TARGET'ten 15 Ekim Dünya Kadın Çiftçiler Günü Raporu: Tarımın Sabırlı Üreticileri Toprağa Küstü, Gıda Geleceğimiz Tehlikede
15 Ekim Dünya Kadın Çiftçiler Günü öncesinde Tarım ve Gıda Etiği Derneği (TARGET), Türkiye tarımının yapısal sorunlarına ve bu sorunların merkezindeki kadın çiftçilerin yaşadığı derin eşitsizliklere dikkat çeken kritik bir açıklama yayınladı. TARGET, "sabır, üretim ve bereketin simgesi" olarak tanımladığı kadın çiftçilerin, tarladaki vazgeçilmez rollerine rağmen mülkiyetten sosyal güvenceye, yönetimden finansal özgürlüğe kadar her alanda geri plana itildiğini vurguladı. Bu durumun, kırsaldan kente kontrolsüz göçü ve "üretimden kopuşu" tetikleyerek ülkenin gıda güvencesini tehdit eden en önemli nedenlerden biri olduğu belirtildi.
Tarladaki Eşitlik, Yönetimde Neden Yok?
Tarım, binlerce yıldır kadınların ve erkeklerin omuz omuza vererek biriktirdiği kadim bilgiler ve uygulamalar bütünüdür. Ancak Tarım ve Gıda Etiği Derneği'nin (TARGET) analizine göre, bu tarihsel eşitlik ve paylaşım ruhu, modern tarım sisteminde yerini derin bir eşitsizliğe bıraktı.
Günümüzde kadın çiftçiler, üretimin her aşamasında aktif rol almaya devam ediyor. Özellikle geleneksel ve meşakkatli işler, onların sabırlı ellerine emanet. Sebze fidelerinin dikimi, çapalanması, hasadı, toplanan ürünün işlenmesi ve hayvanların bakımı gibi "kadim bilgiler" gerektiren kritik süreçler, büyük ölçüde kadın emeğiyle yürüyor.
Ancak bu görünür emeğin karşılığı, ne yazık ki karar alma mekanizmalarında ve ekonomik kazanımlarda aynı oranda kendini göstermiyor. TARGET'in altını çizdiği acı gerçek şu ki; tarımdaki makineleşmeyle birlikte erkekler daha çok makine ve ekipman kullanımına yönelirken, kadınlar geleneksel üretimin merkezinde kalmaya devam etse de, şu alanlarda neredeyse "görünmez" hale geliyor:
Mülkiyet Edinme: Üzerinde çalıştıkları toprağın tapusuna sahip olamama.
Sosyal Güvenlik: Tarım sigortası gibi temel sosyal güvenlik sistemlerine dahil olamama.
Finansal Kontrol: Üretimden elde edilen gelirin kullanımı üzerinde söz sahibi olamama.
Eğitim ve Teknoloji: Yeni tarım teknikleri ve teknolojileri konusundaki eğitimlere erişimde geri kalma.
Örgütlenme ve Yönetim: Çiftçi birlikleri, kooperatifler ve ziraat odalarında üye olsalar dahi, yönetim kurullarında neredeyse hiç temsil edilmeme.
Üretimden Kopuşun Kök Nedeni: "Toprağı Terk Etmek" Bir Kurtuluş Haline Geldi
TARGET'in raporu, tarımdaki en büyük sorunlardan biri olan "üretimden kopuş" ve kırsalın boşalması olgusunun temelinde, kadınların yaşadığı bu çok katmanlı sorunların yattığını gözler önüne seriyor. Hayatın her alanında geri planda bırakılan, emeği değersizleştirilen ve gelecek göremeyen kadın çiftçiler, kendileri, çocukları ve aileleri için tek çıkış yolunu "toprağı terk etmek" olarak görüyor.
Bu durum, basit bir göç hareketinden çok daha fazlasını ifade ediyor. Kadınların topraktan kopmasıyla birlikte:
Gıda Güvencesi ve Egemenliği Tehdit Altına Giriyor: Üretimin devamlılığı sekteye uğruyor, ülke gıda tedarikinde dışa bağımlı hale gelme riskiyle karşılaşıyor.
Kadim Bilgiler Zinciri Kopuyor: Nesillerdir aktarılan tohum saklama, doğal gübreleme, hasat zamanlaması gibi paha biçilmez bilgiler, kadınlarla birlikte kentlerin beton duvarları arasında kayboluyor.
"Gerçek Üretici" Tüketiciye Dönüşüyor: Kendi gıdasını üreten, toprağını işleyen bireyler, şehirlerde tamamen tüketici konumuna geçiyor. Bu, hem ekonomik bir kayıp hem de kültürel bir erozyon anlamına geliyor.
Kırsal Altyapı Çöküyor: Boşalan köyler, atıl kalan araziler ve durma noktasına gelen kırsal ekonomi, ülkenin genel kalkınma hedeflerine darbe vuruyor.
TARGET'ten Tüm Paydaşlara Etik Sorumluluk Çağrısı
Tarım ve Gıda Etiği Derneği, bu karamsar tablonun değişebileceğine olan inancını dile getirerek, tüm kişi ve kurumlara etik değerler ışığında sorumlu ve bilinçli adımlar atma çağrısında bulundu. Sorunların bilindiğini, ancak çözümlerin basit ve öncelikli adımlarla hayata geçirilebileceğini vurgulayan dernek, kadın çiftçilerin koşullarını iyileştirecek politikaların acilen devreye sokulması gerektiğini belirtti.
Açıklama, "Sabır, üretim ve bereketin simgesi kadın çiftçilerimizin 15 Ekim Dünya Kadın Çiftçiler Gününü içtenlikle ve şükranla kutlarız" ifadeleriyle son buldu. Bu anlamlı gün, sadece bir kutlama değil, aynı zamanda tarımın görünmez kahramanlarının sesini duyurmak ve onların hak ettiği değeri bulması için somut adımlar atmak adına önemli bir fırsat sunuyor.
