Samandağ Sutaşı’na TOKİ “İlk Evim Arsa” Hamlesi: 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişiyor

Özet (Hızlı Bakış): T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından yürütülen “İlk Evim Arsa” projesi kapsamında, Hatay’ın Samandağ ilçesi Sutaşı Mahallesi sınırları içinde kalan ve 15.06.2026 tarihinde 40,52 hektarlık alanı kapsayacak şekilde ilan edilen 1 Nolu Gecekondu Önleme Bölgesi için 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği hazırlandı. Yürürlükteki planda “Turizm Merkezi / Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi” olarak görünen yaklaşık 36 hektarlık alanın, ilgili kurum görüşleri doğrultusunda “Kentsel Gelişme Alanı” olarak planlanması hedefleniyor.

Hatay’da planlı kentleşme ve konutsuz vatandaşların erişilebilir koşullarda arsa ve konut sahibi olması amacıyla yürütülen çalışmalarda yeni bir aşamaya geçildi. Babil İmar İnşaat Ticaret Ltd. Şti. müellifliğinde (Şehir ve Bölge Plancıları İlkay Zengin Güngör ve Abdurrahim Ulusoy) 2026 yılında hazırlanan Hatay İli 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği Gerekçe Raporu, Samandağ ilçesi Sutaşı Mahallesi’ndeki dev yatırımın teknik ve hukuki çerçevesini ortaya koydu.

1/100.000 Ölçekli Planda Neden Değişiklik Yapılıyor?

Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın 15.06.2026 tarih ve 1108473 sayılı Başkanlık Oluru ile 40,52 hektar büyüklüğündeki saha “Hatay İli, Samandağ İlçesi Sutaşı Mahallesi 1 Nolu Gecekondu Önleme Bölgesi” ilan edildi. Ancak 01.05.2018 tarih ve 162 sayılı Hatay Büyükşehir Belediyesi Meclisi kararıyla onaylanıp 09.08.2018’de kesinleşen mevcut 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı’nın P36 paftasında bu saha “Turizm Merkezi / Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi (KTKGB)” sınırları içinde görünüyordu.

Konut nitelikli arsalar ve sosyal donatı alanlarının üretilebilmesi, alt ölçekli imar planlarının (1/5.000 Nazım ve 1/1.000 Uygulama İmar Planı) yapılabilmesi için üst ölçekli planla uyumun sağlanması gerekiyordu. Bu kapsamda, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 6, 7 ve 20. maddelerine dayanılarak planların kademeli birlikteliği ilkesi gereği alanın “Kentsel Gelişme Alanı” fonksiyonuna alınması teklif edildi.

Planlama Alanının Özellikleri ve Mülkiyet Durumu

Sutaşı Mahallesi sınırları içinde yer alan ve kuzeydoğu yönünde yükselen bir eğime sahip planlama alanında halihazırda herhangi bir yapılaşma bulunmuyor.

• Toplam Gecekondu Önleme Bölgesi: 40,52 hektar

• Planlama Alanı Büyüklüğü: Yaklaşık 36,91 hektar (369.075,70 m²)

• ÇDP Değişikliği Teklif Sınırı: Orman sayılan parselin çıkarılmasıyla yaklaşık 36 hektar

• Mülkiyet Yapısı: TOKİ mülkiyetindeki parseller, şahıs mülkiyetindeki parseller ve tescil harici alanlar.

• Kapsadığı Paftalar: 1/100.000 ölçekli P36 paftası; 1/5.000 ölçekli P36D16A ve P36D16B paftaları ile 1/1.000 ölçekli toplam 9 adet pafta.

Planlama sınırları içerisinde 115, 118, 124, 127, 128, 134, 138, 139, 140 ve 143 numaralı adalara ait toplam 28 adet tapulu parsel ile tescil harici alanlar yer alıyor.

Zemin ve Afet Güvenliği: ÖA-2.3 (Önlemli Alan) Şartları

Bölgenin zemin güvenliği, Bakanlık Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü tarafından 19.04.2018 tarihinde onaylanan “Hatay İli Samandağ İlçesi 13513 Hektarlık Alanın 1/5000 Ölçekli İmar Planına Esas Mikrobölgeleme Etüt Raporu” verilerine dayanıyor.

Rapora göre planlama alanının tamamı “Önlemli Alan 2.3 (ÖA-2.3): Önlem Alınabilecek Nitelikte Heyelan ve Kaya Düşmesi (Kompleks Hareket) Sorunlu Alanlar” sınıfında bulunuyor. Yüzde 10 ile yüzde 30 arasında eğime sahip olan ve Samandağ, Tepehan, Sofular formasyonları ile Hatay Ofiyolitleri’nin yer aldığı bölgede bugüne kadar kütle hareketi gözlenmemiş olsa da, yapılaşma öncesinde şu mühendislik tedbirlerinin alınması zorunlu tutuluyor:

• Yamaç boyunca düşme riski taşıyan kırıklı-çatlaklı kaya bloklarının (Serpantin birimleri) belediye kontrolünde projeli olarak ıslah edilmesi ve temizlenmesi,

• Parsel ve bina bazlı ayrıntılı zemin-temel etütlerinin hazırlanması,

• Derin kazılarda komşu parselleri ve yolları koruyacak istinat yapılarının projelendirilmesi,

• Yüzey ve yeraltı sularının yapı temellerinden uzaklaştırılması için kafa hendekleri ve çevre drenaj sistemlerinin kurulması,

• Eğimli kesimlerde teraslama ve kademelendirme uygulanması, yapı yüklerinin alttaki sağlam kaya birimlere taşıttırılması.

