Gündem
Yayınlanma : 17 Kasım 2026 17:54

Yeni Özel Engelli Bakım Merkezleri Yönetmeliği Yayımlandı: İşte Tüm Değişiklikler

Yeni Özel Engelli Bakım Merkezleri Yönetmeliği Yayımlandı: İşte Tüm Değişiklikler
7 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği ile açılış, personel, ücret ve ceza şartları değişti.
Yeni Özel Engelli Bakım Merkezleri Yönetmeliği Yayımlandı: İşte Tüm Değişiklikler

Özel Engelli Bakım Merkezlerinde Yeni Dönem: Açılış, Ücret, Personel ve Denetim Kuralları Yenilendi

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği, 7 Ekim 2026 tarihli ve 33393 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme ile 4 Kasım 2016 tarihli ve 29878 sayılı eski yönetmelik yürürlükten kaldırılırken; özel bakım merkezlerinin açılış süreçlerinden fiziki bina standartlarına, personel sayılarından Bakanlık ödeme katsayılarına ve ağır idari para cezalarına kadar tüm işleyiş Bakım Merkezi Yönetim Sistemi (BMYS) üzerinden yeniden şekillendirildi.

Beytullah Yılmaz Projeleri

Yönetmelikte Öne Çıkan Kritik Rakamlar ve Özet Bilgiler

  • Yürürlük Tarihi: 7 Ekim 2026 (Resmî Gazete Sayı: 33393)

  • Açılış Aşamaları: Başvuru, Konum Uygunluk (en geç 18 ay), Ön İzin (en geç 18 ay), Açılış Onayı ve Faaliyet İzni olmak üzere 5 aşama.

  • Bina ve Kapasite Sınırı: En fazla zemin + 3 kat (4 kat) sınırı; her bağımsız bina veya blokta en fazla 100 kapasite; yatak odaları en fazla 3 kişilik (mevcut faal merkezlerde en fazla 4 kişilik).

  • Yatılı Bakım Ödemesi: Engelli başına aylık 20.000 gösterge rakamı × memur aylık katsayısı ve Bakım Hizmetleri Kalite Standartları (BHKS) puanı 60 ve üzeri olanlara kademeli teşvik (toplam tutar 2 net asgari ücreti geçemez).

  • Ücretsiz Kontenjan: Merkez toplam kapasitesinin en az yüzde 3'ü il müdürlüğünce belirlenen engellilere ücretsiz ayrılmak zorunda.

  • Mevcut Merkezler İçin Uyum Süresi: Fiziki şartlar en geç 2 yıl içinde, yaş grubu düzenlemeleri ise 1 Ocak 2028 tarihine kadar tamamlanacak.

  • İdari Para Cezaları: Fiile göre aylık net asgari ücret tutarının 10 katından 50 katına kadar ceza; bir yıl içinde 5 kez idari para cezası alan merkeze kapatma yaptırımı.

Özel Bakım Merkezi Nasıl Açılır? 5 Aşamalı Yeni Süreç

Yönetmeliğin 6'ncı maddesine göre yeni merkez açılışı, şube açılışı, ek bina inşaatı, kapasite artırımı ve nakil işlemlerinde beş aşamalı zorunlu bir süreç izlenecek. Her yılın şubat ayında Bakanlık internet sayfasında illere göre nüfus, hizmet talebi ve doluluk verileri duyurulacak.

1. Başvuru ve Başvuru Kabul Belgesi

Başvurular kurucu tarafından Bakanlık bilgi sistemleri (BMYS) üzerinden yapılacak. Arsa başvurularında imar durum belgesi (arsa niteliği taşımayan araziler ile üzerindeki natamam binalar arsa sayılır), mevcut bina başvurularında ise yapı kullanma izin belgesi ve yerleşim planı sisteme yüklenecek. Uygun görülen başvurular için il müdürlüğü tarafından devredilemez nitelikte Başvuru Kabul Belgesi düzenlenecek.

2. Konum Uygunluk Şartları ve Süresi (Ek-1)

Başvuru kabul belgesi alındıktan sonra en geç 18 ay içinde Konum Uygunluk Belgesi alınması zorunlu. Aksi halde başvuru kabul belgesi iptal edilecek. Ek-1/B Taşınmaz Konum Onam Formu kapsamında aranan başlıca kriterler şunlar:

  • En yakın hastaneye ulaşımın 50 kilometreden yakın olması,

  • Ana arter veya toplu taşımaya erişim güzergahının asfalt veya beton gibi kaplamalı yol olması,

  • İmarlı alan veya mücavir alan sınırları içinde yer alması,

  • Sanayi tesisleri, akaryakıt istasyonu, LPG dolum alanı, patlayıcı veya tehlikeli atık deposu gibi riskli tesislere karşı uygun mesafe ve tedbirlerin bulunması,

  • Dere yatağı, heyelan, sel ve taşkın bölgesinde yer almaması,

  • Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği limitlerine (gündüz 55 dB, akşam 50 dB, gece 45 dB) uygun akustik ölçüm raporunun sunulması,

  • Emniyet müdürlüğü tarafından trafik yönünden güvenli bulunması.

