Türkiye'nin Kırsal Kalkınma ve Tersine Göç Stratejisi: Demografik Krizden İnovasyon Ekosistemine Geçişin Kapsamlı Analizi

Türkiye Cumhuriyeti'nin tarım, gıda güvencesi ve kırsal kalkınma politikaları, 2025 yılının son çeyreğinde temelleri atılan ve 2026 yılı itibarıyla tam kapasite ile sahaya yansıtılan "Tersine Göç ve Kırsal Kalkınma" hamlesiyle tarihi bir paradigma değişimi yaşamaktadır. Kırsal alanlarda yaşamını sürdüren nüfusun hızla 5,7 milyon seviyesine gerilemesi ve bu demografik yapının ağırlıklı olarak ileri yaş grubunda yoğunlaşması, ulusal gıda güvenliği, tedarik zinciri sürdürülebilirliği, kentsel altyapı taşıma kapasitesi ve makroekonomik istikrar üzerinde çok boyutlu bir stratejik risk oluşturmuştur.

Gençlerin eğitim veya daha yüksek yaşam standartları beklentisiyle mega kentlere göç etmesi, tarlaların boş kalmasına, verimli arazilerin bölünerek atıl duruma düşmesine ve hayvancılıkta sürü yönetiminin imkansız hale gelmesine neden olmuştur. Kırsaldan kente doğru gerçekleşen bu tek yönlü göç dalgası, kentlerde barınma krizlerini, kira enflasyonunu ve altyapı yetersizliklerini tetiklerken, kırsal alanda ise işgücü arzının çöküşüyle sonuçlanmıştır.

Bu çifte çöküşü durdurmak amacıyla hayata geçirilen 2026 yılı kırsal kalkınma stratejisi, kırsalı sadece konvansiyonel bir üretim alanı olmaktan çıkarıp doğa turizmi, dijital tarım, yenilenebilir enerji ve katma değerli sanayinin merkezi olan modern bir yaşam ve inovasyon alanına dönüştürmeyi hedeflemektedir. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) ve Ziraat Bankası koalisyonuyla devreye alınan teşvik ekosistemi, geleneksel sosyal yardım reflekslerinden sıyrılarak teknoloji odaklı, fizibiliteye dayalı ve sürdürülebilir bir finansal mimari sunmaktadır.

Kırsal Kalkınmada Finansman Mimarisi ve KKYDP 2026 Reformları

Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) kapsamında yürürlüğe giren Tebliğ No: 2026/9, yüksek girdi maliyetleri karşısında girişimcilerin öz sermaye yükünü hafifletecek yapısal reformlarla donatılmıştır. Programın toplam bütçesi 10 milyar TL olarak tahsis edilmiş olup, tarımsal sanayide dijitalleşme ve yeşil enerji dönüşümünü finanse etmeyi amaçlamaktadır.

En radikal reformlardan biri, hibe oranlarının yatırımın yapılacağı bölgenin gelişmişlik endeksine, işletmenin ölçeğine ve projenin teknolojik derinliğine göre yüzde 50 ile yüzde 70 arasında dinamik olarak belirlenmesidir. Geçmiş dönemlerde uygulanan sabit yüzde 50 hibe tavanı esnetilerek, yatırımcıların yüksek enflasyonist ortamda ihtiyaç duyduğu öz sermaye bariyeri minimize edilmiştir.

Ayrıca hibe desteğinin Katma Değer Vergisi (KDV) dahil proje tutarı üzerinden hesaplanarak ödenmesi kuralı getirilmiştir. Eski sistemde yatırımcıların başlangıç aşamasında ciddi bir KDV finansmanı yüklenmesi gerekirken, yeni düzenleme ile bu gizli finansman maliyeti ortadan kaldırılmış ve nakit akışı güvence altına alınmıştır.

Demografik sürdürülebilirliği sağlamak adına kadın ve genç (41 yaş altı) girişimcilere doğrudan bütçe kotası ayrılmıştır. Toplam kırsal kalkınma bütçesinin en az yüzde 20'si bu gruplara tahsis edilerek, projelerin kendi aralarında yarışması ve destek bulma ihtimallerinin maksimize edilmesi garanti altına alınmıştır. Birinci derece tarımsal amaçlı örgütler ve kooperatifler üzerinden yapılan başvurular ise değerlendirmelerde öncelikli kabul edilmektedir.

