İzmir Foça’da Kritik İmar Düzenlemesi: Gerenköy ve Bağarası için 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği Onaylandı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü, İzmir’in Foça ilçesine bağlı Gerenköy ve Bağarası mahallelerini kapsayan 1/100.000 Ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planı Değişikliği Gerekçe Raporu’nu tamamladı.

Foça Belediye Başkanlığı’nın talebi ve ilgili kurumların olumlu görüşleri doğrultusunda hazırlanan yeni düzenlemeyle, yapılaşmaya uygun olmayan tarım ve mera alanları koruma altına alınırken, fiilen kentsel dokuya dönüşmüş alanlar plana dâhil edildi.

Özet Plan Değişikliği Tablosu

Gerenköy’de 42 Hektarlık Alan Yeniden Tarım Arazisi Oldu

Foça Belediye Başkanlığı'nın başvurusu üzerine yapılan incelemelerde; Gerenköy Mahallesi sınırları içerisinde yer alan ve üst ölçekli 1/100.000 planlarda "Kentsel Gelişme Alanı" olarak görünen yaklaşık 42 hektarlık sahanın alt ölçekli planlarla çeliştiği tespit edildi.

• Alt Ölçek Uyumsuzluğu: 1/25.000 Ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı ile 1/5.000 ölçekli nazım imar planında söz konusu alanın "Tarım Arazisi" ve "Çayır-Mera" olarak kayıtlı olduğu belirlendi.

• Mülkiyet Yapısı: Tapu Bilgi Sistemi (TAKBİS) verilerine göre 42 hektarlık alanda yer alan 9 taşınmazdan 7’sinin tarla, 1’inin mera (kamu orta malı) ve sadece 1’inin arsa vasfında olduğu görüldü.

• Sonuç: Kurum görüşleri ve mevzuat gereği yapılaşmaya açılması mümkün olmayan bu 42 hektarlık alan, kentsel gelişme alanından çıkarılarak yeniden "Tarım Arazisi" kullanımına dönüştürüldü.

Bağarası’nda 29 Hektarlık Saha Kentsel Gelişme Alanına Dönüştürüldü

Gerenköy'deki yapılaşma kısıtına karşılık, mülga Bağarası Belediye Meclisi'nin 10.10.1997 (9/1 sayılı) ve 04.02.2003 (7/1 sayılı) kararlarıyla "Yerleşik Alan" ilan edilmiş olan Bağarası Mahallesi’ndeki yaklaşık 29 hektarlık alan gündeme alındı.

1/100.000 ölçekli mevcut planda "Tarım Arazisi" ve "Sulama Alanı" olarak geçen bu bölge, fiili durumu ve geçmiş meclis kararları dikkate alınarak "Kentsel Gelişme Alanı" olarak yeniden düzenlendi.

Kurum Görüşleri ve Teknik Detaylar

Plan değişikliği sürecinde alanın durumu altı farklı kurumun teknik incelemesinden geçti:

1. İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Görüşü

Bakanlığın 2023-6 sayılı Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Planlanmasına Dair Genelgesi’nin 13. maddesi uyarınca; 10.07.2019 tarihinden önce onaylanmış yerleşik alan sınırları içerisinde kalması nedeniyle müdürlükçe yapılacak ilave bir işlem bulunmadığı bildirildi.

2. İzmir Orman Bölge Müdürlüğü Görüşü

Arazide yapılan kadastro incelemelerine göre söz konusu alanların 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında orman sınırı dışında kaldığı ve 2/B maddesi ile orman dışına çıkarılan yerlerden olmadığı teyit edildi.

3. DSİ 2. Bölge Müdürlüğü İncelemesi ve Nihai Kararı

İlk incelemelerde alanın Menemen Sulaması sınırlarında kaldığı ifade edilse de, yapılan saha değerlendirmeleri ve teknik raporlar sonucunda süreç olumlu tamamlandı:

DSİ 2. Bölge Müdürlüğü Raporu Özeti:

• Planlama alanının tamamının imar planı kapsamına alındığı ve tarımsal üretim fonksiyonunun fiilen sona erdiği,

• Alandaki 81 taşınmazdan yalnızca 6 adet parselde aktif sulama kullanıcısı bulunduğu,

• Bu kullanıcıların su ihtiyaçlarının Foça Belediyesi ve İZSU Genel Müdürlüğü tarafından karşılanacağının taahhüt edildiği ve muvafakatnamelerin alındığı,

• Bölgedeki 1.880 metre uzunluğundaki sulama hatlarının uzun süredir kullanılmadığı ve teknik fonksiyonunu yitirdiği belirlenmiştir.

