İzmir-Manisa Çevre Düzeni Planı'nda Kritik Değişiklik: 10 Hektar Eşiği ve Yeni Planlama Kuralları Askıya Çıktı

İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda yapılan plan notu değişikliği, 10 hektarlık alan sınırı ve kamu projelerinin alt ölçekli planlama süreçlerini yeniden belirledi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylanan düzenleme İzmir'de askıya çıkarıldı.

T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan ve 24 Ekim 2026 tarihinde onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği (Madde 7.28), İzmir Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından askıya ilan edildi.

Planlama kademelenmesini güçlendirmeyi ve bürokratik süreçleri hızlandırmayı hedefleyen yeni düzenleme; TOKİ, kentsel dönüşüm (6306 sayılı Kanun) ve İller Bankası projelerinde 10 hektar kriterini temel eşik olarak kabul ediyor.

Öne Çıkan Başlıklar

• 10 Hektar Altındaki Alanlar: Bölgesel arazi dengesini bozmayan 10 hektardan küçük alanlar için 1/100.000'lik plan değişikliği zorunluluğu kalktı; kararlar doğrudan alt ölçekli (1/5.000 ve 1/1.000) imar planlarında çözülecek.

• 10 Hektar ve Üzerindeki Alanlar: Kentsel yerleşme dışındaki 10 hektar ve üzeri büyük projeler için öncelikle Çevre Düzeni Planı değişikliği teklifi hazırlanarak Bakanlık onayı alınması zorunlu kılındı.

• Özelleştirme İdaresi Düzenlemesi: 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Ek-3 maddesi gereğince planlama yetkisi zaten Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nda olduğundan, ilgili ifade plan notundan çıkarılarak yetki karmaşası giderildi.

• Askı Süreci: Plan değişikliği, 05 Kasım 2026 – 04 Aralık 2026 tarihleri arasında 30 gün boyunca İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ilan panosunda ve resmi internet sitesinde askıda kalacak.

10 Hektar Kuralı Neden Getirildi? (Teknik Gerekçeler)

Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü'nün teknik gerekçe raporuna göre, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planlarının asıl işlevi makro düzeyde bölgesel gelişme eğilimlerini ve ana arazi kullanım kararlarını yönlendirmektir.

10 hektardan (100.000 m²) küçük parsellerin veya münferit alanların tek tek üst ölçekli plan değişikliğine konu edilmesi;

• Plan hiyerarşisi ve planlama kademelenmesi ilkeleriyle uyuşmuyor,

• Bölgesel ölçekteki genel kararları etkilemeyecek küçük alanlar için gereksiz bürokratik zaman kaybı yaratıyordu.

Yeni yaklaşımla birlikte 10 hektarın altındaki alanlar doğrudan alt ölçekli planlama sürecinde;

1. Çevre imar bütünlüğü,

2. Mevcut ve önerilen kentsel kullanımlarla ilişkisi,

3. Ulaşım bağlantıları ve altyapı kapasitesi,

4. Nüfus ve yerleşme yoğunluğu hesapları,

5. Doğal, tarımsal ve ekolojik eşikler dikkate alınarak yerel düzeyde karara bağlanacak.

Hangi Kurum ve Projeleri Kapsıyor?

Değişiklik, özellikle kentsel yerleşme alanları dışında yer alan şu kamu yatırımlarını ve yasal uygulamaları doğrudan etkiliyor:

• TOKİ: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'na tahsis edilmiş alanlardaki konut ve sosyal donatı projeleri.

• Kentsel Dönüşüm: 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamındaki rezerv yapı alanları ve dönüşüm hamleleri.

• İller Bankası (İLBANK): 6107 sayılı Kanun kapsamında yürütülen yerel yönetim ve şehircilik altyapı projeleri.

