Antalya, Burdur ve Isparta İçin Kritik İmar Düzenlemesi: Kentsel Dönüşüm ve TOKİ Projelerinde 10 Hektar Kuralı Yürürlüğe Girdi

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Antalya-Burdur-Isparta Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda bürokrasiyi azaltan ve kentsel dönüşüm süreçlerini hızlandıran tarihi bir plan hükmü değişikliğine gitti. 5.36 no’lu plan hükmünde yapılan düzenlemeyle kentsel yerleşim alanları dışındaki 10 hektardan küçük projeler doğrudan alt ölçekli imar planlarında çözülebilecek.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan ve 1 No’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 102. maddesi uyarınca 24 Ekim 2026 tarihinde onaylanan Antalya-Burdur-Isparta Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği (5.36 No’lu Plan Hükmü), 04 Kasım 2026 tarihi itibarıyla Antalya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü İmar ve Planlama Şube Müdürlüğü ilan panosunda ve resmî internet sitesinde 30 gün süreyle askıya çıkarıldı.

Bu düzenleme; Antalya, Burdur ve Isparta illerini kapsayan bölgede Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), kentsel dönüşüm (6306 sayılı Kanun) ve İller Bankası (İLBANK - 6107 sayılı Kanun) projelerinin hayata geçirilmesinde karşılaşılan uzun planlama ve onay süreçlerine neşter vuruyor.

Değişiklik Ne Anlama Geliyor? Herkesin Anlayacağı Dille Özet

İmar mevzuatında 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, bir bölgenin adeta "büyük anayasası" niteliğindedir; ormanları, tarım arazilerini, yerleşim sınırlarını, sanayi kuşaklarını ve ana ulaşım akslarını genel hatlarıyla çizer. Bugüne kadar kentsel alanlar dışında kalan ufak bir arazi için bile TOKİ veya kentsel dönüşüm projesi yapılmak istendiğinde, önce bu büyük bölge planında resmi değişiklik yapılması gerekiyordu.

Bu durum; aylar süren bürokratik onay süreçlerine, yüzlerce münferit değişiklik dosyasının Bakanlıkta yığılmasına ve kentsel dönüşüm projelerinin gecikmesine neden oluyordu.

Yeni kararla birlikte 10 hektar (yaklaşık 100 dönüm / 14 futbol sahası büyüklüğü) kritik bir sınır olarak kabul edildi:

1. 10 Hektardan Küçük Alanlar: Üst ölçekli büyük planı değiştirmeye gerek kalmadan, doğrudan il ve ilçe belediyeleri ya da ilgili idarelerce hazırlanacak alt ölçekli uygulama imar planları (1/5.000 ve 1/1.000) ile karara bağlanabilecek.

2. 10 Hektar ve Üzerindeki Alanlar: Bölgesel dengeyi, nüfusu ve altyapıyı doğrudan etkileyebileceği için yine Çevre Düzeni Planı değişikliği teklifi hazırlanarak Bakanlık onayına sunulmaya devam edecek.

5.36 No’lu Maddede Ne Değişti? (Eski ve Yeni Hüküm Karşılaştırması)

Bakanlığın yayımladığı gerekçe raporunda yer alan eski ve yeni madde metinleri arasındaki farklar, uygulamanın mantığını net bir şekilde ortaya koyuyor:

Neden Böyle Bir Değişikliğe İhtiyaç Duyuldu?

Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü Plan Değişikliği Gerekçe Raporu’na göre, üst ölçekli bölge planlarının temel işlevi stratejik ve bütüncül kararlar üretmektir. 10 hektardan küçük münferit parseller için sürekli 1/100.000 ölçekli plan değişikliği yapılması şu sakıncaları doğuruyordu:

• Bütüncül Planlamanın Zedelenmesi: Küçük ve lokal talepler nedeniyle ana planın stratejik niteliği gölgeleniyordu.

• Aşırı Dosya Yoğunluğu ve Zaman Kaybı: Kamu yatırımları ve afet riski altındaki yapıların dönüşümü aylar süren plan onay mekanizmalarına takılıyordu.

• Takip ve İzlenebilirlik Güçlüğü: Sürekli yamalanan bir ana planda güncelliğin korunması zorlaşıyordu.

Bakanlık, 10 hektarın altındaki kullanımların bölgenin genel arazi dengesini tek başına bozamayacağını, bu ölçekteki kararların yerel ulaşım, altyapı ve çevre uyumu gözetilerek alt ölçekli imar planlarında (1/5000 ve 1/1000) çözülmesinin şehircilik ilkelerine daha uygun olduğunu saptadı.

