2026 Yılı İtibariyle Akaryakıt ve Servis İstasyonları İmar, Yapım ve İşletme Mevzuatı Teknik Değerlendirme Raporu

Akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG), sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve sıkıştırılmış doğal gaz (CNG) istasyonlarının imar planlama, yapım ve işletme süreçleri; imar hukuku, karayolu güvenliği, çevre koruma kriterleri ve enerji piyasası mevzuatının kesişim noktasında yer alan çok katmanlı teknik ve hukuki parametrelere tabidir. 2026 yılı itibariyle yürürlüğe giren yeni nesil teknolojik otomasyon entegrasyonları, çevre denetim reformları ve elektrikli şarj altyapısı düzenlemeleri, bu tesislerin yalnızca fiziksel yapım standartlarını değil, aynı zamanda siber-fiziksel işletme standartlarını da radikal bir şekilde dönüştürmüştür. Türkiye'de akaryakıt ve servis istasyonu yatırımı gerçekleştirecek veya mevcut ruhsatlı tesislerini modernize edecek aktörler için yürürlükteki güncel mevzuat çerçevesi, teknik gereklilikler ve sektörel dönüşümler detaylı bir şekilde analiz edilmektedir.

İmar Planlaması ve Parselasyon Esasları

Bir parselde akaryakıt ve servis istasyonu inşa edilebilmesi için öncelikli hukuki koşul, alanın imar planlarındaki fonksiyonel tanımıdır. 3194 sayılı İmar Kanunu ve Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği uyarınca, tesis kurulacak alanın 1/5000 ölçekli nazım imar planında ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "Akaryakıt ve Servis İstasyonu Alanı" (A) lejantı ile tescil edilmesi yasal bir zorunluluktur. İmar planlarında bu lejanta sahip olan alanlarda, Türk Standartları Enstitüsü (TSE) tarafından belirlenen standartlara uyulması kaydıyla LPG ve otogaz ikmal istasyonlarının da kurulması mümkündür. Tarım arazisi olarak kayıtlı parsellerde hiçbir koşulda akaryakıt istasyonu kurulmasına izin verilmezken, imarlı alanın tapu sicilinde ticaret veya sanayi alanı olarak tescil edilmiş olması gerekmektedir. Ayrıca, istasyon bünyesinde araç yıkama ünitesi kurulması planlanıyorsa, parselin su toplama havzası sınırları dışında yer alması çevre mevzuatı uyarınca şart koşulmuştur.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği uyarınca, ayrık nizam yapılaşma koşullarına tabi olan akaryakıt istasyonu parsellerinde hem parsel genişliğinin (cephesinin) hem de parsel derinliğinin asgari 40,00 metreden az olamayacağı hükme bağlanmıştır. İmar planlarında bu asgari parsel büyüklüklerine uymayan arsalarda yeni veya ilave yapı ruhsatı düzenlenmesi hukuken engellenmiştir. Ruhsatlı mevcut bir gayri sıhhi müessese olan istasyonda, yetkili idarenin bilgisi ve yazılı müsaadesi haricinde imar planına, vaziyet planına ve onaylı mimari projelere aykırı hiçbir değişiklik veya ilave yapılamaz. Yapılaşma yoğunluğuna yönelik olarak, imar planlarında belirlenen emsal (E) ve bina yükseklikleri (Yençok) esas alınmakta olup, örnek imar planı kararlarında emsalin 0.50 ve maksimum yüksekliğin 7,00 metre olarak sınırlandırıldığı gözlemlenmektedir. Planlı alanlarda bina derinliği formülü uyarınca derinliği 7,00 metre ve daha az çıkan parsellerde, arka bahçe mesafesinin 2,00 metreye kadar düşürülmesine izin verilmektedir.