3. Ön İzin ve Deprem Dayanıklılık Şartı (Ek-2 ve Ek-3)

Konum uygunluk belgesinin alınmasından itibaren en geç 18 ay içinde ön izin alınması gerekiyor. Mevcut binalarda Ek-3 kapsamında tadilat ruhsatı kuralları netleştirildi. Yapı ruhsatı ve yapı kullanım izin belgesi 1 Ocak 2019 (Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nin yürürlük tarihi) öncesinde düzenlenmiş mevcut binalar için İTB ve SİM belgeli mühendislik bürolarınca hazırlanmış deprem dayanıklılık raporu istenecek; yetersizlik halinde güçlendirme tadilat ruhsatı alınacak.

4. Açılış Onayı ve İnşaat Süreleri

Ön izin tarihinden itibaren 3 ay içinde tapu veya kira sözleşmesinin açılış değerlendirme komisyonuna sunulması şart koşuluyor. Kurucu, mevcut bina veya kiralık mülk kullanacaksa ön izin bildiriminden itibaren 1 yıl, yeni bina inşa edecekse 3 yıl içinde açılış onay dosyasını teslim etmek zorunda. Arsa gösterenlerin 1 yıl içinde inşaat ruhsatı alması, hazır bina gösterenlerin ise 9 ay içinde tadilata başlaması gerekiyor; başlanmış işlerin bitirilmesi için 1 yıla kadar ek süre verilebilecek.

5. Faaliyet İzni ve Asgari Açılış Kadrosu

Açılış onayı sonrası Ek-6 belgeleri ile yapılan başvuru, il müdürlüğünün ardından Bakanlık tarafından en geç bir ay içinde onaylanarak Ek-8 Faaliyet İzin Belgesi düzenlenecek. Merkezin hizmete başlayıp engelli birey kabul edebilmesi için en az 1 meslek personeli, 1 sağlık personeli, 4 bakıcı personel, 1 temizlik personeli ve 3 nöbet sorumlusu istihdam etmesi zorunlu tutuldu.

Merkez Binaları İçin Yeni Fiziki Standartlar Neler?

Yönetmeliğin Ek-4/A ve Ek-4/B bölümleri, engelli bireylerin ev ortamında ve güvenli koşullarda yaşaması için ayrıntılı mimari kriterler getiriyor:

  • Kat ve Malzeme Sınırı: Merkez binaları ahşap olamaz ve zemin üzeri üç kat olmak üzere 4 katı geçemez. Dördüncü katın üzerindeki katlar yalnızca idari birimler, sorumlu müdür odası, misafirhane, mutfak, ibadethane ve çamaşırhane gibi hizmetin işleyişini engellemeyecek alanlar için kullanılabilir.

  • Oda Büyüklükleri: Yatak odaları (banyo ve tuvalet hariç) tek kişilik en az 9 m², iki kişilik en az 16 m² (bedensel engellilerde 16,5 m²), üç kişilik en az 22 m² (bedensel engellilerde 22,5 m²) olacak. Bedensel engelli merkezlerinde oda içi banyo-tuvalet, en az 90 cm geçiş alanı ve 150 cm çapında manevra alanı zorunlu.

  • Güvenlik ve Altyapı: Balkon korkulukları dikey kayıtlı ve 130-150 cm yüksekliğinde olacak. Binada tüm yapıyı besleyecek otomatik jeneratör, kişi başı en az 150 litre kapasiteli paslanmaz çelik su deposu, kör nokta bırakmayan kamera sistemi ve 2828 sayılı Kanun kapsamında Merkezi İzleme Sistemi kurulacak.

  • Yaş ve Cinsiyet Ayrımı: 13 yaş ve üzerindeki bireyler cinsiyetlerine göre ayrı katlarda veya ayrı bölümlerde kalacak. Yaş grupları 0-6, 7-12, 13-18 ve 19 yaş üstü olarak ayrılacak. Aile bireylerinin aynı merkezde kalması durumunda değerlendirme kurulu kararıyla istisna uygulanabilecek.