10 Hektardan Küçük Alanlarda Alt Ölçekli Planlama Nasıl Yapılacak?

Üst ölçekli plan değişikliği zorunluluğunun kalkması, bu alanlarda denetimsiz imar yapılacağı anlamına gelmiyor. Aksine, ilçe ve büyükşehir düzeyinde yürütülecek alt ölçekli planlama süreçlerinde şu kriterler zorunlu tutulacak:

• Mevcut Kentsel Doku ile Entegrasyon: Alanın çevresindeki mevcut yerleşimlerle ve önerilen kentsel kullanımlarla ilişkisi kurulacak.

• Ulaşım ve Altyapı Uyumu: Önerilen yeni nüfus ve yapılaşmanın mevcut kanalizasyon, içme suyu, elektrik ve yol kapasitesini aşıp aşmadığı teknik raporlarla hesaplanacak. Altyapı yetersizse planlama aşamasında ilave çözümler üretilecek.

• Doğal ve Ekolojik Eşikler: Tarımsal nitelikli araziler, su havzaları ve ekolojik hassasiyete sahip alanlar titizlikle korunacak.

• Sosyal Donatı Dengesi: Bölgeye gelecek yeni nüfusun ihtiyaç duyacağı okul, sağlık ocağı, yeşil alan ve park gibi sosyal donatılar alt ölçekli planda ayrılacak.

10 Hektar ve Üzerindeki Alanlar İçin Zorunlu Şartlar

Kentsel yerleşim sınırları dışında kalan ve 10 hektardan (100.000 metrekare) büyük olan yeni yerleşim, kentsel dönüşüm veya toplu konut talepleri ise bölgesel yerleşme dengesini değiştirebilecek güçte kabul ediliyor. Bu büyüklükteki projeler için:

1. İlgili kurum ve kuruluşlar, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 20. maddesi kapsamında gerekçeli bir Çevre Düzeni Planı Değişikliği Teklifi hazırlayacak.

2. Dosyada; ekolojik çevre analizi, ulaşım bağlantıları, teknik altyapı fizibilitesi ile önerilen yerleşim ve nüfus kapasitesinin etki analizleri eksiksiz yer alacak.

3. Bakanlık incelemesi olumlu sonuçlanırsa 1/100.000 ölçekli planda gerekli düzenleme yapılacak ve ardından alt ölçekli planlara geçilebilecek.

Askı Süreci ve İtirazlar İçin 30 Günlük Yasal Süre Başladı

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 33. maddesi gereğince 04 Kasım 2026 tarihinde askıya çıkan 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği, 30 gün boyunca ilan panolarında ve resmî internet sitesinde vatandaşların, yerel yönetimlerin, meslek odalarının ve sivil toplum kuruluşlarının incelemesine açık kalacak. Yasal süre içinde yapılacak itirazlar Bakanlık tarafından mevzuat çerçevesinde değerlendirilecek.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS / FAQ)

1. Antalya-Burdur-Isparta Çevre Düzeni Planı 5.36 değişikliği neyi kapsıyor?

TOKİ, 6306 sayılı Afet Riski Kapsamındaki kentsel dönüşüm ve İller Bankası (İLBANK) tarafından kentsel yerleşim alanları dışında yürütülecek 10 hektardan küçük projelerin, üst ölçekli plan değişikliğine gerek kalmaksızın doğrudan alt ölçekli imar planlarında ele alınmasını sağlıyor.

2. 10 hektar sınırı neden seçildi?

Şehircilik ve bölge planlama ilkelerine göre 10 hektarın altındaki alanlar, 1/100.000 ölçekli bir bölge planının genel arazi kullanım dengesini ve makroformunu bozucu etki yaratmaz. Bu ölçekteki kararların alt kademedeki imar planlarında çözülmesi planlama kademelenmesinin temel gereğidir.

3. Bu karar tarım ve doğa alanlarını ranta açar mı?

Hayır. Plan hükmü; koruma, gelişme ve planlama ilkeleri ile çevre imar bütünlüğünün korunmasını açıkça emretmektedir. Alt ölçekli planlarda tarımsal, doğal ve ekolojik eşikler ile teknik altyapı kapasitesi zorunlu olarak gözetilmek zorundadır.

4. Askı süresi ne zaman bitiyor?

04 Kasım 2026 tarihinde başlayan 30 günlük yasal askı süreci, Aralık 2026 başında tamamlanacaktır.