Ankara Şereflikoçhisar'da Dev Yenilenebilir Enerji Yatırımı: Tosyalı Şeker GES Projesi

Ankara'nın Şereflikoçhisar ilçesi, Şeker Mahallesi sınırları içerisinde, Türkiye'nin yenilenebilir enerji hedeflerine büyük katkı sağlayacak dev bir Güneş Enerjisi Santrali (GES) projesi için planlama süreçleri tamamlanma aşamasına geldi. Tosyalı Demir Çelik Sanayi Anonim Şirketi tarafından hayata geçirilecek olan Tosyalı Şeker Güneş Enerjisi Santrali (32 MWp/24 MWe) projesi, bölgenin yüksek güneş enerjisi potansiyelini değerlendirerek ulusal şebekeye temiz enerji sağlayacak.

Hazırlanan 1/5000 Ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planı Araştırma ve Açıklama Raporu, projenin teknik, çevresel ve yasal tüm altyapısını detaylandırıyor.

Projenin Konumu ve Alansal Büyüklüğü

Tosyalı Şeker GES projesi, Ankara şehir merkezine yaklaşık 110 kilometre, Şereflikoçhisar ilçe merkezine ise 40 kilometre uzaklıkta yer alan Şeker Mahallesi'nde kurulacak. Tesis alanı, mülkiyeti Tosyalı Demir Çelik Sanayi A.Ş.'ye ait olan 180030 ada 17 parsel, 180034 ada 7 parsel ile 180031 ada 12, 13 ve 14 numaralı parselleri kapsıyor.

Toplamda 459.625,90 metrekarelik (yaklaşık 45,96 hektar) devasa bir alana yayılacak olan projenin kullanım dağılımı şu şekilde planlandı:

• Enerji Üretim Alanı (Güneş Enerji Santrali): 444.626,23 m² (%96,74)

• Teknik Altyapı Alanı (Şalt Sahası): 11.011,94 m² (%2,40)

• Su Kanalları Koruma Kuşağı: 3.987,73 m² (%0,86)

Bölgenin topoğrafik yapısı (ortalama %0-10 eğim) ve yıllık 4,5 kWh/m² seviyelerindeki yüksek güneş radyasyon değerleri, santralin verimliliği açısından ideal koşullar sunuyor.

Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde Sürdürülebilir Yaklaşım

Proje alanının en dikkat çekici özelliklerinden biri, Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Bölgesi (ÖÇKB) sınırları içerisinde yer alması. Bu durum, projenin çevresel hassasiyetlerinin en üst düzeyde tutulmasını gerektirdi. Planlama alanı, Hassas A ve Hassas B bölgeleri dışında kalarak "Tampon Bölge" statüsünde değerlendirildi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirme, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü tarafından proje için 20.10.2025 tarihinde "ÇED Olumlu" kararı verilerek çevresel uyumluluğu tescillendi. Ayrıca, bölgede tespit edilen lokal endemik bitki türü olan "Scorzonera tuzgoluensis" (Tuz Tekesakalı) ve bölgedeki özellikli alanların korunması için Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün yönergeleri doğrultusunda sıkı koruma tedbirleri plan notlarına işlendi.

Jeolojik ve Tarımsal Uygunluk

Tesis alanına yönelik yapılan kapsamlı mikro-bölgeleme ve jeolojik etütler Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylandı. Geç Miyosen yaşlı İnsuyu formasyonuna ait killi zeminlerin bulunduğu alan, "Önlem Alınabilecek Nitelikte Şişme Oturma Açısından Sorunlu Alanlar (ÖA-5.1)" olarak sınıflandırıldı. Formasyonun karstik yapısı (obruk riski) nedeniyle alanda sadece GES projesine izin verilirken, ağır yapılaşmadan kaçınılacak ve zemin iyileştirme çalışmaları uygulanacak.

Tarım ve Orman İl Müdürlüğü tarafından yapılan değerlendirmede ise proje alanı "Kuru Marjinal Tarım Arazisi (KTA)" olarak tespit edilerek 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında tarım dışı amaçla kullanımına resmi olarak onay verildi.

