Nevşehir Avanos Türkeli (Çalış) İçin Kritik İmar ve Çevre Düzeni Planı Değişikliği: 195 Hektarlık Alan Kentsel Gelişmeye Açılıyor

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü, Kırşehir-Nevşehir-Niğde-Aksaray Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda (ÇDP) kapsamlı bir revizyona gitti. Nevşehir ili, Avanos ilçesine bağlı Türkeli (Çalış) Beldesi sınırlarında hayata geçirilen düzenleme ile bölgenin kentsel gelişim vizyonu, jeolojik zemin parametreleri ve tarım arazilerinin korunma dengesi yeniden tanımlandı.

Yapılan plan değişikliği doğrultusunda; mevcut planda tarım alanı olarak kayıtlı yaklaşık 195 hektarlık alan "Kentsel Gelişme Alanı" ilan edilirken, Hacıbektaş Ovası Büyükova sınırları içinde kalan yaklaşık 23 hektarlık alan ise koruma altına alınarak "Tarımsal Niteliği Korunacak Alan" statüsüne geçirildi.

Öne Çıkan Gelişmeler (Hızlı Bakış)

• Plan Ölçeği ve Paftalar: Kırşehir-Nevşehir-Niğde-Aksaray 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı, K33 ve J33 paftaları.

• Konum: Nevşehir İli, Avanos İlçesi, Türkeli (Çalış) Beldesi.

• Yeni Kentsel Gelişme Alanı: Yaklaşık 195 hektar (Konut, ticaret, turizm, sağlık, eğitim, küçük sanayi, kamu ve sosyal altyapı).

• Tarıma İade Edilen ve Korunan Alan: Yaklaşık 23 hektar (Hacıbektaş Ovası Büyükova Koruma Alanı sınırları gözetilerek kentsel gelişmeden tarımsal koruma statüsüne alındı).

• Yasal İzin ve Dayanak: 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu (Madde 13/d) ve Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği.

• Jeolojik Güvence: 632,62 hektarlık alanda onaylanan Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporu (ÖA-2.1 ve ÖA-5.1 önlemli alanlar).

Türkeli Belediyesi'nin Talebi ve Plan Değişikliğinin Gerekçesi

Süreç, Türkeli Belediye Başkanlığı Yazı İşleri Müdürlüğünün 30.07.2025 tarihli ve 3902 sayılı resmi başvurusu ile başladı. Belediye; beldenin artan nüfus projeksiyonları, modern kentsel altyapı ihtiyacı, sosyo-kültürel donatı eksiklikleri ve ekonomik faaliyetlerin düzenlenmesi amacıyla 1/100.000 ölçekli ana üst plan düzeyinde düzenleme talep etti.

Talep edilen alanların çoğunluğunun özel mülkiyet, Hazine ve vakıf mülkiyetinde bulunduğu tespit edildi. Mevcut üst ölçekli çevre düzeni planı kararları ile yerel gereksinimler arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi, plansız yapılaşmanın önüne geçilmesi ve alt ölçekli (1/5000 Nazım İmar Planı ve 1/1000 Uygulama İmar Planı) çalışmaların önünün açılması hedeflendi.

195 Hektarlık Alanda Hangi Fonksiyonlar Yer Alacak?

Çalış yerleşiminin kuzey ve güney aksında yer alan ve çevre imar bütünlüğü gözetilerek "Kentsel Gelişme Alanı" olarak onaylanan yaklaşık 195 hektarlık sahada şu kentsel fonksiyonların planlanması hedeflenmektedir:

• Nitelikli ve Güvenli Konut Alanları: Bölgenin zemin yapısına uygun, deprem ve afet dirençli yerleşim dokuları.

• Eğitim ve Sağlık Tesisleri: İlköğretim, ortaöğretim, aile sağlığı ve sağlık ocağı alanları.

• Turizm ve Ticaret Alanları: Avanos ve Kapadokya bölgesinin turizm aksına entegre ticari birimler ve konaklama tesisleri.

• Küçük Sanayi Sitesi ve Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanları: Beldedeki üretim ve hizmet sektörlerini tek bir merkezde toplayacak modern atölye ve imalathane alanları.

• Sosyal ve Teknik Altyapı: Kamu kurum alanları, sosyo-kültürel tesisler, spor kompleksleri, açık/kapalı rekreasyon ve geniş yeşil kuşaklar.

Büyükova Koruma Dengesi: 23 Hektarlık Alan Tarıma İade Edildi

Plan değişikliğinde yalnızca kentsel genişleme değil, aynı zamanda tarımsal kaynakların sürdürülebilirliği ilkesi de gözetildi.

Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü’nün 04.05.2025 tarihli değerlendirmeleri ve 1/25.000 ölçekli Arazi Kullanım Potansiyeli (AKUP) verileri doğrultusunda, Çalış yerleşiminin güneybatısında yer alan yaklaşık 23 hektarlık alanın Hacıbektaş Ovası Büyükova Koruma Alanı sınırları içerisinde kaldığı belirlendi. Daha önce "Kentsel Gelişme Alanı" olarak işaretlenmiş olan bu 23 hektarlık kısım, "Tarımsal Niteliği Korunacak Alan" statüsüne çevrilerek yapılaşma baskısından tamamen arındırıldı.

