Tunceli'nin Geleceği Yeniden Şekilleniyor: Çevre Düzeni Planı Değişikliğiyle Aktuluk Mahallesi Dönüşüyor
Tunceli Belediye Başkanlığı, mahkeme kararı ve kentsel gelişim baskısı nedeniyle gerekli hale gelen 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı (ÇDP) değişikliği teklifini Bakanlığa sundu. Bu değişiklikler, Munzur Üniversitesi, TOKİ konutları ve yeni sosyal tesisler gibi kritik ihtiyaçlara cevap verecek.
TUNCELİ, TÜRKİYE – [Gün Ay Yıl] – Tunceli İli, Merkez İlçesi'ne bağlı Aktuluk Mahallesi ve çevresini kapsayan alanda, kentsel gelişim ihtiyaçları ve yargı kararları doğrultusunda önemli bir adım atıldı. Tunceli Belediye Başkanlığı tarafından hazırlanan Malatya-Elazığ-Bingöl-Tunceli Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği teklifi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na sunularak onay aşamasına geldi. Bu değişiklikler, Tunceli'nin hızla büyüyen yapısına uyum sağlamayı, mekânsal kullanımları bütünleştirmeyi ve barınma, eğitim, sağlık gibi temel ihtiyaçlara çözüm üretmeyi hedefliyor.
Mahkeme Kararı ve Kentsel Gelişim Baskısı Değişikliği Zorunlu Kıldı
Çevre Düzeni Planı değişikliğinin temel gerekçesi, Tunceli Belediye Başkanlığı'nca daha önce onaylanan İlave-Revizyon 1/5000 ve 1/1000 Ölçekli İmar Planlarının, Tunceli Milli Emlak Müdürlüğü'nün itirazı sonrası Erzincan İdare Mahkemesi tarafından "üst ölçekli planlara uymaması" nedeniyle yürütmeyi durdurma kararı alması oldu. Bu kararın ardından, kentin batıya doğru büyüme eğilimi, Munzur Üniversitesi'nin varlığı, artan yurt alanları, TOKİ ve afet konutları gibi yoğunlaşan yerleşim baskıları, güncel ihtiyaçlara cevap verecek yeni bir planlamayı kaçınılmaz hale getirdi.
Tunceli Belediye Başkanlığı, bu bağlamda Aktuluk Mahallesi'ni merkezin gelişim bölgesinde önemli bir eşik olarak kabul ederek, yerleşim ve barınma alanlarının entegrasyonunu sağlamayı amaçlıyor.
Ekolojik Hassasiyetler ve Yeni Gelişme Alanları Dengesi
Sunulan ÇDP değişikliği teklifi, özellikle Aktuluk Mahallesi ve çevresindeki bazı alanların "sanayi alanı", "üniversite alanı", "kentsel gelişme alanı" ve "kentsel yerleşik alan" olarak yeniden düzenlenmesini öngörüyor. Ancak bu düzenlemeler, mevcut planlarda "ekolojik öneme sahip alan", "tarım arazisi", "orman alanı", "baraj", "kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgesi" gibi hassas kullanımlar içinde kalan bölgelerde yapılması nedeniyle detaylı bir inceleme ve denge gerektiriyor.
Plan değişikliği öncesinde mevcut kentsel gelişme alanının 112 hektar, kentsel yerleşik alanın 483 hektar, üniversite alanının 23 hektar olduğu belirtilirken, yeni düzenlemeyle kentsel gelişme alanlarının 323 hektara, üniversite alanlarının 55 hektara çıkarılması hedefleniyor.
Geçmiş Planlamalar, Yargı Süreçleri ve Mevcut Durum Değerlendirmesi
Raporda, Malatya-Elazığ-Bingöl-Tunceli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli ÇDP'nin ilk onay tarihi olan 2012 öncesine dayanan imar planları ve bu süreçte alınan çeşitli meclis kararları detaylı bir şekilde inceleniyor. Erzincan İdare Mahkemesi'nin yürütmeyi durdurma kararına rağmen, Erzurum Bölge İdare Mahkemesi'nin "leke plan niteliğindeki 1/100.000 ölçekli planın parsel bazında kararlar üretmesinin mümkün olmadığı ve alt ölçekli planların üst ölçekli plana aykırılık oluşturmayacağı" yönündeki kararı, güncel düzenleme ihtiyacını pekiştiriyor.
Raporda ayrıca, Tunceli'nin Afete Maruz Bölge kapsamından çıkarılmasına ve dahil edilmesine ilişkin Bakanlar Kurulu Kararları, DSİ 9. Bölge Müdürlüğü'nün baraj projeleri ve taşkın alanlarına dair görüşleri, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün tarım dışı kullanım izinleri ve Orman İşletme Müdürlüğü'nün kadastro çalışmaları gibi birçok kurumun görüş ve kararı detaylıca ele alınıyor. Özellikle Pülümür Barajı projesinin mahkeme kararıyla iptal edilmesinin, planlama alanında yeni bir düzenleme olanağı sağladığı belirtiliyor.