İstasyon bünyesindeki yapılaşma ve kullanım alanları, Otopark Yönetmeliği standartları çerçevesinde şekillendirilmektedir. Akaryakıt ve LPG satış istasyonlarında, beher pompa adası başına en az 150 metrekare otopark alanı ayrılması zorunludur. Benzer şekilde, araç bakım ve servis hizmeti sunulan istasyonlarda da beher kaldırma lifti ve/veya çalışma kanalı başına en az 150 metrekare otopark alanının tefrik edilmesi yasal bir gerekliliktir. Otopark giriş-çıkış rampalarının hiçbir şekilde parsel sınırları dışından (kamusal yoldan) başlatılamayacağı, arka bahçede otopark yeri ayrılabilmesi için ise yan bahçe genişliğinin en az 3,00 metre olması veya bina içinden en az 2,75 metre genişliğinde kesintisiz bir geçiş yolunun bulunması şart koşulmuştur. Mimari açıdan, istasyon bünyesindeki idari bina, market, mescit, tuvalet veya çay ocağı gibi yardımcı ticari ünitelerin yüksekliği, ana kanopi yapı yüksekliğinin 2 katını aşamaz.

Karayolları Geçiş Yolu İzinleri ve Yapı Yaklaşma Standartları

Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 17. ve 18. maddeleri hükümleri kapsamında, karayollarına doğrudan bağlantı sağlayacak geçiş yolları yönünden akaryakıt istasyonları için Geçiş Yolu İzin Belgesi alınması zorunludur. Geçiş Yolu İzin Belgesi alınmadan inşa edilen tesislerin yapı kullanma izin belgesi (iskan) alması ve işletmeye geçmesi mümkün değildir. Eğer bir istasyonda yetkisiz veya izinsiz geçiş yolu açıldığı tespit edilirse, söz konusu geçiş yolları her türlü gideri tesis sahibine ait olmak üzere ilgili idarece derhal ortadan kaldırılır. Ayrıca denetimler sırasında Geçiş Yolu İzin Belgesi veya yönetmelik şartlarına aykırı bir durum saptanması halinde, işletmeye aykırılıklerin giderilmesi için bir ay süre tanınmakta, süre sonunda eksiklikleri gidermeyen tesislerin izin belgesi iptal edilmektedir.

Trafik akışının daraldığı köprü, tünel, menfez gibi sanat yapılarının yaklaşımlarında, istasyon geçiş yolu ekseninin bu yapılara olan mesafesi iki yönlü devlet ve il yollarında her iki yönde en az 100 metre, bölünmüş devlet ve il yollarında ise en az 50 metre olmak zorundadır. Tesisin karayolu sınır çizgisi ile kesintisiz çakışan mülkiyet kenarını ifade eden cephe genişlikleri, karayolunun türüne ve idari sınırların (belediye içi/dışı) yapısına göre farklı asgari sınırlara tabidir. Belediye sınırları içerisindeki karayollarında cephe genişliği akaryakıt istasyonları için en az 40,00 metre olarak uygulanırken, belediye sınırları dışındaki (İl Özel İdaresi yetki alanındaki) karayollarında bu değer bölünmüş yollarda en az 45,00 metre, bölünmemiş yollarda ise en az 50,00 metre olarak belirlenmiştir.

Can ve mal güvenliğinin sağlanması amacıyla, tesis içindeki yer üstü tehlikeli madde depoları (LPG, akaryakıt tankları vb.) ile ana binaların karayolu sınır çizgisine olan mesafesi belirli koruma koridorlarıyla sınırlandırılmıştır. Yer üstü akaryakıt ve sıvılaştırılmış gaz depolarının cephe hattı karayolu sınır çizgisinden en az 50,00 metre geri çekilmek zorundadır. İstasyonun ana idari binası ve sundurması (kanopi) için bu çekme mesafesi en az 25,00 metre iken, akaryakıt pompaları, pompa adaları, bekçi kulübesi, açık yıkama alanları ve hafif büfeler gibi ikincil yapılar için sınır çizgisinden en az 5,00 metrelik bir emniyet mesafesi yeterli görülmüştür.