KKYDP 2026 başvuru dönemi 29 Nisan 2026 tarihinde açılmış olup, üreticilerin talepleri ve sistem yoğunluğu göz önünde bulundurularak son başvuru tarihi Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 3 Temmuz 2026 tarihine kadar uzatılmıştır. Programın tarihsel performansı ve 2026 yılı hedefleri, bu bütçe büyüklüğünün tarımsal sanayiye etkisini somut bir şekilde ortaya koymaktadır.

Amiral Gemisi Destek Programlarının Karşılaştırmalı Yapısal Analizi

Türkiye genelinde kırsal kalkınmayı tetiklemek üzere devreye alınan üç ana program, farklı sosyo-ekonomik profillere sahip girişimci gruplarını hedefleyecek şekilde uzmanlaştırılmıştır.

Köye Dönüş Projesi

Doğrudan kentten kırsala fiziksel yerleşimi tetiklemek üzere kurgulanan 3 Milyon TL üst limitli Köye Dönüş Projesi, kırsalda sıfırdan anahtar teslim tarımsal işletmeler kurulmasını finanse etmektedir. Programda saf bir hibe yerine; hibe ile faizsiz veya düşük faizli kredi bileşenlerini bir arada sunan karma bir finansman modeli uygulanmaktadır. Bu model, girişimcinin projeye finansal katılımını sağlayarak ahlaki tehlike riskini en aza indirmeyi hedeflemektedir.

Adayların 40 yaşını doldurmamış olması ve projenin uygulanacağı kırsal bölgeye fiilen yerleşerek orada yaşamayı taahhüt etmesi zorunludur. Bu katı ikamet şartı, şehirde yaşamaya devam edip devlet fonlarıyla hobi bahçesi veya pasif yatırımlar yapmak isteyen kişileri elemenin en etkin aracıdır. Projede herhangi bir diploma şartı aranmadığından, tarımsal üretime hevesli alaylı gençler de sisteme dahil olabilmektedir. Kurulacak işletmelerin projeleri, İl Tarım ve Orman Müdürlükleri tarafından hazırlanan ve bölgenin su kısıtını, toprak analizini ile meraların durumunu göz önünde bulunduran Bölgesel İhtiyaç Haritaları ile uyumlu olmak zorundadır.

Uzman Eller Projesi

Akademik beyin göçünü doğrudan tarlaya ve ahıra çekmeyi hedefleyen bu proje, liyakat ve bilimsel üretim odaklı 250.000 TL geri ödemesiz hibe sunmaktadır. Üniversitelerin Ziraat, Veterinerlik, Gıda ve Su Ürünleri fakülteleri ile meslek yüksekokullarından mezun olanlar ve Milli Eğitim Bakanlığına bağlı tarım odaklı meslek liselerinden mezun olan teknisyenler başvurabilmektedir.

Ayrılan bütçenin yüzde 45'i doğrudan lisans ve ön lisans seviyesindeki uzman mezunlara tahsis edilmiştir. Bu hibeden yararlanabilmek için sözleşme imza tarihi itibarıyla adayın; askerlik görevinde olmaması, sigortalı çalışan veya devlet memuru statüsünde bulunmaması ve aktif vergi mükellefi olmaması şarttır. Bu katı kurallar, tüm mesaisini ve entelektüel birikimini kırsaldaki işletmesine adayacak tam zamanlı profesyonelleri seçmek üzere tasarlanmıştır.

IPARD III Programı

Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından yürütülen IPARD III programı, Avrupa Birliği katkılı dev bir bütçeye sahiptir. Destek miktarı 5.000 Avro ile 3 Milyon Avro arasında değişmekte olup, büyük ölçekli endüstriyel tarım, işleme tesisleri, soğuk hava depoları ve kırsal turizm otelleri gibi projeleri hedeflemektedir. Ciddi düzeyde bir öz sermaye ve eş finansman gerektiren programda, hak sahiplerine yönelik hibe ödemeleri genellikle yatırım tamamlandıktan sonra gerçekleştirilir.