Stratejik Dönüşüm Alanları ve Detaylı Düzenlemeler
ÇDP değişikliği kapsamında, Aktuluk Mahallesi'ndeki Munzur Üniversitesi alanı, TOKİ konutları, Afet Konutları ve Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğü'nün planladığı Çocuk Evleri Sitesi gibi alanlar, "sanayi alanı", "üniversite alanı", "kentsel gelişme alanı" ve "kentsel yerleşik alan" olarak yeniden düzenleniyor. Ayrıca:
-
Askeri Alanlar: Uydu görüntüleri ve onaylı imar planları dikkate alınarak askeri alan sınırları revize ediliyor. Fiili olarak askeri alan olmayan ancak arıtma tesisi olarak işletilen bir bölge "büyük alan kullanımı gerektiren kamu kuruluş alanı (arıtma tesisi alanı)" olarak tanımlanıyor.
-
Küçük Sanayi Alanı: Milli Emlak Müdürlüğü'nce küçük sanayi sitesine tahsis edilmiş yaklaşık 6,5 hektarlık alan, "kentsel servis alanı" olarak düzenleniyor.
-
Afet Riskli Alanlar: Afete maruz bölge kararlarından çıkarılan ve yeni risk kararları getirilen alanlar, ÇDP lejantına "Afetler Açısından Riskli Alan" olarak ekleniyor.
-
Turizm Merkezi Sınırları: Cumhurbaşkanı Kararı ile "Elazığ-Tunceli Fırat Havzası Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi" sınırının değiştirilmesiyle, planlama alanındaki turizm merkezi sınırı kaldırılıyor.
-
Karayolu Projesi: Tunceli'den Elazığ'a ulaşımı sağlayacak Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü'nün projesi, planlama alanı içinde dikkate alınıyor.
Yeni düzenlemeyle toplamda 323 hektar "Kentsel Gelişme Alanı", 483 hektar "Kentsel Yerleşik Alan", 55 hektar "Üniversite Alanı", 6,5 hektar "Kentsel Servis Alanı", 170 hektar "Askeri Alan", 12 hektar "Büyük Alan Kullanımı Gerektiren Kamu Kuruluş Alanı (Arıtma Tesisi Alanı)" ve 228 hektar "Afetler Açısından Riskli Alan" olarak belirlenmiştir.
Nüfus Projeksiyonları ve Sürdürülebilirlik
ÇDP değişikliği ile öngörülen yeni konut alanları sayesinde 35.902 kişilik ilave nüfusun barınması hedefleniyor. Tunceli Merkez İlçesi için 2040 yılı itibarıyla 60.000-80.000 kişilik kentsel nüfus kabulü öngörüldüğü ve TÜİK 2024 yılı verilerine göre kent nüfusunun 37.092 kişi olduğu dikkate alındığında, plan değişikliğinin belirlenen projeksiyon nüfusunu etkilemeyeceği değerlendirilmiştir. Bu durum, planlamanın kentin sürdürülebilir büyümesine katkıda bulunacağını gösteriyor.
Yaklaşık 330 hektarlık ÇDP değişikliği kapsamında, Askeri Alan dışında kalan 262 hektarlık alanın 300 hektarın altında olması nedeniyle Stratejik Çevresel Değerlendirme (SÇD) Yönetmeliği'ne tabi olmadığı belirtiliyor. Ancak plan hükümleri, alt ölçekli planlama çalışmalarında jeolojik-jeoteknik etütlerin zorunluluğunu ve ilgili kurum görüşlerinin alınmasını şart koşarak çevresel hassasiyetin korunacağını vurguluyor.
Sonuç ve İleri Adımlar
Tunceli Belediye Başkanlığı tarafından sunulan Malatya-Elazığ-Bingöl-Tunceli Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği, "kamu yatırımları" ve "değişen verilere bağlı olarak planın güncellenmesi" maddeleri çerçevesinde, 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 102. maddesi uyarınca onaylanmak üzere Bakanlık Makamına sunuldu. Bu değişiklik, Tunceli'nin gelecekteki mekânsal ihtiyaçlarını karşılamak, kentsel yapıyı güçlendirmek ve yaşam kalitesini artırmak adına atılmış kritik bir adım olarak öne çıkıyor. Onay sürecinin tamamlanmasının ardından Tunceli, planlı ve sürdürülebilir bir kentsel gelişimle yeni bir döneme girecek.