Kavşak ve Komşu İstasyon Yaklaşım Tahditleri

İstasyon giriş-çıkış noktalarının ana kavşaklara olan mesafesi, karayolundaki trafik akış şeması üzerinde doğrudan belirleyicidir. Kavşak yaklaşım mesafesinin ölçümünde, kavşak kollarında geometrik değişikliğin (şerit genişlemesi, sığınma cebi başlangıcı) başladığı kesit "kavşak başlangıcı" olarak kabul edilir. Belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde, imar planlarındaki yol genişliklerine bağlı olarak uygulanan kavşak mesafeleri yerel imar yönetmeliklerinde detaylandırılmıştır. Büyükşehir belediyelerinin revize imar yönetmelikleri incelendiğinde, kavşağı oluşturan her iki yolun genişliğinin de 25,00 metre ve altında (25 m ve altı) olması durumunda, tesisin giriş veya çıkış ekseninin kavşak başlangıcına olan mesafesi en az 30,00 metre olmalıdır. Kavşağı oluşturan yollardan en az birinin genişliğinin 25,00 metrenin üzerinde (25 m üzeri) olması durumunda ise kavşak mesafesi en az 40,00 metre (bazı metropollerin imar düzenlemelerine göre 50,00 metre) olarak uygulanır. İl Özel İdaresi sorumluluk bölgelerinde ise bu mesafe bölünmüş yollarda en az 100,00 metre, bölünmemiş yollarda ise en az 150,00 metre olarak belirlenmiştir.

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 8. maddesi ve Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 45. maddesi uyarınca uygulanan kilometre tahditleri, akaryakıt ve LPG istasyonlarının coğrafi dağılımını düzenlemektedir. İki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki asgari mesafe, aynı seyir yönünde olmak kaydıyla şehir içi yollarda 1 kilometre, şehirlerarası yollarda ise 10 kilometreden az olamaz. Şehir içi yollar ile şehirlerarası yolların kesişim kavşaklarında yer alan istasyonlar arasında ise en az 1 kilometrelik asgari mesafe şartı aranır. Ölçümlerde yol kodları veya isimleri değil, araçların ilerleme güzergahındaki fiili seyir yönü dikkate alınır ve iki tesisin fiziksel yapıları arasındaki en kısa mesafe baz alınarak Valilikler veya Belediyelerce asgari mesafe tespit tutanağı düzenlenir. Bu tutanak, EPDK tarafından lisans işlemlerinde ve dağıtıcılarca bayilik sözleşmesi imzalanması aşamasında temel yasal dayanak oluşturur.

2026 Yılı Çevre ve Enerji Piyasası Mevzuat Reformları

2026 yılının ilk çeyreğinde yürürlüğe giren EPDK kararları, istasyonların dijital entegrasyonunu en üst seviyeye taşımıştır. 14403 sayılı Kurul Kararı ile onaylanan yenilenmiş Otomasyon Sistemi Kılavuzu çerçevesinde, istasyonlardaki tank stok verileri artık 30 dakikalık periyotlarla anlık olarak izlenmekte ve gelişmiş belirsizlik oranı hesaplama formülleriyle kaçak takibi yapılmaktadır. Ayrıca 14417 sayılı Kurul Kararı ile dağıtıcılar arası LPG ticareti hakkı, ithalatçıların yanı sıra LPG'yi doğrudan rafineri kaynaklı temin eden dağıtıcı lisansı sahiplerine de tanınmıştır.

Elektrikli araç şarj altyapılarına yönelik 23 Mart 2026 tarihli Şarj Hizmeti Yönetmeliği değişikliği ise istasyonlarda ortak dolaşım (roaming) sistemini zorunlu kılmış, DC şarj ünitelerinde güç bazlı fiyatlandırma farklılıklarına son vermiş ve şarj ağı işletmecilerine 1 yıl içinde TS ISO/IEC 27001 bilgi güvenliği, 6 ay içinde ise ISO 18295 çağrı merkezi sertifikası alma zorunluluğu getirmiştir. Otoyollar üzerindeki istasyonlarda ise doğrudan kartla ödeme yapılmasını sağlayan fiziki ödeme terminallerinin kurulumu için son tarih 1 Temmuz 2026 olarak belirlenmiştir.

