MEB Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği Değişti: Sınavlarda Yapay Zekâ Dönemi ve Yeni Kurallar Resmî Gazete’de

Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), resmî ve özel okullardaki sınav ve değerlendirme sistemini güncelleyen kapsamlı yönetmelik değişikliğini 14 Kasım 2026 Cumartesi tarihli ve 33430 sayılı Resmî Gazete’de yayımladı. Yayımı tarihinde yürürlüğe giren düzenleme; sınavlarda yapay zekâ araçlarının kullanımından dijital sınav uygulamalarına, ilkokullardaki sınav yasağından ülke geneli ortak yazılılara kadar öğrenci, veli ve öğretmenleri ilgilendiren pek çok yeniliği netleştiriyor.

9 Eylül 2023 tarihli yönetmelikte önemli değişiklikler yapan yeni düzenleme, ölçme ve değerlendirmeyi yalnızca "not verme" aracı olmaktan çıkarıp öğrencinin gelişimini izleyen bir süreç haline getirmeyi hedefliyor.

Bir Bakışta Yeni Yönetmeliğin Öne Çıkan Maddeleri

• Yapay zekâ ve dijital ortam: Soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerinde Bakanlıkça uygun görülen yapay zekâ araçları ile dijital sistemler kullanılabilecek.

• Okul öncesi ve ilkokula sınav yok: Okul öncesi ve ilkokullarda hiçbir ad altında sınav yapılmayacak; gelişim süreç içinde izlenecek.

• Açık uçlu sınav kuralı: Ülke geneli ortak yazılılar hariç, okullardaki tüm sınavlar öğrencilerin cevabını kendilerinin oluşturduğu yazılı yoklama şeklinde yapılacak.

• Sıralama ve kıyaslama yasağı: Sınav sonuçları öğrenciler, sınıflar, okullar veya iller arasında sıralama ve kıyaslama amacıyla kullanılamayacak.

• İki tür ortak sınav: Sınavlar "ülke geneli ortak yazılı sınav" ve "okul geneli ortak yazılı sınav" olarak iki net kategoriye ayrıldı.

• Dil derslerinde 4 beceri: Türkçe, Türk dili ve edebiyatı ile yabancı dil sınavları yazılı ve uygulamalı olarak yapılacak.

İlkokul ve Okul Öncesinde Sınav Yok, Gelişim Takibi Var

Yeni yönetmeliğin 4. maddesinde yer alan genel esaslara göre okul öncesi ve ilkokullarda herhangi bir ad altında sınav yapılamayacak. Bu kademelerde temel amaç, öğrencilere sınav stresi yaşatmak yerine çocukların bilişsel, fiziksel, sosyal ve duygusal gelişim düzeylerini eğitim süreci içinde izleyerek desteklemek olacak.

Öte yandan ortaokul ve lise kademelerinde de öğrencinin başarısı sadece tek bir sonuca göre değil, öğretim programındaki öğrenme çıktıları ve kazanımlar esas alınarak dersin özelliğine uygun farklı ölçme araçlarıyla (cevap anahtarı, dereceli puanlama anahtarı, dereceleme ölçeği veya kontrol listeleri) tespit edilecek.

Sınavlara Yapay Zekâ ve Elektronik Sistem Desteği Geliyor

Düzenlemenin en dikkat çekici yeniliklerinden biri teknoloji entegrasyonu oldu. Yönetmeliğe eklenen yeni hükümlere göre:

• Yapay zekâ kullanımı: Soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerini desteklemek, bu süreçlerin etkinliğini artırmak amacıyla Bakanlıkça uygun görülen yapay zekâ araçları kullanılabilecek.

• Elektronik sınav ve ölçme: Ölçme ve değerlendirme faaliyetleri, yine Bakanlıkça uygun görülen dijital sistemler ve araçlar kullanılarak kısmen veya tamamen elektronik ortamda yürütülebilecek.

Okullardaki Sınavlar Nasıl Yapılacak? Açık Uçlu Soru ve Takvim Kuralları

Yönetmelik, okul içi sınavların işleyişine dair kuralları da ayrıntılı şekilde tanımlıyor:

1. Cevaplarını öğrencinin oluşturduğu yazılı yoklamalar Ülke geneli ortak yazılı sınavlar hariç tutularak, okullarda yapılan tüm sınavların cevaplarını öğrencilerin oluşturduğu ve farklı bilişsel düzeylerdeki öğrenme çıktılarını ölçen maddelerden oluşan yazılı yoklama şeklinde yapılması esası getirildi. Yani okul sınavlarında öğrencilerin yorum yapma, analiz etme ve öğrendiklerini kendi cümleleriyle ifade etme becerileri ön planda tutulacak.

2. Sınav tarihleri e-Okul'dan duyurulacak Okullardaki sınavlar Bakanlıkça belirlenen takvime göre yapılacak ve sınav tarihleri öğretim yılı başında okullar tarafından e-Okul üzerinden ilan edilecek. Olağanüstü (mücbir) durumlarda sınav tarihlerini Valilikler değiştirebilecek. Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarındaki yoğunlaştırılmış eğitim sınıfları, işletmelerde mesleki eğitime giden sınıflar ve mesleki eğitim merkezlerinde ise sınav tarihlerini ilgili okul veya kurumlar kendileri belirleyecek.

