TÜRKİYE’NİN İMAR DOSYASI: Af Tartışmaları, Ranta Karşı Yeni Önlemler ve Özelleştirme Kararları
Şubat 2026 itibarıyla Türkiye'nin en sıcak gündem maddelerinden biri olmaya devam eden imar ve kentleşme politikaları, bir yandan afet riskleri ve kentsel dönüşüm zorluklarıyla şekillenirken, diğer yandan yeni yasal düzenlemeler ve özelleştirme kararlarıyla yeniden tanımlanıyor. İşte 5 ana başlıkta Türkiye'nin güncel imar haritası...
Türkiye'de yapılaşma, kentleşme ve imar mevzuatı; içinden geçtiğimiz deprem sonrası toparlanma sürecinde hem ekonomik hem de toplumsal açıdan ülkenin en çok tartışılan konularının başında geliyor. Bir yanda vatandaşların mülkiyet sorunları ve "imar affı" beklentileri sürerken, diğer yanda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın ranta karşı aldığı yeni önlemler ve Özelleştirme İdaresi'nin son kararları dikkat çekiyor.
Haber merkezimizin derlediği bilgilere göre, Türkiye'nin imar gündemine damga vuran 5 kritik başlık şöyle:
1. İmar Affı Beklentisi ve Meslek Odalarının Sert İtirazları
Türkiye'de seçim dönemlerinin veya ekonomik dalgalanmaların değişmez gündemi olan "imar affı" (veya imar barışı) tartışmaları yeniden alevlenmiş durumda. Şu an için Türkiye Büyük Millet Meclisi'nden (TBMM) geçmiş veya yürürlüğe girmiş resmi bir af düzenlemesi bulunmuyor. Ancak toplumsal sahada ciddi bir kutuplaşma göze çarpıyor.
İmar Yasasına Takılanlar Derneği gibi sivil toplum kuruluşları çatısı altında birleşen ve yapı kayıt belgeleri iptal edilen binlerce vatandaş, mağduriyetlerinin giderilmesi için Meclis'ten acil bir düzenleme talep ediyor. Buna karşın, TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası başta olmak üzere meslek odaları ve uzmanlar, 6 Şubat depremlerinin yarattığı büyük yıkımı hatırlatarak duruma sert tepki gösteriyor. Uzmanlar, yapısal bütünlüğü belirsiz ve mühendislik hizmeti almamış kaçak yapı stokunun yasallaştırılmasının yeni bir afeti davet etmek anlamına geleceğini, bu nedenle yeni bir affın kesinlikle gündeme dahi alınmaması gerektiğini vurguluyor.
2. İnşaat Sektörüne Yeni Standartlar: Kreş ve Acil Durum Altyapısı
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yakın zamanda Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde yapılan değişiklikler, inşaat projelerine katı ve modern standartlar getirdi. Yeni yönetmeliğin en çok dikkat çeken maddesi ise büyük projelere getirilen "kreş zorunluluğu" oldu.
Buna göre, yapı inşaat alanı 15 bin metrekareyi aşan ve bağımsız bölüm sayısı 150’den fazla olan yeni konut projelerinde, 0-66 aylık çocukların kullanımına sunulmak üzere müstakil "gündüz bakımevi" yapılması zorunlu kılındı. Ayrıca, yeni yerleşim alanlarının afet anlarına hazırlıklı olması amacıyla acil durum altyapılarının (toplanma alanları, acil su ve enerji hatları vb.) projeye dahil edilmesi şart koşuldu. Diğer yandan, çeşitli hukuki anlaşmazlıklar nedeniyle imar planı iptal edilen bölgelerdeki iskanlı binalar için de bir esneklik sağlandı; bu binaların güvenlik ve yenileme amaçlı tadilatlarını kolaylaştıracak bürokratik engeller kaldırıldı.
3. Keyfi İmar Değişikliklerine "Değer Artış Payı" Freni
Şehirlerin silüetini bozan, altyapı dengesini sarsan ve çoğunlukla kişiye özel olarak yapılan "parsel bazlı" imar planı değişikliklerinin önüne geçmek için tarihi bir adım atıldı. Yayımlanan yeni uygulama yönetmeliği ile rantın kamuya aktarımı resmileşti.
Artık bir parselde yapılan imar değişikliği (örneğin kat yüksekliğinin artırılması veya ticari alana çevrilmesi) sonucunda arsada oluşan değer artışının yüzde 90'ı doğrudan kamuya aktarılacak. Değer artış payını peşin ödemek isteyen mülk sahiplerine yüzde 10 oranında indirim uygulanırken, ödeme zorluğu çekenler için taksitlendirme seçenekleri de sisteme dahil edildi. Bu düzenlemenin, şehirlerdeki haksız rant elde etme girişimlerini büyük ölçüde caydırması bekleniyor.
4. 27 Şubat 2026: Özelleştirme İdaresi'nden Yeni Satış ve İmar Kararları
İmar gündeminin bir diğer sıcak başlığı ise devletin mülkiyetindeki değerli arazilerin akıbeti oldu. Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) tarafından hazırlanan yeni imar planı değişiklikleri ve satış kararları, Cumhurbaşkanı onayıyla bugünkü (27 Şubat 2026) Resmi Gazete'de yayımlandı.
Alınan kararlar doğrultusunda Türkiye'nin dört bir yanındaki stratejik ve değerli taşınmazlar özelleştirme kapsamına alınarak yeni imar planları askıya çıkarıldı. Bu bölgeler arasında Ankara'nın Yenimahalle, Antalya'nın turizm merkezleri Manavgat ve Serik, İzmir'in Aliağa, Bornova ve Bayındır ilçeleri ile Konya'nın Akşehir ilçesi yer alıyor. Bu arazilerin yeni planlamaları ve önümüzdeki günlerde yapılacak ihale süreçleri, gayrimenkul sektörü tarafından yakından takip ediliyor.
5. Kentsel Dönüşüm Sancıları ve Afet Yeniden İmar Fonu
Türkiye'nin en uzun soluklu mücadelesi olan kentsel dönüşüm, özellikle mülkiyet itilafları nedeniyle sekteye uğramaya devam ediyor. Kentsel Dönüşüm Yasası'nın uygulanması aşamasında yaşanan anlaşmazlıklar, vatandaş mağduriyetleri ve artan maliyetler, Meclis gündeminde de muhalefet ile iktidarı sık sık karşı karşıya getiriyor.
Öte yandan, deprem bölgesindeki ağır hasarlı şehirlerin yeniden inşasını hızlandırmak ve finanse etmek amacıyla kurulan Afet Yeniden İmar Fonu, kaynak yaratma çalışmalarını sürdürüyor. Fonun bölgedeki altyapı ve kalıcı konut projelerine sağladığı finansman desteği kritik önem taşırken, gözler bir yandan da İstanbul gibi büyük risk taşıyan metropollere ayrılacak dönüşüm bütçelerine çevrilmiş durumda.
