Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası, 24-27 Mart 2022 tarihlerinde ilk defa düzenlenecek olan Mezopotamya Turizm ve Gastronomi Fuarı hazırlıkları kapsamında Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimine (IKBY) çıkarma yaptı.
DTSO Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, Başkan Yardımcısı Erdal Avşar, Yönetim Kurulu Üyeleri Nevin İl, Faruk Korkmaz ve Genel Sekreter Ferdani Gökdere’den oluşan heyet, fuar hazırlıkları ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi kapsamında Erbil Valiliği, Erbil TSO ve Erbil Başkonsolosluğunu ziyaret ettiler. Heyet ilk olarak Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Dara Jelil Al Khayat ile görüşme gerçekleştirdikten sonra Erbil Valisi Omid Xoşnav’ı ziyaret etti. Burada konuşan DTSO Başkanı Kaya, Mezopotamya Turizm ve Gastronomi Fuarı hakkında bilgilendirmede bulunarak, Erbil Valiliğini fuara katılım sağlaması için davet etti. Ticari ilişkilerin geliştirilmesi konusuna da değinen Kaya, gümrükte yaşanan sorunların çözülmesi için çalışmalar yapılması konusunda Vali Xoşnav ile mutabakat sağladı. Erbil Valisi Xoshnaw ise ticari ve kültürel ilişkileri çok önemsediklerini belirterek, heyet olarak Mezopotamya Turizm ve Gastronomi Fuarı’na katılım sağlayacaklarını söyledi.
DTSO heyeti daha sonra Erbil Başkonsolosu Hakan Karaçay’ı da ziyaret etti. Ziyarette gümrükte yaşanan sorunların giderilmesi ve özellikle İbrahim Halil Gümrüğü’nün modernizasyonu konusunda ilgili makamlar görüşme yapılması için mutabakat sağlandı. DTSO Başkanı Kaya, ticari ilişkilerin geliştirilmesi konusunda DTSO üyelerinin talep ve ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla DTSO Erbil Temsilciliği için düşünülen ofiste yaptıkları incelemeler hakkında Başkonsolos Karaçay’a bilgi verdi. Kaya, Diyarbakır’da yapılacak olan Mezopotamya Turizm ve Gastronomi Fuarı ile ilgili yapılan hazırlıklara da değinerek, Başkonsolosu fuara davet etti. Erbil Başkonsolosu Karaçay, davet için heyete teşekkür etti ve konsolosluk olarak ticari ilişkilerin geliştirilmesi için her türlü desteği vereceklerini söyledi.
Diyarbakır yöresine ait dokuz yöresel lezzet coğrafi işaretli ürün olarak tescil aldı. Diyarbakır Şehriyesi, Üsküre Kebabı, Tavuk Eşkenesi, Tirit, İçli Köfte, Kabak Meftunesi, Kenger Boranisi, Kuru Dolma ve Simindirik Çorbasının coğrafi işaretli ürün olarak tescillenmesinin ardından tanıtım toplantısı yapıldı.
“İstihdam oluşturmayı hedefliyoruz”
Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Başkanı Mehmet Kaya, “Oda olarak bu işte yalnız başımıza değiliz. Büyükşehir Belediyesi, Valilik ve Esnaf Odasıyla birlikte coğrafi işaretli ürünlerimizi ortaya çıkarmayı, tanıtmayı, ticarileştirmeyi ve bunu Avrupa’ya taşıyacak şekilde tescillendirmeyi amaçladık. Temel hedefimiz bu. Bu hedef için çalışırken hem kültürümüzü koruyoruz hem geçmişimize saygı göstererek, bu topraklarda yaşayan insanların kültürlerini dikkate alarak o değerleri geleceğe taşıyoruz. Ama bunun en önemli dallarından biri de istihdam oluşturmak” dedi.