Akaryakıt ve LPG istasyonlarının faaliyete geçebilmesi için 2. Sınıf Gayri Sıhhi Müessese (GSM) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı alınması ve bu ruhsatın tescili zorunludur. Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde bu istasyonlara çalışma ruhsatı verme yetkisi Büyükşehir Belediyesi'ne aittir. Ruhsatlandırma sürecinde, tapu bilgilerinin TAKBİS (Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi) üzerinden elektronik ortamda temin edilebildiği durumlarda başvuru sahibinden fiziki tapu sureti istenmemesi esası getirilerek bürokrasi azaltılmıştır. Ruhsat alan istasyonların faaliyete başlamasını müteakip en geç bir ay içinde yetkili idarece yerinde kontrol edilerek ruhsatın kesinleştirilmesi zorunludur.

05 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 33187 sayılı Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, çevresel izin süreçlerini kökten değiştirmiştir. Bu kapsamda "ÇED Gerekli Değildir" kararı mevzuattan tamamen kaldırılmış; EK-2 kapsamındaki tüm orta ölçekli projeler için de "ÇED Olumlu" kararı alma zorunluluğu getirilmiştir. ÇED Yönetmeliği EK-2 listesinin 3. maddesi uyarınca depolama kapasitesi 500 ile 50.000 metreküp arasında olan petrol, doğalgaz ve kimyasal depolama tesisleri ÇED sürecine tabidir; ancak perakende satış istasyonları bu depolama kısıtlamasından ve ÇED sürecinden açıkça muaf (kapsam dışı) tutulmuştur. Bununla birlikte, istasyon çatısına kurulacak güneş enerjisi santralleri (GES) 10 MW kapasitenin altında kaldığı sürece ÇED kapsamı dışındadır. Ancak istasyon bünyesinde ÇED'e tabi başka entegre tesislerin (örneğin büyük yakıt terminalleri veya kapasite artırımı planlanan sanayi üniteleri) bulunması halinde, e-ÇED sistemi üzerinden Proje Tanıtım Dosyası (PTD) sunulması ve nihayetinde "ÇED Olumlu" veya "ÇED Raporu Hazırlanmalıdır" kararlarından birinin alınması gerekmektedir.

Sektörel Etkiler ve Yatırım Analizi

2026 yılı itibariyle şekillenen yeni imar ve yapım yönetmeliği ekosistemi, geleneksel akaryakıt istasyonu yatırımlarını çok boyutlu birer "enerji ve lojistik üssü" dönüşümüne zorlamaktadır. Mesafe sınırları ve imar kısıtlamaları nedeniyle özellikle metropol alanlarda yeni istasyon alanı üretimi son derece zorlaşmıştır. Bu durum mevcut ruhsatlı istasyonların portföy değerini artırırken, imar planlarındaki "A" lejantlı arsaların birer finansal varlık olarak spekülatif değer kazanmasına yol açmaktadır.

Yüksek sermaye yatırımı gerektiren ISO sertifikasyonları, gerçek zamanlı 30 dakikalık otomasyon telemetrisi ve zorunlu EV şarj roaming sistemleri, bağımsız istasyon sahiplerinin işletim maliyetlerini artırmaktadır. Bu durum, pazarda konsolidasyonu hızlandırmakta ve çoklu istasyon zincirine sahip büyük dağıtım şirketlerinin hakimiyetini güçlendirmektedir. Yatırımcıların proje geliştirme aşamasında imar planı onayından önce, şarj ünitelerinin gereksinim duyacağı yüksek elektrik gücü (trafo kapasitesi) için ilgili elektrik kurumundan olumlu görüş almaları projenin uygulanabilirliği açısından en kritik belirleyen haline gelmiştir.