Hizmet Modelleri: Yatılı, Gündüzlü ve Evde Bakıma Destek

Yeni yönetmelik, üç farklı bakım modelini ayrıntılı biçimde düzenliyor:

  1. Yatılı Bakım Hizmeti: Haftanın 7 günü, resmî ve dini bayramlar dahil 24 saat kesintisiz sunulur.

  2. Gündüzlü Bakım Hizmeti: Yatılı merkezlerde yatılı bölümden ayrı olmak ve toplam kapasitenin en az yüzde 20'si oranında oluşturulmak şartıyla verilebilir. Tam gün (8 saat) ve yarım gün (4 saat) olarak haftanın 6 günü (dini ve millî bayramlar hariç) uygulanır. Yatak odalarında kişi başına en az 5 m² alan ayrılır.

  3. Evde Bakıma Destek Hizmeti: İl müdürlüğü onayıyla oluşturulan birim aracılığıyla engelli bireyin ikametgâhında günde 3 saat bakım desteği sağlanır. Bir bakıcı personel günde en fazla 3 engelli bireye hizmet verebilir. Sadece evde bakıma destek hizmeti verecek merkezler ofis veya dairelerde faaliyet gösterebilir; bu merkezlerde yatılı bina şartları aranmaz.

Personel Standartları ve Çalışma Düzeni

Merkezlerde sorumlu müdür olacak meslek veya sağlık personelinin alanında en az 5 yıl deneyimli olması gerekiyor. Zorunlu personel sayıları kapasite ve engel grubuna göre şöyle hesaplanacak:

  • Meslek ve Sağlık Personeli: Gündüzlü ve yatılı merkezlerde (08.00-16.00 arası) her 36 engelli için 1 meslek personeli ve 1 sağlık personeli çalıştırılacak. 60'tan fazla bedensel engellinin bulunduğu merkezlerde fizyoterapist istihdamı zorunlu. Sorumlu müdür meslek veya sağlık personeli ise zorunlu sayıya dahil edilecek.

  • Bakıcı Personel Oranı: 13 ile 72 arasında engelliye hizmet veren yatılı merkezlerde bakıcı personel sayısı, bakılan engelli sayısının üçte birinden az olamaz. 72'nin üzerindeki her 12 engelli için 1 ilave bakıcı personel eklenir. 24 ve altı kapasiteli merkezlerde bu oran dörtte bir olarak uygulanır.

  • Vardiya Dağılımı: Üçlü vardiyada bakıcı personelin yüzde 50'si gündüz, yüzde 30'u akşam, yüzde 20'si gece vardiyasında; il müdürlüğü onaylı 12/24 sisteminde (iki vardiya) ise yüzde 65'i gündüz, yüzde 35'i gece vardiyasında görev yapacak.

  • Eğitim Zorunluluğu: Yeni başlayan personele 3 ay içinde en az 10 saat iş yeri uyum eğitimi, tüm personele ise her yıl en az 10 saat hizmet içi eğitim verilecek.

Bakım Ücretleri, Teşvik Ödemeleri ve Taban Fiyat Nasıl Belirlenecek?

Devlet tarafından bakım ücreti karşılanan bireyler (erişkinlerde tam bağımlı; çocuklarda ÖGV, BÖGV veya ÖKGV raporlu olanlar) için merkezlere yapılacak aylık ödemeler gösterge rakamı ve memur aylık katsayısı üzerinden hesaplanacak:

Hizmet Türü Gösterge Rakamı / Ödeme Formülü
Yatılı Bakım (24 Saat) 20.000 × Memur Aylık Katsayısı + BHKS Teşvik Ödemesi
Gündüzlü Tam Gün (8 Saat) 10.000 × Memur Aylık Katsayısı
Gündüzlü Yarım Gün (4 Saat) 10.000 × Memur Aylık Katsayısının Yarısı
Evde Bakıma Destek (Günde 3 Saat) 10.000 × Memur Aylık Katsayısı

BHKS ölçeklemesinde standart karşılama yüzdesi 60 ve üzerinde olan yatılı merkezlere kademeli teşvik verilebilecek. Ancak bir engelli birey için ödenen bakım ücreti ile teşvik toplamı iki net asgari ücret tutarını geçemeyecek. BHKS puanı 60'ın altında kalan merkezlere ise ücreti Bakanlıkça ödenen yeni engelli yerleştirmesi yapılmayacak.