Bürokratik süreçleri hızlandırmak amacıyla 2026 yılında Basitleştirilmiş Maliyet Sistemi (BMS) devreye alınmıştır. TKDK, 3 Temmuz 2026 tarihinde Yardımcı Hesaplama Programı ve İş Planı Hazırlama Rehberi'ni yayımlamış, ardından M1 (Tarımsal İşletmelerin Fiziki Varlıklarına Yönelik Yatırımlar) ve M3 (Tarım ve Balıkçılık Ürünlerinin İşlenmesi ve Pazarlanması) tedbirleri kapsamında basitleştirilmiş maliyet şablonlarını yürürlüğe koymuştur.

Hayvancılık Teşviklerinde Performans ve Katsayı Odaklı Yeni Dönem

Cumhurbaşkanlığı Kararı kapsamında yürürlüğe konan 2024-2026 dönemi hayvancılık destekleme modeli, üreticilere uzun vadeli öngörü kazandırmak amacıyla ilk kez 3 yıllık periyotlar halinde planlanmıştır. Yeni modelde her üretim konusuna eşit destek verilmesi yerine, katsayı ve performansa dayalı, çarpan etkili bir prim sistemi uygulanmaktadır.

Tarımsal Üretim Planlaması kapsamında belirlenen temel girdi maliyetlerine göre her yıl güncellenen Destek Katsayı Değeri, 2025 yılı için dekar başına 244 TL iken, 2026 yılı için dekar ve baş başına 310 TL olarak açıklanmıştır. Büyükbaş hayvancılıkta temel destek birim tutarları buzağı için 1.400 TL, malak için ise 2.800 TL olarak uygulanmaktadır. Ancak bu temel tutarlar, işletmenin sağladığı ilave kriterlerle kümülatif olarak katlanmaktadır.

Söz konusu çarpan etkisi küçükbaş hayvancılıkta da uygulanmaktadır. Kuzu ve oğlak desteğinde 2024 yılında 200 TL olan temel destek, 2025 ve 2026 yıllarında yüzde 50 artırılarak baş başına 300 TL'ye çıkarılmıştır.

Aile işletmesi ilave primi olarak kuzu başına 300 TL, genç/kadın yetiştirici primi olarak 210 TL ve birinci derece kooperatif üyeliği için kuzu başına 60 TL ilave ödeme yapılmaktadır. Böylece, 100 baş kuzusu doğan bir aile işletmesinde kümülatif destek tutarı kuzu başına 870 TL'ye, toplamda ise yıllık 87.000 TL nakdi hakedişe ulaşmaktadır.

Arıcılık sektöründe ise örgütlü kovan desteği kovan başına 140 TL'ye çıkarılmış olup, genç/kadın yetiştiricilere kovan başına 56 TL, gezginci arıcılık yapanlara 42 TL ve birinci derece kooperatif üyelerine 28 TL ek ödeme sağlanmaktadır. Bu kümülatif yapı sayesinde 100 kovanlık bir işletmede toplam arıcılık desteği 26.600 TL'ye ulaşmaktadır.

Kırsalda Bereket Küçükbaşa Destek Projesi

Küçükbaş hayvancılıkta atıl kapasiteleri yerli ırklarla ekonomiye kazandırmak amacıyla yürürlüğe giren Kırsalda Bereket Küçükbaşa Destek Projesi (2026-2028), sahada en agresif uygulanan hayvancılık hamlesidir. Proje kapsamında, ülke genelinde toplam 150.000 baş damızlık küçükbaş hayvanın dağıtılması hedeflenmektedir.

Her hak sahibine TİGEM tesislerinde yetiştirilmiş, soy kütüğü kayıtlı, en az 6 en fazla 18 veya 24 aylık olan 95 dişi ve 5 erkek olmak üzere toplam 100 baş damızlık hayvan devlet eliyle teslim edilmektedir. Hayvan teslimini takip eden aydan itibaren 12 ay boyunca, üreticilerin yem ve bakım maliyetlerini sübvanse etmek amacıyla hayvan başına aylık 150 TL bakım-besleme desteği (maaş güvencesi) verilmektedir. Yüz baş damızlık hayvanı olan bir yetiştiriciye aylık azami 15.000 TL, yıllık ise kümülatif olarak 180.000 TL doğrudan nakdi maaş desteği sağlanmaktadır.