Kurum Görüşleri ve Çok Yönlü İncelemeler

Hazırlanan imar planları, Ankara Valiliği başta olmak üzere DSİ, Karayolları, TEİAŞ, BOTAŞ, EPDK ve Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu gibi 20'yi aşkın resmi kurumun uygunluk görüşleri sentezlenerek oluşturuldu:

• Kültür Varlıkları: Alanda 2863 sayılı kanun kapsamında korunması gereken herhangi bir taşınır/taşınmaz kültür varlığına rastlanmadı.

• DSİ: Proje sahasından geçen kuru dere yatakları için özel koruma bandı bırakıldı ve taşkın kontrol önlemleri alındı.

• Enerji Nakil ve Altyapı: Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği'ne uygunluk sağlandı ve bölgedeki dağıtım şirketleriyle entegrasyon protokolleri oluşturuldu.

Türkiye'nin Yenilenebilir Enerji Vizyonuna Güçlü Katkı

Ankara, hizmet ve savunma sanayisinin yanı sıra son yıllarda yenilenebilir enerji yatırımlarıyla da öne çıkıyor. Tosyalı Şeker GES projesi, 32 MWp/24 MWe kurulu gücüyle on binlerce hanenin elektrik ihtiyacını sıfır karbon emisyonuyla karşılayacak kapasiteye sahip. Özel Çevre Koruma Bölgesi'nin ekolojik dengesini bozmadan, tamamen doğayla uyumlu ve sürdürülebilir bir modelle tasarlanan bu tesis, hem bölge ekonomisine canlılık katacak hem de Türkiye'nin enerjide dışa bağımlılığını azaltma vizyonunda önemli bir kilometre taşı olacak.

Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde (ÖÇKB) Güneş Enerjisi Santrali (GES) kurabilmek için uyulması gereken yasal, çevresel ve idari şartlar, sağlanan Araştırma ve Açıklama Raporu'na göre şu şekildedir:

1. Yasal ve İdari Şartlar (Planlama ve İzinler)

• Tuz Gölü ÖÇKB'de Hassas A ve Hassas B bölgeleri dışında kalan alanlar "Tampon Bölgesi" olarak nitelendirilmektedir ve GES projeleri bu bölgelerde yapılabilmektedir.

• Tampon bölgesindeki yenilenebilir enerji tesisleri talepleri için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) izni alınması yasal bir zorunluluktur.

• Gerekli görülmesi halinde projenin hassas bölgelere etkisini incelemek amacıyla Bakanlık tarafından bilimsel nitelikli bir "Ekosistem Değerlendirme Raporu (EDR)" hazırlanması istenmektedir.

• Proje alanının tarım vasfı nedeniyle, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında yetkili kurumlardan (Tarım ve Orman İl Müdürlüğü) "Tarım Dışı Amaçlı Kullanım İzni" alınması gereklidir.

2. ÇED (Çevresel Etki Değerlendirmesi) Süreçleri

• Güneş Enerji Santrali projesi ÇED Yönetmeliği'ne tabidir ve yasal olarak "ÇED Olumlu" veya "ÇED Gerekli Değildir" kararı alınmadan faaliyete başlanması mümkün değildir.

• Tosyalı Şeker GES projesi özelinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından detaylı incelemeler sonucunda "ÇED Olumlu" kararı verilmiştir.

3. Doğa, Biyolojik Çeşitlilik ve Çevre Koruma Kriterleri

• Proje alanı, Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Veri Tabanı'na göre "Tuz Gölü" ve "Kulu Gölü" özellikli alanları ile çakışmaktadır.

• Alanda lokal endemik bir bitki türü olan "Scorzonera tuzgoluensis (Tuz Tekesakalı)" tespit edilmiştir.

• Bu endemik türe ve olası diğer korunan türlere zarar verecek müdahalelerden kesinlikle kaçınılması ve doğa koruma çalışmalarının Ankara Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülmesi şart koşulmuştur.