Jeolojik ve Jeoteknik Veriler: ÖA-2.1 ve ÖA-5.1 Sınıflandırması

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü tarafından 06.10.2025 tarihinde onaylanan Nevşehir İli, Avanos İlçesi, Türkeli (Çalış) Beldesi sınırlarında 632,62 hektarlık alanı kapsayan İmar Planına Esas Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporu sonuçları plana entegre edildi.

Rapora göre inceleme sahası iki ana zemin kategorisine ayrıldı:

1. Önlemli Alan 2.1 (ÖA-2.1): Önlem alınabilecek nitelikte stabilite sorunlu alanlar (yamaç duyarlılığı ve şev stabilitesi önlemleri gerektiren kısımlar).

2. Önlemli Alan 5.1 (ÖA-5.1): Önlem alınabilecek nitelikte şişme-oturma açısından sorunlu zeminler.

Alt ölçekli uygulama imar planlarında ve zemin etütlerinde, bu kategorilere özel temel tipi seçimi, drenaj sistemleri ve mühendislik önlemlerinin zorunlu tutulacağı belirtildi.

İlgili Kurumlardan "Sakınca Yoktur" Görüşü Alındı

Planlama çalışmasının onay aşamasından önce, mevzuat gereği çok sayıda kamu kurum ve kuruluşunun teknik görüşüne başvuruldu. Plan dosyasına giren başlıca kurum görüşleri şunlardır:

• Tarım ve Orman Bakanlığı: Nevşehir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü (5403 sayılı Kanun'un 13/d maddesi uyarınca Bakanlık Olur'u ve Büyükova şartlı uygunluk görüşü), Tarım Reformu Genel Müdürlüğü, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, DSİ 12. Bölge Müdürlüğü, DSİ Taşkın Kontrol Dairesi Başkanlığı, DSİ Arazi Toplulaştırma ve Tarlaiçi Geliştirme Hizmetleri Dairesi Başkanlığı.

• Orman Teşkilatı: Kayseri Orman Bölge Müdürlüğü, Nevşehir Orman İşletme Müdürlüğü.

• Kültür ve Turizm Bakanlığı: Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Kayseri Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü, Nevşehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.

• Ulaştırma ve Enerji Altyapısı: Karayolları Genel Müdürlüğü (Etüt, Proje ve Çevre Dairesi), BOTAŞ, TEİAŞ Genel Müdürlüğü, Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. (MEDAŞ).

• Milli Savunma ve Güvenlik: Milli Savunma Bakanlığı Lojistik Genel Müdürlüğü (Adana İnşaat Emlak Bölge Başkanlığı), Nevşehir İl Jandarma Komutanlığı.

• Yerel ve İdari Birimler: Nevşehir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü (Milli Emlak Müdürlüğü dahil), Avanos Kaymakamlığı (Avanos Milli Emlak Şefliği), Nevşehir İl Özel İdaresi (İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğü).

Tüm kurumlar, kendi görev alanları ve mevzuatları çerçevesinde belirtilen şartlara uyulması kaydıyla plan değişikliğinde sakınca bulunmadığını bildirdi.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS / FAQ)

1. Kırşehir-Nevşehir-Niğde-Aksaray Çevre Düzeni Planı değişikliği ne anlama geliyor?

1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, bölgenin arazi kullanım kararlarını belirleyen en üst düzey fiziki planlama aracıdır. Bu plandaki değişiklik; Türkeli (Çalış) Beldesi için yeni konut, ticaret, sanayi ve sosyal tesislerin inşa edilebilmesine yasal dayanak oluşturmaktadır.

2. Türkeli (Çalış) imar değişikliğinden hangi parseller ve mülkiyetler etkileniyor?

Değişikliğe konu 195 hektarlık alan çoğunlukla şahıs mülkiyetleri, Hazine arazileri ve vakıf taşınmazlarından oluşmaktadır. Alt ölçekli imar planları hazırlandığında mülkiyet sahipleri için imar uygulaması (18. madde uygulaması / parselasyon) süreci işletilecektir.

3. Tarım arazileri zarar görecek mi?

5403 sayılı Kanun kapsamında tarım dışı kullanım izinleri titizlikle incelenmiş; Hacıbektaş Ovası Büyükova Koruma Alanı sınırında kalan 23 hektarlık alan kentsel gelişmeden çıkarılarak doğrudan tarımsal koruma statüsüne alınmıştır. Kentsel gelişmeye açılan alanlar için ise ilgili bakanlık onayı alınmıştır.

4. Bölgede yapılaşma hemen başlayacak mı?

1/100.000 ölçekli ÇDP değişikliği üst ölçekli çerçeveyi çizer. İnşaat ve parselasyon aşamasına geçilebilmesi için Türkeli Belediyesi tarafından 1/5.000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planlarının hazırlanarak onaylanması gerekmektedir.