3. Birden fazla şubede ortak sınav ve analiz zorunluluğu Uygulamalı sınavlar hariç olmak üzere, aynı okulda birden fazla şubede okutulan derslerin sınavları ortak yapılacak. Sınavların ardından şube ve sınıflar bazında analizler gerçekleştirilecek; konu veya kazanım eksiği görülen öğrencilerin durumu ders öğretmeni ile sınıf/alan zümreleri tarafından yeniden değerlendirilecek.

4. Konu soru dağılım tabloları Okullardaki ortak yazılı sınavların soruları konu soru dağılım tablosuna göre hazırlanacak. Her dönem için Bakanlık tarafından yayımlanacak bu tablolar, Bakanlıkça yayımlanmayan sınıf ve derslerde ise Ölçme Değerlendirme Merkezi Müdürlüğünün görüşü alınarak il sınıf/alan zümreleri tarafından oluşturulacak.

Ülke Geneli ve Okul Geneli Ortak Yazılı Sınavlar Nasıl İşleyecek?

Yeni yönetmelikle birlikte "ortak sınav" kavramı iki ayrı tanıma kavuştu:

• Ülke geneli ortak yazılı sınav: Bakanlıkça belirlenen sınıf düzeyleri ve derslerde ülke çapında ortak ölçütlerle yapılan sınavlar. Hangi sınıf ve derslerde yapılacağı öğretim yılı başında ilan edilecek ve konu soru dağılım tabloları Genel Müdürlük tarafından hazırlanıp öğrencilere duyurulacak.

• Okul geneli ortak yazılı sınav: Bakanlıkça ülke geneli yapılmasına karar verilenler dışındaki tüm ders ve sınıflarda okul bünyesinde ortak yapılan sınavlar.

Türkçe ve Yabancı Dil Sınavlarında Dört Beceri Ölçülecek

Türkçe, Türk dili ve edebiyatı ile yabancı dil derslerinin sınavları; dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerini ölçmek amacıyla hem yazılı hem de uygulamalı olarak gerçekleştirilecek. Eğer bu derslerden ülke geneli ortak yazılı sınav yapılırsa, sınavın uygulamalı (dinleme ve konuşma gibi) kısmı okul tarafından yapılacak ve yazılı ile uygulamalı iki sınav birlikte değerlendirilecek.

Sınav Sonuçları Kıyaslama İçin Kullanılamayacak, BEP Esas Alınacak

Yönetmelik, sınav verilerinin kullanımına kesin bir sınır getiriyor: Ölçme ve değerlendirme uygulamalarından elde edilen sonuçlar; öğrenciler, sınıflar, okullar veya iller arasında sıralama, karşılaştırma ya da kıyaslama yapmak amacıyla kullanılamayacak.

Ayrıca kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitimine devam eden öğrencilerin tüm okul ve ülke geneli sınavlarında Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) esas alınmaya devam edecek.

Ulusal ve Uluslararası İzleme Araştırmaları Yönetmeliğe Girdi

Yeni düzenlemeyle yönetmeliğe "Ulusal ve Uluslararası İzleme Araştırmaları" başlıklı yeni bir bölüm eklendi. Eğitim politikalarına veri sağlamak amacıyla yürütülecek bu çalışmaların takvimi ve kapsamı şu şekilde belirlendi:

Bu araştırmalar elektronik ortamda, basılı olarak veya Bakanlıkça uygun görülen diğer yöntemlerle yapılabilecek. Ayrıca öğrencilerin başarısını etkileyen etmenleri görmek için anket ve ölçekler uygulanabilecek. Salgın hastalık veya doğal afet gibi mücbir sebeplerde ise izleme araştırmalarına dair tedbirleri doğrudan Bakanlık belirleyecek. Yönetmelikte ayrıca önceki metnin 7, 8, 9, 10 ve 11. maddeleri yürürlükten kaldırılarak bölüm sıralaması güncellendi.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. İlkokullarda yazılı sınav yapılacak mı? Hayır. Yeni yönetmeliğe göre okul öncesi ve ilkokullarda hiçbir ad altında sınav yapılamaz. Öğrencilerin bilişsel, fiziksel, sosyal ve duygusal gelişimleri süreç içinde izlenir.

2. Okul sınavlarında yapay zekâ nasıl kullanılacak? Yönetmeliğe göre soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerini desteklemek, bu süreçlerin etkinliğini artırmak amacıyla yalnızca Millî Eğitim Bakanlığı tarafından uygun görülen yapay zekâ araçları kullanılabilecek.

3. Okullardaki yazılı sınavlar test mi olacak, açık uçlu mu? Ülke geneli ortak yazılı sınavlar hariç olmak üzere, okullarda yapılan tüm sınavlar cevaplarını öğrencilerin kendilerinin oluşturduğu (açık uçlu) yazılı yoklama şeklinde yapılacak.

4. Türkçe ve İngilizce gibi dil derslerinde sözlü/uygulamalı sınav devam edecek mi? Evet. Türkçe, Türk dili ve edebiyatı ile yabancı dil derslerinde dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerini ölçmek için sınavlar yazılı ve uygulamalı olarak yapılacak. Ülke geneli ortak sınav olsa bile uygulamalı kısmı okul yapacak ve iki puan birlikte değerlendirilecek.

5. Sınav tarihlerini kim belirliyor, değişebilir mi? Sınav tarihleri Bakanlığın takvimine göre öğretim yılı başında okullar tarafından e-Okul'da ilan edilir. Mücbir sebepler ortaya çıkarsa sınav tarihlerini Valilikler değiştirebilir.

6. Yeni MEB Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği ne zaman yürürlüğe girdi? Yönetmelik, 14 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girdi.