• Faaliyetler sırasında Bern Sözleşmesi, CITES Sözleşmesi ve Merkez Av Komisyonu kararlarındaki tüm koruma tedbirlerine uyulması zorunludur.

• Bölgede yer alan kuru ve baz akımlı dere yataklarının korunması; bu yataklara hafriyat, inşaat molozu veya katı atık atılmaması, dere yataklarının daraltılmaması ve üzerlerinin kapatılmaması gerekmektedir.

• Tuz Gölü ÖÇKB içerisinde zorunlu haller dışında yeni su kuyusu açılamaz; su temini gerekmesi durumunda Bakanlık (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) izni alınmalıdır.

4. Jeolojik Koruma Kriterleri

• Bölgenin zemin yapısını oluşturan İnsuyu formasyonunda kireçtaşına bağlı erime ve "Obruk Oluşma Riski" bulunduğu için alanda GES tesisleri dışında başka bir yapılaşmaya izin verilmemektedir.

• Kireçtaşlarındaki çözünme riskini tetiklememek adına, zeminin su veya kimyasal içerikli sıvılarla teması kesinlikle engellenmelidir.

Tuz Gölü Özel Çevre Koruma Bölgesi (ÖÇKB) sınırları içerisinde yer alan bir Güneş Enerjisi Santrali (GES) projesine ait 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı onay süreci aşağıdaki kurumsal hiyerarşi ve aşamalardan geçmektedir:

• Nihai Onay Mercii (Ana Yetkili Kurum): 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi gereğince, Özel Çevre Koruma Bölgelerinde her tür ve ölçekte imar planı yapma, yaptırma, değiştirme ve onaylama yetkisi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğüne aittir. İlçe (Şereflikoçhisar Belediyesi) veya Büyükşehir Belediyelerinin bu özel alanlarda plan onama yetkisi bulunmamaktadır.

• Ön İzinler ve Kurum Görüşlerinin Alınması: Plan teklifi dosyası oluşturulmadan önce 20'yi aşkın kamu kurum ve kuruluşundan uygunluk görüşü alınması yasal bir zorunluluktur. Sürecin temelini oluşturan kritik izinler şunlardır:

  • Ankara Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü: Proje alanı tarım vasfında olduğu için 5403 sayılı Kanun kapsamında "Tarım Dışı Amaçlı Kullanım İzni" alınmalıdır.

  • Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇED Genel Müdürlüğü): Projenin kapasitesine göre "ÇED Olumlu" veya "ÇED Gerekli Değildir" kararı alınmalıdır.

  • Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü: Özellikli alanlar ve lokal endemik türlerin korunmasına yönelik onay.

  • Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü: Projenin hassas bölgelere etkisini inceleyen "Ekosistem Değerlendirme Raporu'nun (EDR)" onaylanması.

  • Altyapı ve Diğer Kurumlar: DSİ, Karayolları, TEİAŞ, BOTAŞ, EPDK, Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu ve ilgili bakanlıkların il müdürlüklerinden alınan uygunluk mütalaaları.

• Valilik İnceleme Aşaması (Ön Değerlendirme): Tüm kurum görüşleri, ÇED kararı, EDR raporu, jeolojik-jeoteknik etüt raporları ve harç dekontları tamamlandıktan sonra hazırlanan imar planı teklifleri, "Korunan Alanlarda Yapılacak İmar Planı Teklifi Usul ve Esaslarına Dair Genelge" uyarınca ilk olarak Ankara Valiliğine (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) sunulur.

• Teknik İnceleme ve Nihai Onay: Ankara Valiliği, plan teklifini meri mevzuat ve üst ölçekli plan kararları doğrultusunda inceleyerek bir "Valilik Teknik İnceleme Raporu" hazırlar. Bu rapor ve eksiksiz plan teklif dosyası, onaylanmak üzere nihai makam olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğüne iletilir. Planlar bu makam tarafından uygun bulunması halinde onaylanarak yürürlüğe girer.