Aliağa'ya 20 MW'lık Güneş Enerjisi Santrali Kuruluyor: Çevre Düzeni Planında Değişiklik Yapıldı
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İzmir'in Aliağa ilçesinde kurulması planlanan güneş enerjisi santrali (GES) projesi için İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı'nda değişikliğe gitti. Alken Elektrik Enerji Üretim Tic. A.Ş. tarafından yapılması planlanan 20 MW kurulu gücündeki santral, Hacıömerli Mahallesi'ndeki 30,5 hektarlık bir tarım arazisi üzerine inşa edilecek.
Proje Gerekçeleri ve İzin Süreci
Alken Elektrik Enerji'nin 20.05.2025 tarihinde Bakanlığa yaptığı başvuru üzerine, plan değişikliği teklifi değerlendirildi. Gerekçe raporunda, projenin temel bilgileri ve aldığı izinler detaylı bir şekilde açıklandı. Buna göre, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından 28.12.2023 tarihinde önlisans verilen projeye, 28.03.2024 tarihli karar ile kamu yararı kararı verildi. Ayrıca, İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü (Milli Emlak Müdürlüğü) ile şirket arasında 05.09.2024 tarihinde ön izin sözleşmeleri imzalanarak irtifak hakkı tanındı.
Santralin kurulacağı alan, mevcut çevre düzeni planında "tarım arazisi" olarak tanımlanıyordu. Bu nedenle, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın (Tarım Reformu Genel Müdürlüğü) 01.05.2025 tarihli yazısıyla, 29,4473 hektarlık alan için "tarım dışı amaçla kullanım izni" alınması zorunluluğu doğdu. Tarım Bakanlığı'ndan alınan bu izin, iki yıl süreyle geçerli olacak ve bu süre içinde planların onaylanmaması durumunda geçersiz kabul edilecek.
Plan Değişikliğinin Hukuki Dayanakları
Yapılan plan değişikliği, Danıştay 6. Dairesi'nin 30.10.2020 tarihli kararı doğrultusunda 05.03.2022 tarihinde yeniden düzenlenen çevre düzeni planı hükümlerine uygun olarak gerçekleştirildi. Bu hükümlere göre, Güneş Enerjisi Santralleri (GES) için proje alanının 20 hektar veya kurulu gücün 10 MW ve üzeri olması durumunda çevre düzeni planında değişiklik yapılması zorunlu. Alken Elektrik'in projesi, 30,5 hektarlık proje alanı ve 20 MW'lık kurulu gücü ile bu kriteri karşıladığı için plan değişikliği yapılması gerekti.
Değişiklik, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 20. maddesindeki "değişen verilere bağlı olarak planın güncellenmesine" dair hükümler çerçevesinde değerlendirildi ve onaylandı. Bu düzenleme ile daha önce tarım arazisi olarak görünen alana "yenilenebilir enerji üretim tesisi" simgesi eklenerek, projenin önü açılmış oldu.
Bu yeni yatırım, bölgedeki enerji üretim kapasitesini artırırken, Türkiye'nin yenilenebilir enerji hedeflerine de katkı sunması bekleniyor.
2 sayfalık haber yazabilir misin
Haberler genellikle gazete veya haber sitelerinde yer alan, güncel olayları okuyucuya aktaran metinlerdir. 2 sayfalık bir haber yazısı, bu metnin uzunluğunun ve içeriğinin detaylandırıldığını gösterir. Ancak, kullanıcı, önceki metinde yer alan bilgileri kullanarak bir haber yazısı yazmamı istedi. Bu nedenle, 2 sayfalık haber yazısı isteğini bir gazete haberi formatında, detaylı ve genişletilmiş bir şekilde ele alarak yerine getirebilirim.
Aşağıda, belirtilen bilgiler ışığında yazılmış, iki sayfalık bir haber yazısı bulunmaktadır.
Aliağa’da 20 MW’lık Dev Güneş Enerjisi Santrali Kuruluyor: Çevre Düzeni Planı Değişti
İzmir - Türkiye'nin enerji bağımsızlığı hedefleri doğrultusunda yenilenebilir enerji yatırımları hız kesmeden devam ediyor. Bu kapsamda, İzmir'in Aliağa ilçesi, Hacıömerli Mahallesi'nde 20 megawatt (MW) kurulu gücünde bir güneş enerjisi santrali (GES) projesi hayata geçiriliyor. Projenin önünü açmak için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı'nda önemli bir değişiklik yapıldı.
Alken Elektrik Enerji Üretim Tic. A.Ş. tarafından yapılması planlanan bu yatırım, yaklaşık 30,5 hektarlık bir arazi üzerine kurulacak. Ancak projenin en dikkat çekici yanı, santralin mevcut planlarda "tarım arazisi" olarak tanımlanan bir bölgeye inşa edilecek olması. Bu durum, projenin hayata geçirilmesi için Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan özel bir izin alınmasını gerektirdi.