Büyük Projeler İçin Katı Denetim Sürüyor

Kentsel yerleşme alanları dışında kalan 10 hektar ve üzerindeki alanlarda ise kontrol elden bırakılmıyor. Bu büyüklükteki alanların bölgesel yerleşme sistemini doğrudan etkileme potansiyeli bulunduğundan, alt ölçekli planlara geçilmeden önce Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 20. maddesi uyarınca Çevre Düzeni Planı Değişikliği teklifi hazırlanıp Bakanlığa sunulması şartı devam ediyor.

Yeni Plan Hükmü (Madde 7.28) Tam Metni

İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı'nın "Genel Hükümler" başlığı altına giren yeni 7.28 maddesi şu şekilde düzenlendi:

"Bu planda kentsel yerleşme alanları dışında kalmakla birlikte 10 hektardan küçük alanları kapsayan ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığına (TOKİ) tahsis edilmiş alanlarda yürütülecek uygulamalar, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamındaki uygulamalar ile İller Bankası Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından 6107 sayılı Kanun kapsamında yürütülecek uygulamalara ilişkin başvurular; bu planın koruma, gelişme ve planlama ilkeleri, nüfus kabulleri, çevre imar bütünlüğü ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, alt ölçekli planlarda değerlendirilir.

Kentsel yerleşme alanları dışında kalan 10 hektar ve üzerindeki uygulamalarda ise alt ölçekli planların hazırlanmasından önce çevre düzeni planı kapsamında gerekli değerlendirmelerin yapılması amacıyla ilgili kurum / kuruluş tarafından Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 20. maddesi kapsamında çevre düzeni planı değişikliği teklifi hazırlanarak Bakanlığa sunulur. Sunulan tekliflerde planlama alanının çevresi, mekânsal ve işlevsel bütünlüğü ve ilişkisi, ekolojik çevre, ulaşım ve teknik altyapı kapasitesi ile plan kararlarının getireceği nüfus ve yerleşme kapasitesi konularına plan değişikliği gerekçe raporlarında değerlendirilmesi zorunludur. Yapılacak inceleme ve değerlendirme sonrasında teklifin uygun görülmesi halinde Bakanlık bu planda gerekli düzenlemeyi yapar veya yaptırır."

Askı ve İtiraz Süreci Detayları

• Duyuru No: 2026/87

• Onay Tarihi: 24.10.2026

• Askı Başlangıç Tarihi: 05 Kasım 2026

• Askı Bitiş Tarihi: 04 Aralık 2026

• Askı Süresi: 30 (Otuz) Gün

• Fiziki Askı Yeri: İzmir Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Zemin Kat İlan Panosu (Anadolu Caddesi, No: 41/5 Bayraklı / İZMİR)

• Dijital Erişim: csb.gov.tr/iller/izmir

İlgili meslek odaları, yerel yönetimler, mülkiyet sahipleri ve vatandaşlar 30 günlük yasal askı süresi içerisinde plan kararlarına ilişkin görüş ve itirazlarını resmi kanallar üzerinden iletebilecek.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Çevre Düzeni Planı değişikliği ne anlama geliyor?

İzmir ve Manisa illerini kapsayan 1/100.000 ölçekli üst kademe plan notlarında yapılan düzenleme ile kamu yatırımları ve dönüşüm projelerinin onay kademeleri sadeleştirilmiş, yetki sınırları netleştirilmiştir.

2. 10 hektardan küçük araziler için süreç nasıl işleyecek?

10 hektardan (100 dönüm) küçük parsellerde TOKİ, İller Bankası veya 6306 sayılı Afet Kanunu kapsamındaki projeler için Ankara'dan 1/100.000 plan revizyonu beklenmeyecek; doğrudan 1/5.000 (Nazım) ve 1/1.000 (Uygulama) imar planı süreçleri işletilecektir.

3. Özelleştirme İdaresi ibaresi neden çıkarıldı?

3194 sayılı Kanun’un Ek-3 maddesi gereğince Özelleştirme İdaresi zaten kendi alanlarında her ölçekteki planı resen yapma ve onaylama yetkisine sahiptir; bu sebeple yetki çakışmasını engellemek amacıyla madde metninden çıkarılmıştır.