Projenin finansal bacağını desteklemek üzere Ziraat Bankası aracılığıyla yüzde 100 faiz indirimli (faizsiz), ilk 2 yılı anapara ödemesiz ve toplam 5 ila 7 yıl vadeli yatırım kredileri sunulmaktadır. İlk bir yıllık TARSİM tarım sigortası poliçe bedeli ise devlet tarafından karşılanmaktadır.

Projeye başvurabilmek için adayların 31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla TÜRKVET kayıtlarında en fazla 105 dişi anaç hayvana sahip olması gerekmekte olup, 106 baş ve üzeri sürüye sahip büyük işletmeler bu destek kapsamı dışında tutulmaktadır. Ayrıca, başvuru sahibinin işletmesinin 100 baş damızlık anaç hayvan ile bunlardan doğacak en az 100 baş kuzu/oğlağı barındıracak kapasitede olduğuna dair resmi Kapasite Raporu ibraz etmesi zorunludur. Bu projenin yanı sıra, Ziraat Bankası'nın yürüttüğü ve limitini 1,2 Milyon TL'ye çıkardığı Köyümde Yaşamak İçin Bir Sürü Nedenim Var Projesi de 30 Haziran 2026 tarihine kadar uzatılarak damızlık dişi sürülerinin büyümesi desteklenmiştir.

Kırsal Nüfusu Destekleyen Tamamlayıcı Kamu Projeleri

Nüfusun kırsalda tutulması ve tersine göçün sürdürülebilir kılınması amacıyla sadece tarımsal hibeler değil, çok boyutlu kamu projeleri de senkronize edilmiştir. İçişleri Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Köye Dönüş ve Rehabilitasyon Projesi (KDRP), çeşitli nedenlerle altyapısı tahrip olmuş kırsal alanların yeniden yerleşime açılmasını hedeflemektedir.

Bu kapsamda kırsal mahallelerin yol, su, elektrik ve kanalizasyon gibi temel altyapıları tamamlanmakta; yerel okul ve sağlık ocakları onarılmaktadır. Geri dönen vatandaşlara kendi konutlarını inşa edebilmeleri için inşaat malzemesi desteği ile tarımsal üretim girdileri sağlanmaktadır.

Ayrıca Müstakil Emekliler Derneği (MESK) tarafından Doğu Anadolu Bölgesi'nde başlatılan Köye Dönüş Seferberliği ile kentlerde yaşayan emekli nüfusun birikimlerinin ve işgücü potansiyelinin tarıma yönlendirilmesi amaçlanmaktadır. Köy başına ortalama 200 emekli hanesinin yerleştirilmesi planlanan bu modelle, Doğu Anadolu genelinde yaklaşık 1,3 milyon emekliye yeni bir aktif yaşam alanı ve gelir kapısı açılması hedeflenmektedir.

Teknolojik Dönüşüm, Su Yönetimi ve Çevresel Sürdürülebilirlik

Kamu kaynaklarının kırsala aktarıldığı bu yeni ekosistemde, projelerin Endüstri 4.0 normlarına uyumu ve iklim krizine karşı dirençliliği en kritik onay kriterleridir. Klasik yöntemlerle yapılan tarımsal üretimler elenirken, su tasarrufu sağlayan ve yapay zeka entegrasyonu içeren yatırımlar önceliklendirilmektedir.

Yapay Zeka ve IoT Tabanlı Dijital Tarım Teknolojileri

Tebliğ No: 2026/9 ile birlikte yapay zeka tabanlı karar destek sistemleri, nesnelerin interneti (IoT) tabanlı toprak nem sensörleri, otonom tarım robotları ve Zirai İnsansız Hava Araçları (ZİHA) ilk kez KKYDP kapsamında bağımsız birer yatırım konusu olarak tanımlanmıştır. Akıllı tarım yatırımları kapsamında, otomatik dümenleme sistemi ve otonom kontrol üniteleri gibi ileri teknolojik donanımlara hibe desteği verilmektedir.

Ancak bu teknolojilerin suiistimal edilmesini önlemek ve verimliliği garanti altına almak adına katı teknik sınırlandırmalar getirilmiştir. Örneğin, otomatik dümenleme ve otonom arazi kontrol sistemleri için başvuru sahibinin en az 75 dekar tek parça araziye sahip olması ve ÇKS kaydı ile bunu belgelemesi zorunludur. Bu teknolojiler sayesinde gübreleme, ilaçlama ve hasat süreçlerinde girdi maliyetleri minimize edilmektedir.