Ücretini kendisi veya ailesi ödeyen engelliler için taban ücretler, her yıl aralık ayının ikinci yarısında vali yardımcısı başkanlığındaki il komisyonunca yurt içi üretici fiyat endeksi ve işletme giderleri dikkate alınarak belirlenecek ve 1 Ocak'ta yürürlüğe girecek. Bu kapsamdaki kabullerde "tam bağımlı" olma şartı aranmayacak.

Denetim Sistemi ve Ağır İdari Para Cezaları (Ek-9 ve Ek-10)

Merkezler yılda en az iki kez planlı faaliyet denetimine tabi tutulacak; ihbar veya şikayet üzerine ise habersiz faaliyet dışı denetim yapılacak. Ek-9 kapsamında tespit anında doğrudan uygulanacak idari para cezalarından bazıları şunlar:

  • 50 Kat Net Asgari Ücret Cezası: Ticaret sicili gazetesinde veya gerçek kişi ruhsatında yer almayan fiili gizli ortak tespit edilmesi.

  • 30 Kat Net Asgari Ücret Cezası: Denetim görevlilerinin merkeze kabul edilmemesi; aynı personelin bir takvim yılı içinde üç kez giriş-çıkış yaptırılması.

  • 25 Kat Net Asgari Ücret Cezası: Denetimde istenen belgelerin mesai saatleri içinde verilmemesi.

  • 20 Kat Net Asgari Ücret Cezası: Bireysel bakım planına aykırı ve insan onuruna aykırı bakım hizmeti verilmesi.

  • 18 Kat Net Asgari Ücret Cezası: Fiilen çalışmayan kişinin merkez personeli olarak bildirilmesi.

  • 10-15 Kat Net Asgari Ücret Cezası: Onaysız odada değişiklik yapılması (15 kat), izinsiz hizmet modeli sunulması (12 kat), onaylı yemek listesine uyulmaması (11 kat), kapasite üstü veya izinsiz engelli kabulü, çalışma izni olmayan veya eksik personel çalıştırılması (10 kat).

Ek-10 kapsamında yer alan eksikliklerde (örneğin çalışmayan jeneratör, asansör, klima/ısıtma, son kullanma tarihi geçmiş gıda veya ilaç, farklı engel gruplarının aynı ortamda tutulması) önce uyarı ve 30 güne kadar süre verilecek; giderilmemesi halinde 10 ila 50 kat ceza uygulanacak, tekrarında ceza iki katına çıkarılacak ve üçüncü aşamada merkez kapatılacak. Bir yıl içinde beş defa idari para cezası alan merkezler ile ihmal, istismar veya ruhsatsız faaliyet tespit edilen merkezler Bakanlık tarafından kapatılacak ve kurucularının yeniden merkez açmasına izin verilmeyecek.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Yeni Engelli Bakım Merkezleri Yönetmeliği ne zaman yürürlüğe girdi? Yönetmelik, 7 Ekim 2026 tarihli ve 33393 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girdi ve 2016 tarihli eski yönetmeliği yürürlükten kaldırdı.

Mevcut faal özel bakım merkezleri yeni kurallara ne zamana kadar uymak zorunda? Faal merkezlerin konum uygunluğu hariç fiziki şartlarını en geç 2 yıl içinde (7 Ekim 2028'e kadar) yönetmeliğe uygun hale getirmesi gerekiyor. Yaş grubu ayrımına ilişkin düzenlemeler ise 1 Ocak 2028 tarihine kadar tamamlanacak.

Özel bakım merkezinde sorumlu müdür olmak için kaç yıl deneyim şartı aranıyor? Sorumlu müdür olacak meslek veya sağlık personelinin engelli ya da yaşlı bireylere yönelik hizmet alanlarında veya sağlık alanında en az 5 yıl deneyimli olması gerekiyor.

Engelli bireyler yılda kaç gün izin alabilir? Yasal temsilcisinin talebi veya 18 yaş üstü akıl sağlığı yerinde olan engellinin kendi isteğiyle yıl içinde toplam 30 güne kadar izin kullanılabiliyor. İzin gidiş-dönüşleri 7 iş günü içinde il müdürlüğüne bildiriliyor ve BMYS'ye işleniyor.

Özel bakım merkezleri kapasitesinin ne kadarını ücretsiz ayırmak zorunda? Her özel bakım merkezi, toplam kapasitesinin yüzde 3'ü oranında il müdürlüğünce belirlenecek ekonomik ve sosyal yoksunluk içindeki engelli bireyleri ücretsiz kabul etmekle yükümlüdür.

Yorum Yaz
  • UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik yorumları onaylanmamaktadır.