalıcı yerleşim için "Kentsel Gelişme Alanı"na dönüştürülmüştür.

4. Bu plan değişikliği askıya çıktı mı?

7452 sayılı Kanun'un 2. maddesi 4. fıkrası gereğince deprem iskân alanlarında 30 günlük klasik askı ve ilan hükümleri uygulanmamaktadır. Resmi plan değişikliği gerekçe raporu 26 Ekim 2026 tarihinde Bakanlık sistemine işlenmiştir.

5. Projede konutları hangi kurum inşa edecek?

Konut ve altyapı imalatları, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından yürütülecektir.

1. Diyarbakır Kocaköy Yenişehir Mahallesi Deprem İskân Alanı nerede ve kaç hektardır?

Doğrudan Yanıt: Diyarbakır-Bingöl karayolunun 65. kilometresinde yer alan Kocaköy ilçesi Yenişehir Mahallesi sınırlarında, 216 ada 4, 5 ve 10 no'lu parseller üzerinde yaklaşık 4,31 hektarlık (43.100 m²) bir alandır. Alan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 14.07.2023 tarihli ve 6879046 sayılı Oluru ile deprem iskân alanı ilan edilmiştir.

2. Kocaköy Yenişehir deprem iskân alanı için çevre düzeni planında hangi değişiklik yapıldı?

Doğrudan Yanıt: Adıyaman-Şanlıurfa-Diyarbakır Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planında "Orman Alanı" ve "Ağaçlık-Ağaçlandırılacak Alan" lejantında kalan yaklaşık 4,31 hektarlık arazi, TOKİ'nin kalıcı konut ve sosyal donatı inşa edebilmesi amacıyla "Kentsel Gelişme Alanı" kullanımına dönüştürülmüştür.

3. Kocaköy Yenişehir Deprem İskân Alanı plan değişikliği neden 30 günlük askıya çıkmadı?

Doğrudan Yanıt: Planlama çalışması 7452 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Yerleşme ve Yapılaşmaya İlişkin Kanun kapsamında yürütüldüğü için askıya çıkarılmamıştır. Kanunun 2. maddesi 4. fıkrası gereğince, deprem iskân alanlarında Bakanlıkça onaylanan imar ve parselasyon planlarında 3194 sayılı Kanun’un mutat askı, ilan ve itiraz hükümleri uygulanmaz; planlar resen onaylanarak yürürlüğe girer.

4. Kocaköy Yenişehir deprem konutları alanının zemin ve jeolojik durumu güvenli midir?

Doğrudan Yanıt: Alan, onaylı imar jeolojik-jeoteknik etüt raporunda "Önlemli Alan-2.1 (ÖA-2.1 - Önlem Alınabilecek Nitelikte Stabilite Sorunlu Alanlar)" kategorisindedir. Zeminde Hoya ve Fırat formasyonu kireçtaşları yer almakta olup aktif heyelan bulunmamaktadır; ancak %15 eğimi aşan kesimlerde istinat yapıları ve kapsamlı temel çevre drenajı yapılması şart koşulmuştur.

5. Kocaköy Yenişehir deprem iskân alanındaki parsellerin mülkiyeti kime aittir?

Doğrudan Yanıt: Planlama alanındaki mülkiyetin tamamı kamuya aittir: 216 ada 4 parsel (24.295 m²) ve 216 ada 10 parsel (63.818 m²) Maliye Hazinesi mülkiyetinde, 216 ada 5 parsel (15.740 m²) ise Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) mülkiyetindedir.