Planlı Tarım, Su Kısıtı ve Münavebe Disiplini

Küresel ısınmanın yarattığı kuraklık baskısına karşı Tarım ve Orman Bakanlığı, havza bazlı su yönetimi ve planlı tarım modelini tavizsiz bir şekilde uygulamaktadır. İl Tarım ve Orman Müdürlükleri tarafından su kısıtı tespit edilen havzalarda (örneğin İç Anadolu'daki yer altı su seviyesi kritik olan bölgelerde) dane mısır ve patates ekimine kesinlikle destekleme ödemesi yapılmayacaktır.

Buna karşın, su kısıtı olan havzalardaki sulu tarım arazilerinde, su tüketimi düşük olan planlı ürünleri (arpa, buğday, yağlık ayçiçeği, aspir, fiğ, mercimek, nohut, yem bezelyesi) üreten çiftçilere yüzde 50 ilave gübre desteği verilerek mazot ve gübre maliyetlerinin tamamına yakını devlet tarafından karşılanmaktadır. Ayrıca su kısıtı olan havzada planlı üretime uygun üretim yapan çiftçilere 2026 üretim yılı için dekar başına 434 TL ilave su kısıtı desteği ödenmektedir.

Toprağın organik madde dengesini korumak amacıyla sulu ve kuru tarım arazilerinde münavebe (ekim nöbeti) zorunlu hale getirilmiştir. Sulu tarım parsellerinde aynı ürünün üst üste en fazla iki defa ekilmesine izin verilmekte, üçüncü ekilişte aynı ürün ekilirse münavebe kuralına aykırılık gerekçesiyle parselin tüm tarımsal desteklemeleri iptal edilmektedir.

Ayrıca su kısıtlı bölgelerde toprağın su tutma kapasitesini yüzde 30 ila yüzde 50 oranında artıran organik gübreleme ve hümik asit uygulamaları "Toprak İyileştirici Faaliyet" olarak kabul edilmekte ve işletmelere sürdürülebilirlik primi kazandırmaktadır. Stratejik süt havzası olarak belirlenen 10 ilde (Amasya, Bingöl, Bitlis, Çorum, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Muş, Tokat ve Tunceli) ise yem bitkileri üretimine yüzde 50 ilave Planlı Üretim Desteği verilerek hayvancılığın kaba yem ihtiyacı yerinde karşılanmaktadır.

Çevresel Risk Yönetimi ve Kahverengi Kokarca Seferberliği

Tarımsal rekolteyi doğrudan tehdit eden istilacı türlerle mücadele, çevresel risk yönetiminin en stratejik halkasıdır. Karadeniz ve Marmara fındık havzalarında büyük ekonomik zarara yol açan Kahverengi Kokarca zararlısına karşı Tarım ve Orman Bakanlığı entegre bir mücadele yürütmektedir.

Zararlının popülasyonunu kontrol altına almak amacıyla, 2025 yılında 40 ilde 1 milyon 156 bin adet doğal düşman (samuray arısı) doğaya salınmıştır. Kışlak döneminde mekanik süpürme ve biyoteknik feromon tuzak kullanımı teşvik edilirken, kimyasal mücadelede ise yalnızca bakanlık veri tabanına kayıtlı ruhsatlı bitki koruma ürünlerinin kullanılması zorunlu tutulmaktadır. Ayrıca biyolojik mücadeleyi desteklemek amacıyla doğaya salınan 51.000 keklik ve sülünün bulunduğu alanlar 3 yıl süreyle ava kapatılarak yaban hayatının korunması sağlanmıştır.

Yatırımcılar İçin Stratejik Planlama ve Başvuru Kılavuzu

Kırsal kalkınma programlarındaki bütçe artışları, kamu kaynağının koşulsuz aktarılacağı anlamına gelmemektedir. Aksine, başvuru sahiplerinin kusursuz bir fizibilite raporu ve teknik proje dosyası sunması zorunludur.

KKYDP 2026 Proje Değerlendirme ve Puanlama Kriterleri

Başvuruların şeffaf, objektif ve liyakate dayalı seçilebilmesi amacıyla uygulanan puanlama algoritmasında ek puan getiren kriterler sistemli bir şekilde puan havuzunu oluşturmaktadır.