Bu tespitler doğrultusunda alan, DSİ sulama sahası envanter kayıtlarından çıkarılmış ve tesisler yönünden plan değişikliğinde teknik bir sakınca görülmediği belirtilmiştir.

Hukuki Dayanak: Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği

Söz konusu çevre düzeni planı değişikliği, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 20. Maddesi çerçevesinde değerlendirildi. Yönetmeliğin plan bütünlüğünü bozmayacak nitelikteki; planın uygulanmasında karşılaşılan güçlüklerin giderilmesi ve değişen verilere bağlı olarak planın güncellenmesi maddeleri doğrultusunda nihai onay verildi.

Yapılan bu düzenleme ile Foça'da hem tarımsal niteliği korunan mera ve tarım arazileri teminat altına alındı hem de Bağarası bölgesindeki fiili yerleşim dokusuyla üst ölçekli planlar arasındaki uyumsuzluk giderilmiş oldu.

İzmir Foça Gerenköy ve Bağarası 1/100.000 Çevre Düzeni Planı değişikliği ne anlama geliyor? Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü tarafından onaylanan düzenleme ile fiilen kentsel dokuya dönüşmüş alanlar plana dâhil edilirken, yapılaşmaya elverişsiz tarım ve mera alanları koruma altına alınmıştır. Bu kapsamda Gerenköy’de 42 hektarlık alan tarım arazisine çevrilmiş, Bağarası’nda 29 hektarlık alan ise kentsel gelişme alanına dâhil edilmiştir.

Foça Gerenköy’deki 42 hektarlık alan neden kentsel gelişme alanından çıkarıldı?

• Alt Ölçek Uyumsuzluğu: 1/25.000 ve 1/5.000 ölçekli nazım imar planlarında alanın "Tarım Arazisi" ve "Çayır-Mera" statüsünde olması.

• Mülkiyet Yapısı: TAKBİS verilerine göre 9 parselden 7’sinin tarla, 1’inin kamu orta malı mera ve yalnızca 1’inin arsa vasfında bulunması.

• Mevzuat Engeli: Kurum görüşleri doğrultusunda mera ve tarım niteliğindeki alanın hukuken yapılaşmaya açılamaması.

Foça Bağarası’nda 29 hektarlık alan neden kentsel gelişme alanı ilan edildi?

• Mülga Bağarası Belediye Meclisi’nin 1997 ve 2003 tarihli kararlarıyla bölgenin geçmişte "Yerleşik Alan" ilan edilmiş olması.

• Alandaki fiili yerleşim dokusunun tarımsal fonksiyonunu yitirmiş olması.

• Üst ölçekli (1/100.000) plan kararları ile mevcut alt ölçekli fiili durum arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi gerekliliği.

DSİ 2. Bölge Müdürlüğü Bağarası sulama sahası için nasıl bir karar verdi?

• Bölgedeki 81 taşınmazdan sadece 6 aktif sulama kullanıcısı kaldığı tespit edilmiştir.

• Kalan kullanıcıların su ihtiyacının Foça Belediyesi ve İZSU Genel Müdürlüğü tarafından karşılanacağı taahhüt edilmiş ve muvafakatnameleri alınmıştır.

• Sahadaki 1.880 metrelik sulama hattının işlevini yitirmesi sebebiyle alan DSİ sulama sahası envanterinden çıkarılmış ve plan değişikliğine onay verilmiştir.

Foça çevre düzeni planı değişikliğinin hukuki dayanağı nedir? Plan değişikliği, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 20. Maddesi kapsamında hazırlanmıştır. Yönetmeliğin; plan bütünlüğünü bozmayacak nitelikteki uygulama güçlüklerinin giderilmesi ve güncel veriler doğrultusunda plan kararlarının revize edilmesi hükümlerine dayandırılmıştır.

Plan değişikliği sürecinde hangi kurumların teknik görüşleri alındı?

• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü)

• Foça Belediye Başkanlığı

• İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü

• İzmir Orman Bölge Müdürlüğü

• DSİ 2. Bölge Müdürlüğü

• İZSU Genel Müdürlüğü

Detaylı Bilgi ve İletişim: Beytullah Yılmaz: 0 544 608 84 80 Kaynak: Haritahaber 2026