Sonuç ve Sektörel Öneriler

2026 yılı, akaryakıt ve servis istasyonlarının yapım ve imar süreçlerinde geleneksel fosil yakıt odaklı yaklaşımdan, sıkı denetimli, anlık takip edilen ve elektrikli mobiliteyle entegre hibrit tesislere geçişin tamamlandığı bir döneme işaret etmektedir. Yeni yatırımların hayata geçirilebilmesi veya mevcut tesislerin ruhsatlarının korunabilmesi için şu hususların titizlikle takip edilmesi önem arz etmektedir:

• Yatırıma başlanmadan önce parselin asgari 1.600 m² alan, 40,00 m cephe ve derinlik şartlarını sağladığından emin olunmalı, tevhit/ifraz gereksinimleri planlama aşamasında çözülmelidir.

• Karayolları sınır çizgisinden itibaren tehlikeli depo alanları için 50,00 m, ana yapılar için 25,00 m ve pompalar için 5,00 m'lik yapı çekme mesafeleri imar projelerine milimetrik olarak işlenmelidir.

• 1 Temmuz 2026 tarihine kadar otoyol kenarındaki istasyonlarda DC şarj ünitelerine ait fiziki ödeme terminalleri kurulmalı, 30 dakikalık anlık EPDK otomasyon veri akışını destekleyen modern siber-altyapı çözümleri tesis edilmelidir.

• Kurulacak lokasyonun en yakın kavşağa olan mesafesi (şehir içi yol genişliğine göre 30,00 m veya 40,00 m) ve en yakın rakip istasyona olan yön esaslı mesafesi (1 km / 10 km) coğrafi bilgi sistemleri (CBS) tabanlı ölçümlerle kesinleştirilmelidir.

Sonuç olarak, 2026 yılı imar yapım mevzuatı, sadece fiziki yapılaşmayı değil, aynı zamanda çevreye duyarlı, enerji çeşitliliği sağlayan ve şeffaf dijital verilerle denetlenen modern istasyonların inşasını zorunlu kılmaktadır.

2026 Yılı Akaryakıt ve Servis İstasyonları Mevzuatı Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Mevzuat raporunuz doğrultusunda, yatırımcıların ve işletmecilerin en çok ihtiyaç duyacağı teknik ve hukuki detayları içeren 10 maddelik Sıkça Sorulan Sorular kılavuzu aşağıda hazırlanmıştır:

1. Tarım arazisi statüsündeki bir parsele akaryakıt istasyonu kurulabilir mi?

Hayır, kurulamaz. Tarım arazisi olarak kayıtlı parsellerde hiçbir koşulda akaryakıt istasyonu kurulmasına izin verilmez. İstasyon kurulacak alanın tapu sicilinde ticaret veya sanayi alanı olarak tescil edilmiş olması ve imar planlarında "Akaryakıt ve Servis İstasyonu Alanı" (A) lejantına sahip olması yasal bir zorunluluktur.

2. Yeni bir istasyon yatırımı için parselin asgari ölçüleri ne olmalıdır?

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve ilgili mevzuat uyarınca ayrık nizam yapılaşma koşullarına tabi parsellerde aranan asgari şartlar şunlardır:

• Asgari Parsel Alanı: En az 1.600 m²

• Asgari Parsel Genişliği (Cephe): En az 40,00 metre

• Asgari Parsel Derinliği: En az 40,00 metre

3. İstasyon yapılarının karayolu sınır çizgisine olan asgari çekme mesafeleri ne kadardır?

Can ve mal güvenliğinin sağlanması amacıyla belirlenen zorunlu koruma bandı mesafeleri şu şekildedir:

• Yer Üstü Tankları ve Depolar: En az 50,00 metre

• Ana İdari Binalar ve Kanopi: En az 25,00 metre

• Pompalar, Pompa Adaları ve Açık Yıkama Alanları: En az 5,00 metre

4. Şehir içi ve şehirlerarası yollarda iki istasyon arasındaki asgari kilometre sınırı nedir?