Kritik Başvuru Kanalları ve Dikkat Edilmesi Gereken Yasal Koşullar

Tarımsal yatırım başvurularında idari hatalardan dolayı diskalifiye edilmemek adına yasal çerçeveye titizlikle uyulmalıdır.

• Başvuru Kanalları ve Kayıt Güncelliği: Her programın başvuru mercii farklıdır. KKYDP başvuruları doğrudan hibe.tarimorman.gov.tr, Uzman Eller başvuruları uzmaneller.tarimorman.gov.tr, IPARD III başvuruları ise tkdk.gov.tr üzerinden yapılmaktadır. Başvurudan önce Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kaydının ckys.tarimorman.gov.tr üzerinden aktif ve güncel olduğunun doğrulanması zorunludur.

• Borçsuzluk ve Adli Sicil Şartı: Başvuru sahiplerinin kesinlikle vergi ve SGK borcunun bulunmaması, adli sicil kaydının temiz olması gerekmektedir. Vergi borcu olan adayların son başvuru tarihine kadar bu borçları temizlemesi veya yapılandırması şarttır.

• Mülkiyet ve Tapu Durumu: Yatırım yapılacak arazinin veya mülkün ipotekli, şerhli veya hukuki ihtilaflı olmaması gerekmektedir. Kiralanmış mülkler üzerinde yapılacak yatırımlarda, noter onaylı ve en az 3 yıl (bazı programlarda 5 yıl) süreli kira sözleşmesinin ibraz edilmesi zorunludur.

• Beş Yıllık İzleme Süresi Taahhüdü: Kırsal kalkınma hibelerinden yararlanan üreticiler, nihai ödemenin yapıldığı tarihten itibaren projenin 5 yıllık izleme süresine tabi olacağını kabul ederler. Bu süre boyunca yatırımcı; tesisin mülkiyetini, amacını, yerini veya kapasitesini değiştiremez, tesisi başkasına kiralayamaz. Yılda en az iki kere yerinde yapılacak denetimlerde kurallara aykırılık tespit edilirse, ödenen hibeler yasal faiziyle birlikte geri tahsil edilir.

• Teknik Proje ve Şartname Zorunluluğu: Akıllı tarım, yapay zeka veya otomasyon içeren başvurularda, ekipmanın bina büyüklüğü ve üretim kapasitesiyle uyumunu gösteren yetkili mühendis onaylı Teknik Rapor ve sistem şartnamesinin başvuru dosyasına eklenmesi zorunludur.

Sonuç

Türkiye'nin 2025-2026 Tersine Göç ve Kırsal Kalkınma Stratejisi; yarım asırdır devam eden kontrolsüz kentleşme dalgasına, tarımsal işgücü kaybına ve gıda enflasyonuna karşı devlet aklıyla verilmiş en kapsamlı, en sistemik ve en yüksek bütçeli yapısal cevaptır. Tarım ve Orman Bakanlığı, TKDK ve Ziraat Bankası koalisyonuyla sahaya sürülen teşvik mekanizmaları, tarımı emek-yoğun ve düşük verimli bir uğraş olmaktan çıkarıp teknoloji-yoğun, rekabetçi ve yüksek katma değerli bir sanayi dalına dönüştürmektedir.

Köye Dönüş Projesi'nin getirdiği katı ikamet şartı, Uzman Eller Projesi'nin beşeri sermaye odaklı yapısı, Kırsalda Bereket Projesi'nin sunduğu düzenli maaş güvencesi ve IPARD III programının makro-ekonomik gücü, kırsalın demografik yapısını gençleştirebilecek ve ulusal gıda güvenliğini uzun vadeli olarak teminat altına alabilecek niteliktedir. Kırsal kalkınmada başarının nihai anahtarı, sadece toprağa tohum atmak değil; bilgiyle, teknolojiyle, su tasarrufuyla ve doğru finansal planlama ile o topraktan sürdürülebilir bir değer üretmektir. Türkiye, bu dönüşümün gerektirdiği tüm finansal, yasal ve teknolojik altyapıyı sahaya sürmüş durumdadır. Bundan sonraki süreç; başvuru sahiplerinin proje yazma kapasitelerine, bürokratik onay süreçlerinin şeffaf hızına ve tarlada, serada, ahırda gerçekleştirilecek etkin denetim mekanizmalarına bağlı olacaktır.