Diyarbakır’ın 9 yöresel lezzetinin coğrafi işaret aldığını kaydeden Kaya, şöyle devam etti:
“Bununla birlikte coğrafi tescil bekleyen 54 ürünümüz var. Bunların bir kısmı askıda bir kısmı inceleme aşamasında. Bu yıl sonuna kadar coğrafi işaret bekleyen ürünlerin tescilini alacağız. Ancak bu süreçte ilçelerimizde ve kentte insanlarımızla konuşarak, burada halen evlerin mutfağında kullanılan ürünleri tescilleyerek ticarete de kazandıracağız. Hedeflerimizden biri de bu.”
Diyarbakır coğrafi işaret tescilli ürünlerden bazıları şunlardır; Diyarbakır şehriyesi, diyarbakır tavuk eşkenesi, Diyarbakır Tirit yemeği, Üsküre Kebabı, Diyarbakır Lenebisi, Mastava Aşı, Meyir Çorbası, simindirik çorbası, incaz hoşafı, Kabak Meftunesi, Kenger Boranisi, Diyarbakır Kuru Dolması, Dalak Dolması, Erikli Yaz Türlüsü, Diyarbakır İçli Köftesi, Armut tatlısı, Badem Ezmesi, Babaganuç, Kaburga Dolması, Et Eşkenesi, Hırçikli Meftunesi, Diyarbakır ekşili dolması
“54 yöresel yemeğe coğrafi işaret alacağız”
Dicle Üniversitesi Aşçılık Programı Öğretim Görevlisi Cüneyt Ateş “Hevsel Bahçemizdeki ürünler endemik olarak karşımıza çıkıyor. Diyarbakır’da iki farklı mutfak çeşidimiz var: Şehir ve kır mutfağı. İldeki 54 yöresel yemeğe coğrafi işareti alacağız” dedi. ‘Amida’nın Sofrası Yemekli Diyarbakır Tarihi’ kitabının yazarı Silva Özyerli ise, “En büyük gururum Diyarbakırlı olmam. Zengin bir kültürden geliyoruz. Yazılacak çok şey var. Bereketli topraklar üzerinde yaşıyoruz. Toprağın hakkını vermeliyiz” ifadelerini kullandı.
DTSO, AB Bilgi Merkezi ve Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu ortaklığında düzenlenen “AB-Türkiye: Gastronomi ve Coğrafi İşaretler” panel ve çalıştayı, TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezinde gerçekleşti. Gastronomi ve Coğrafi İşaretler konusunda uzman katılımcıların konuşmacı olduğu panel ve çalıştay yoğun ilgi gördü. Açılış konuşmasını yapan DTSO Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, DTSO AB Bilgi Merkezi ve Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu işbirliğiyle yapılan bu etkinlik dolayısıyla özellikle AB ve Türkiye’de yapılan çalışmalar hakkında bilgi sahibi olacaklarını, bu çalışmaların Avrupa Birliği ülkelerinde nasıl ilerlediğini, bizim konuyla ilgili nasıl bir çalışma yürütebileceğimizin altını çizerek, “bu bölgenin gastronomi üstünlüğünü bir şekilde ortaya çıkarmamız gerektiğini zira sürdürülebilir ve çok uzun bir arka planı olan kültürel birikimiz var, gastronomi de bunlardan birisi. Bize ait olanlara nasıl sahip çıkabiliriz ve nasıl marka haline getirebiliriz diye düşünmemiz gerekiyor. Bu tür fuar, panel ve çalıştay gibi çalışmalarla bunu mümkün hale getirebiliriz” diye konuştu. Kaya, konuşmasının devamında şunları belirtti: “Kentin bazı özellikleri vardır ve bunu sizin çıkarmanız gerekiyordur. Diyarbakır’ın tarihi, çok kültürlü yapısı ve bunlarla bağlantılı gastronomi ögeleri tam da böyle bir şey. Gastronomiyi ilerletecek her türlü çalışmaya katkı koymak isteriz. Bu konuda ortaklarımızla değişik çalışmalar yapıyoruz.” DTSO Genel Sekreter Yardımcısı Meryem Özdemir