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu uyarınca, aynı seyir yönünde olmak kaydıyla:

• Şehir içi yollarda: İki istasyon arası mesafe en az 1 kilometre olmalıdır.

• Şehirlerarası yollarda: İki istasyon arası mesafe en az 10 kilometre olmalıdır.

• Şehir içi ve şehirlerarası yolların kesişim kavşaklarındaki istasyonlar arasında ise en az 1 kilometre mesafe şartı aranır.

5. Belediye sınırları içerisindeki kavşak yaklaşım mesafeleri nasıl hesaplanır?

Kavşak başlangıcından itibaren ölçülen şehir içi yaklaşım mesafeleri yol genişliğine göre değişmektedir:

• Kavşağı oluşturan her iki yolun genişliği de 25,00 metre ve altında ise mesafe en az 30,00 metre olmalıdır.

• Yollardan en az birinin genişliği 25,00 metrenin üzerinde ise mesafe en az 40,00 metre (yerel yönetmeliklere göre 50,00 metre) olmalıdır.

6. İl Özel İdaresi sorumluluk (kırsal) bölgesinde kavşak yaklaşım mesafeleri nedir?

Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik uyarınca, belediye sınırları dışındaki alanlarda:

• Bölünmüş yollarda: Kavşaklara en az 100,00 metre mesafe bırakılmalıdır.

• Bölünmemiş yollarda: Kavşaklara en az 150,00 metre mesafe bırakılmalıdır.

7. 2026 yılı ÇED Yönetmeliği değişikliği perakende satış istasyonlarını nasıl etkilemiştir?

05 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan değişiklik ile "ÇED Gerekli Değildir" kararı tamamen kaldırılmıştır. Depolama kapasitesi 500 ile 50.000 metreküp arasındaki tesisler ÇED sürecine tabidir; ancak perakende satış istasyonları bu depolama kısıtlamasından ve ÇED sürecinden açıkça muaf (kapsam dışı) tutulmuştur.

8. EPDK'nın 2026 yılı yeni otomasyon kılavuzuna göre veri takibi nasıl yapılmaktadır?

14403 sayılı Kurul Kararı ile onaylanan yenilenmiş Otomasyon Sistemi Kılavuzu çerçevesinde, istasyonlardaki tank stok verileri artık 30 dakikalık periyotlarla anlık olarak merkezi sisteme aktarılmakta ve gelişmiş belirsizlik oranı formülleriyle kaçak takibi siber-fiziksel olarak yapılmaktadır.

9. Otoyol üzerindeki elektrikli şarj istasyonlarında fiziki kartla ödeme zorunluluğu ne zaman başlıyor?

Şarj Hizmeti Yönetmeliği kapsamında, otoyollar üzerinde kurulu bulunan istasyonlarda kullanıcıların doğrudan kredi kartı/banka kartı ile ödeme yapabilmesini sağlayan fiziki ödeme terminallerinin kurulması için son tarih 1 Temmuz 2026 olarak belirlenmiştir.

10. İstasyon bünyesindeki market, idari bina gibi yapıların yükseklik sınırı nedir?

Mimari açıdan, akaryakıt istasyonu parseli içerisinde yer alan idari bina, market, mescit, tuvalet veya çay ocağı gibi yardımcı ticari ünitelerin yüksekliği, ana kanopi (sundurma) yapı yüksekliğinin 2 katını aşamaz. Ayrıca örnek imar planı kararlarında maksimum bina yüksekliğinin (Yençok) 7,00 metre olarak sınırlandırıldığı görülmektedir.

Detaylı Bilgi ve İletişim: Beytullah Yılmaz: 0 544 608 84 80 Kaynak: Haritahaber 2026