4708 sayılı Kanun kapsamında yapı denetim kuruluşlarına yönelik cezalar yeniden düzenlendi. Yeni iş almaktan men ve para cezası uygulamalarına il müdürlükleri karar verecek.
Yapı Denetim Kuruluşlarına Yeni Düzenleme: Faaliyet Denetimi ve Ceza Uygulamalarında Kapsamlı Değişiklik
12 Haziran 2025 | ANKARA – Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yapı denetim kuruluşlarının faaliyet denetimleri ve cezai süreçlerine dair uygulama esaslarında önemli değişiklikler içeren yeni bir Tebliğ yayımladı. Resmî Gazete’nin 32924 sayılı nüshasında yer alan düzenleme, 14 Mart 2023 tarihli ve 32132 sayılı Tebliğ’e çok sayıda yeni madde ve fıkra ekleyerek yürürlüğe girdi.
Denetim Süreci Genişletildi, İl Müdürlüklerinin Yetkisi Artırıldı
Yeni düzenlemeye göre, yapı denetim kuruluşlarının faaliyetlerinin değerlendirilmesinde artık sadece Merkez Yapı Denetim Komisyonu değil, İl Yapı Denetim Komisyonları da daha etkin bir rol üstlenecek. İnceleme raporlarında taşıyıcı sistemdeki onarılamaz hasarların belirlenmesi, yapının yıkılmasına neden olan unsurların tespiti ve belge iptali gibi yaptırımlar, artık daha net şekilde tanımlandı.
Ayrıca, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un 8. maddesinin 27. fıkrası kapsamında uygulanacak "yeni iş almaktan men" ve idari para cezalarının değerlendirilmesi yetkisi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüklerine verildi.
Cezaların Hesaplanma Yönteminde Detaylı Kriterler Belirlendi
Yeni düzenleme ile idari para cezalarının hesaplanmasında uygulanacak teminat bedeli kriterleri güncellendi. Aynı takvim yılı içinde birden fazla teminat bedeline göre işlem yapılması durumunda yüksek teminat bedelinin yüzde 50’si esas alınacak. Ayrıca cezaların hangi tarihlerde verildiği, “son on takvim yılı” ve “son beş takvim yılı” gibi dönemsel kıstaslara bağlanarak, cezai süreçlerin objektif kriterlerle yürütülmesi amaçlandı.
Alan Değişikliği ve Tadilatlara Yeni Kriter
Özellikle yapı inşaat alanında meydana gelen değişiklikler de dikkatle ele alındı. Elektronik dağıtıma tabi olmayan yapılarda, tadilata bağlı olarak oluşan alan değişikliklerinde cezai işlemin uygulanıp uygulanmayacağı, artık yapı denetim hizmet sözleşmesindeki yeni alan ve mevcut inşaat alanı karşılaştırmasıyla belirlenecek. Bu noktada 500 metrekare sınırı kritik eşik olarak öne çıkıyor.
Belge İptali ve Müeyyide Süreci Daha Şeffaf
Tebliğ ile birlikte yapı denetim kuruluşları hakkında verilen belge iptali cezaları ve buna bağlı olarak uygulanan diğer müeyyidelerde şeffaflık ve süreklilik ilkeleri vurgulandı. Özellikle aynı kusurdan kaynaklı birden fazla cezanın verilmesine karşı, her yeni inceleme raporunun ayrı değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Denetim Elemanlarına Yönelik Yaptırımlar da Güncellendi
Yeni düzenleme, yapı denetim elemanlarının sorumluluklarını da kapsıyor. Son beş yıl içinde yapılan hatalı denetimler sebebiyle verilen cezaların detaylı şekilde incelenmesi ve müeyyidelerin denetim elemanlarının görev kapsamındaki kusurlarıyla eşleştirilerek uygulanması sağlanacak.
Tebliğ Ne Zaman Yürürlüğe Girdi?
Söz konusu Tebliğ, 12 Haziran 2025 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlandığı gün itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Uygulama esaslarını Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütmektedir.
Değerlendirme
Yapı denetim sektöründe faaliyet gösteren kuruluşlar için önemli sonuçlar doğuracak bu Tebliğ, hem idari yükümlülükleri artırıyor hem de şeffaf ve ölçülebilir denetim sistemini güçlendiriyor. İl müdürlüklerine verilen yetkiler ve güncellenen ceza kriterleriyle birlikte, yapı güvenliği açısından daha sağlam bir denetim zemini oluşturulması hedefleniyor.