moderatörlüğünde yapılan “Gastronomi ve Coğrafi İşaretler” panelinin konuşmacılarından Turist Rehberleri Birliği (TUREB) Başkanı Ahmet Zeki Apalı, Diyarbakır’ın tarihi ve kültürel değerleri içerisinde büyük bir potansiyel barındırmaktadır. Bu değerler doğru bir şekilde değerlendirilirse Güneydoğu Anadolu ve Türkiye’de öncü konuma gelebilir diye konuştu. Apalı, tescilli ürünler turizmi olumlu etkilemektedir. Bir ürün coğrafi işaretli olduğu zaman daha rahat güvenilmektedir. Asıl önemli olan tanıtımın doğru yapılmasıdır diye konuştu. Metro Gastro Dergisi Editörü Nilhan Aras, bundan 10 yıl öncesine kadar da taşrada lokanta kültürü olmadığı için turist gelmediği ve turist gelmediği için de lokantalar açılmadığını, işletmelerin genel olarak herkesin alışık olduğu tatları sunduğu ama dünya genelinde artık o bölgeye özgü olan tatların daha çok tercih edildiğini ifade etti. Alankuş Danışmalık’tan Evren Alankuş, coğrafi işaretlerin faydası ve yapılması gerekenler üzerine durduktan sonra sözlerini şöyle sürdürdü: “Markalaşma yoluyla öz değerlerimizi korumaya alıyoruz. İki tür coğrafi işaret vardır. Menşe adı; coğrafi sınırları belirlenmiş, doğa ve beşeri unsurlardan kaynaklanan, üretilmesi, işlenmesi ve diğer işlemlerin tümü bu sınırlar içinde yapılan ürün. Mahreç işareti; bir bölgeden kaynaklanan ve aynı zamanda bu özelliklerden bir tanesinin bu belirlenen sınırlar içinde yapılmasıdır.” TÜRSAB Gastronomi Danışmanı Metin Çelik, dinleyicilere gastronomi turları ve yemek kültürüyle ilgili bilgiler paylaştı.
AB ve Türkiye’de Coğrafi İşaretler Çalıştayı Yöresel Ürünler ve Coğrafi İşaretler Derneği (YÜCİDER) Başkanı Prof. Dr. Yavuz Tekelioğlu, öncelikle Avrupa Birliği ülkeleriyle Türkiye`de yapılan çalışmalar konusunda detaylı örnekler vererek, Avrupa Birliği ülkelerinde alınan coğrafi işaretlerin bir katma değer yarattığını, üretici ve tüketiciyi birlikte koruduğunu ve ülke ekonomilerine nasıl büyük ekonomik katkılar sağladığını belirtti. Tekelioğlu, coğrafi işaretin bir ürünün yer adı olduğunu, tescil edilen ürünün çok rahat bir şekilde korunabildiğini ve son bir yıl içinde en çok tescil işleminin Türkiye’de olduğunu, mikro iklimi olan ülkelerde coğrafi ürünlerin daha çok olduğunu ve Türkiye’nin de o ülkelerden biri olduğuna dikkat çekti. Tekelioğlu, coğrafi işaretin yasal dayanağı hakkında da detaylı bilgiler verdi. Coğrafi İşaretler Denetim Uzmanı ve Tüketiciyi Koruma ve Dayanışma Birliği (TÜKO-BİR) Kayseri Şube Başkanı Birsen Koca, tescilli üründe kullanılan coğrafi işaretin denetlenmesi gerektiğini, uygunsuz bir durum tespit edildiğinde yasal yollara başvurulmasının yollarını anlattı. Metro Toptancı Marketler Meyve Sebze Kategori Müdürü Birol Ulusan; “bir yerle ünlenmiş, o yerle anılan ürün coğrafi üründür. İki türdür; menşei olan sınırları belli, sadece orada olan ürün. Mahreç, yapım şeklidir, en az bir özeliği oradan alması şartıyla diğer yerlerde de üretilebilir.” dedi. Ulusan, coğrafi işaretlerle kırsal kesimdeki nüfus oranın dengelenebileceğine dikkat çekti. Katılımcıların yoğun katkılarda bulunduğu çalıştay soru – cevap kısmıyla sona erdi.