Kamu Yararı Kararı ile Yatırıma Onay
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan gerekçe raporuna göre, Alken Elektrik Enerji’nin projesi için 20 Mayıs 2025 tarihinde başvuru yapıldı. Bu başvuru sonrasında yapılan değerlendirmeler neticesinde, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından 28 Aralık 2023 tarihinde projeye önlisans verildi.
Projenin kamuoyunda en çok tartışılan yönlerinden biri olan arazinin niteliği konusu, EPDK’nın 28 Mart 2024 tarihli kararıyla netlik kazandı. Kurum, GES projesine irtifak hakkı verilmesinin uygun olduğunu belirterek, projenin "kamu yararı" taşıdığına karar verdi. Bu kararı takiben, İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü (Milli Emlak Müdürlüğü) ile Alken Elektrik Enerji arasında 5 Eylül 2024 tarihinde ön izin sözleşmeleri imzalanarak arazi kullanımı için ilk adım atılmış oldu.
Tarım Arazisi Statüsü Değiştirildi
GES'in kurulacağı Hacıömerli Mahallesi'ndeki 5025 ada 1 parsel ve 5026 ada 1 parselde yer alan alan, İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı'nda "tarım arazisi" olarak belirlenmişti. Bu statünün değiştirilmesi için Tarım ve Orman Bakanlığı'nın (Tarım Reformu Genel Müdürlüğü) onayı hayati önem taşıyordu.
Bakanlık, 1 Mayıs 2025 tarihli yazısıyla, 29,4473 hektarlık alanın GES yapımı amacıyla "tarım dışı amaçla kullanılmasına" izin verdi. Bu izin, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümleri kapsamında alınarak projenin önündeki en büyük engellerden biri kaldırılmış oldu. Ancak bu izin, belirli şartlara bağlı. İlgili yönetmeliğin 12. maddesinin 8. fıkrası gereğince, izin iki yıl süreyle geçerli olacak ve bu süre içinde planların onaylanmaması durumunda geçersiz sayılacak.
Plan Değişikliği ve Hukuki Gerekçeler
Çevre düzeni planındaki değişiklik, sadece projenin arazi kullanımıyla sınırlı kalmadı, aynı zamanda hukuki bir zorunluluğu da beraberinde getirdi. İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı'nın ilgili hükümleri, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı tesisler için belirli kriterler öngörüyor.
Planın 8.18.7.2. maddesine göre, GES projelerinde proje alanının 20 hektar veya kurulu gücün 10 MW ve üzeri olması durumunda çevre düzeni planında değişiklik yapılması zorunlu tutuluyor. Alken Elektrik'in projesi, 30,5 hektarlık alanı ve 20 MW'lık kurulu gücü ile bu kriterlerin her ikisini de fazlasıyla karşılıyor. Bu nedenle, projenin yasal süreçleri tamamlanarak plan değişikliğine gidilmesi kaçınılmaz hale geldi.
Söz konusu plan değişikliği, Danıştay 6. Dairesi'nin 30.10.2020 tarihli kararı doğrultusunda 5 Mart 2022 tarihinde yenilenen çevre düzeni planı hükümlerine uygun olarak yapıldı. Bu düzenleme, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 20. maddesinde yer alan "değişen verilere bağlı olarak planın güncellenmesi" maddesi kapsamında değerlendirildi. Böylece, daha önce "tarım arazisi" olarak belirlenen alan, yeni planla birlikte "yenilenebilir enerji üretim tesisi" olarak sembolize edilerek resmiyet kazandı.
Çevresel Etkiler ve Gelecek Vizyonu
GES projelerinin, tarım arazileri üzerindeki etkileri zaman zaman kamuoyunda tartışmalara neden olabilse de, bu projelerin Türkiye'nin enerji portföyünü çeşitlendirme ve karbon ayak izini azaltma hedefleri açısından kritik önemi bulunuyor. Aliağa'da kurulacak olan bu yeni santral, bölgenin enerji ihtiyacına temiz ve sürdürülebilir bir çözüm sunarken, aynı zamanda Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefine ulaşma çabalarına da katkı sağlayacak.
Aliağa'nın sanayi ve enerji merkezi kimliği, bu yeni yenilenebilir enerji yatırımıyla daha da pekişecek. Uzmanlar, bu tür projelerin, enerji arz güvenliğini artırarak dışa bağımlılığı azaltacağını ve ekonomik büyüme için yeni kapılar açacağını belirtiyor.
Ancak, projenin önümüzdeki iki yıl içinde planlama süreçlerinin tamamlanması ve onaylanması gerekiyor. Aksi takdirde, Tarım Bakanlığı'nın verdiği tarım dışı kullanım izni geçerliliğini yitirecek ve süreç baştan başlamak zorunda kalacak. Tüm bu gelişmeler, Aliağa'nın sadece sanayi değil, aynı zamanda temiz ve yenilenebilir enerji alanında da öne çıkan bir merkez olma yolunda ilerlediğini gösteriyor.
