Türkiye'nin İlk İklim Kanunu TBMM'de Kabul Edildi: 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefine Yasal Zemin Hazırlandı
2053 Net Sıfır Emisyon ve Yeşil Kalkınma hedefi doğrultusunda hazırlanan Türkiye’nin ilk İklim Kanunu, TBMM’de kabul edilerek yasalaştı. Yeni yasa; sanayi, tarım, şehircilik ve eğitimden karbon ticaretine kadar geniş bir çerçevede iklim değişikliğiyle mücadele vizyonunu ortaya koyuyor.
Türkiye, iklim değişikliğiyle mücadelede tarihi bir adım attı. Türkiye Cumhuriyeti tarihinin ilk İklim Kanunu, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı. 20 maddelik kapsamlı yasa, 2 geçici madde ve 3 farklı kanunda değişiklik içeren düzenlemelerle birlikte yürürlüğe girdi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, bu yasa ile Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Emisyon ve Yeşil Kalkınma hedefinin yasal altyapısının oluşturulduğunu vurgulayarak, “Bu kanunla iklim krizine karşı en güçlü mücadeleyi verirken, sanayide ve üretimde de özgün teknolojilerle dünya sahnesinde daha güçlü bir şekilde yerimizi alacağız” dedi.
İklim Adaleti, Şeffaflık ve Adil Geçiş İlkeleri Yasada
Yasa, iklim değişikliği ile mücadelede “ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ve göreceli kabiliyetler” ilkesine dayalı olarak; iklim adaleti, şeffaflık, katılımcılık, sürdürülebilirlik, adil geçiş gibi kavramları temel alıyor. Kamu kurumları ve özel sektör, yasal yükümlülükler kapsamında sera gazı emisyonlarını azaltmakla ve alınan tedbirleri uygulamakla yükümlü olacak.
Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) Geliyor
Kanun ile Türkiye’de ilk kez Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kurulacak. Bu sistemde karbon salımı yapan işletmeler için sera gazı emisyon izni alma zorunluluğu getirildi. ETS'nin uygulama esasları İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından belirlenecek. Aynı zamanda ETS kapsamında tahsisatların dağılımı da yine Başkanlıkça yapılacak.
Karbon ticareti, Karbon Piyasası Kurulu tarafından yönetilecek. Bu kurul; Çevre, Enerji, Maliye, Sanayi, Ticaret, Tarım ve Ulaştırma Bakanlıklarının yanı sıra, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, SPK, EPDK ve İklim Değişikliği Başkanlığı temsilcilerinden oluşacak.
Türkiye Yeşil Taksonomisi Kurulacak
Yasa ile Türkiye Yeşil Taksonomisi oluşturulacak. Bu sistem, finansal kaynakların yeşil projelere yönlendirilmesini kolaylaştıracak ve iklim değişikliği teşvik mekanizmaları ile desteklenecek. Döngüsel ekonomi ilkesiyle atıkların geri dönüştürülmesi, yeniden kullanımı ve zorunlu kullanım oranları belirlenecek.
Her İlde İklim Değişikliği Kurulu Kurulacak
Kanun kapsamında İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları kurulacak. Her ilde vali başkanlığında toplanacak olan bu kurullar, yerel yönetimler ve ilgili kurum temsilcilerinden oluşacak. Bu kurullar; yerel iklim değişikliği eylem planlarını 31 Aralık 2027'ye kadar hazırlayacak. Planlar, şehirlerin iklim risklerine karşı dirençli hale getirilmesini amaçlayacak.
Tarım, Gıda ve Su Yönetimi de Kapsamda
Yasa yalnızca sanayi ve enerji sektörünü değil; tarım, hayvancılık, gıda güvenliği, su yönetimi ve doğal kaynakların korunmasını da kapsıyor. İklim değişikliğine dirençli tarım ürünleri, doğal temelli çözümler ve gıda güvenliğini sağlayacak eylem planları geliştirilecek.
Afetlere karşı erken uyarı sistemleri, iklim risk haritaları ve bütünleşik afet yönetimi yaklaşımı da kanunda yer alan önemli maddelerden biri oldu.
Temiz Teknoloji ve Karbon Yakalama Projelerine Yönelik Destek
Temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması yasa ile öncelikli hedef haline getirildi. Karbon yakalama ve depolama, hidrojen enerjisi gibi teknolojilere ilişkin Ar-Ge projeleri desteklenecek. Bu alanda kamu kurumları ve üniversitelerle işbirliği içinde araştırma merkezleri kurulacak.
Okullarda İklim Eğitimi Zorunlu Hale Geliyor
Yasa, iklim değişikliği ve yeşil dönüşümün eğitim sistemine entegre edilmesini de zorunlu hale getiriyor. Milli Eğitim Bakanlığı ve YÖK koordinasyonuyla, okul müfredatlarında iklim bilinci, yeşil iş gücü ve sürdürülebilir kalkınma konularında dersler yer alacak.
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması Kurulabilecek
İklim Kanunu kapsamında, Türkiye Gümrük Bölgesi’ne ithal edilen malların gömülü sera gazı emisyonlarını denetlemek üzere Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kurulabilecek. Raporlama, uygulama usulleri ve kapsamı Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenecek.
Uygulama Süresi ve Yasal Takvim
Tüm kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektörün yasa kapsamındaki planlama ve uyarlama yükümlülüklerini 31 Aralık 2027 tarihine kadar yerine getirmesi zorunlu. Bu süre Cumhurbaşkanlığı kararıyla bir yıl uzatılabilecek.