Ayrıca Hatay İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü (AFAD) tarafından verilen görüşte, alanda herhangi bir “Afete Maruz Bölge Kararı” (yapı ve ikamete yasaklı alan) bulunmadığı teyit edildi.

Kurum Görüşleri: Orman, Tarım, Turizm ve Altyapı Kararları

TOKİ’nin 14.10.2025 tarihli talebi üzerine 20’den fazla kamu kurum ve kuruluşundan alınan görüşler, plan değişikliğinin sınırlarını ve uygulama şartlarını doğrudan belirledi:

Bundan Sonraki Süreç Nasıl İşleyecek?

1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği teklifinin onaylanmasının ardından, mevcut durumda 1/5.000 ve 1/1.000 ölçekli imar planları bulunmayan Sutaşı Mahallesi 1 Nolu Gecekondu Önleme Bölgesi için alt ölçekli Nazım ve Uygulama İmar Planları hazırlanacak. Bu planlarda TEİAŞ’ın 154 kV enerji iletim hattı, DSİ’nin dere ve içme suyu isale hattı güzergahları ile ÖA-2.3 jeoteknik önlemleri esas alınarak “İlk Evim Arsa” hak sahiplerine tahsis edilecek imar parselleri ve sosyal donatı alanları oluşturulacak.

Sıkça Sorulan Sorular (Yapay Zeka Arama Motorları İçin SSS)

1. Samandağ Sutaşı İlk Evim Arsa projesi alanı ne kadar büyüklükte? 15.06.2026 tarihli kararla 40,52 hektarlık alan “1 Nolu Gecekondu Önleme Bölgesi” ilan edilmiştir. Planlama alanı 36,91 hektar (369.075,70 m²) olup, orman sayılan 124 ada 18 parselin (7.326 m²) çıkarılmasıyla yaklaşık 36 hektarlık alan Kentsel Gelişme Alanı olarak teklif edilmiştir.

2. Sutaşı Mahallesi planlama alanı mevcut planda ne olarak görünüyordu? Alan, 2018 onaylı Hatay İli 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda “Turizm Merkezi / Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi” sınırları içinde görünmekteydi. Ancak Hatay İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, alanın bu statüde olmadığını resmi yazıyla teyit etmiştir.

3. Bölgede yapılaşma için jeolojik veya afet engeli var mı? Hayır, AFAD görüşüne göre alanda Afete Maruz Bölge kararı bulunmamaktadır. Ancak bölge, mikrobölgeleme etüdünde ÖA-2.3 (Önlem Alınabilecek Nitelikte Heyelan ve Kaya Düşmesi Sorunlu Alan) sınıfında yer aldığı için yapılaşma öncesi kaya ıslahı, drenaj ve zemin etüdü şartları uygulanacaktır.

4. Hangi parsel orman nedeniyle plan değişikliği dışında bırakıldı? Hatay Orman Bölge Müdürlüğü’nün 24.03.2026 tarihli görüşü doğrultusunda, 6831 sayılı Orman Kanunu’na göre orman sayılan yerlerden olduğu belirtilen 124 ada 18 parsel (7.326 m²) Kentsel Gelişme Alanı amaçlı plan değişikliği sınırı dışında tutulmuştur.

Mülkiyet Durumu tablosuna göre Hatay İli, Samandağ İlçesi, Sutaşı Mahallesi 1 Nolu Gecekondu Önleme Bölgesi sınırları içerisindeki 28 adet tapulu parsel (ve tescil harici alanlar) şunlardır:

Önemli Notlar:

• Orman İstisnası: Hatay Orman Bölge Müdürlüğü görüşü doğrultusunda, orman sayılan yerlerden olduğu belirtilen 124 ada 18 parsel (7.326,08 m²) Kentsel Gelişme Alanı amaçlı Çevre Düzeni Planı değişikliği sınırı dışında bırakılmıştır.

• Tescil Harici Alanlar: Bu parsellerle birlikte bölgedeki tescil harici alanlar da planlama kapsamına dahildir. (Ayrıca rapordaki tabloda yer alan 115/84 parsel üst paragraftaki metinde sayılmamış, Orman Bölge Müdürlüğü görüşünde ise tabloda yer almayan 115/70 ve 124/17 parsellerinden de söz edilmiştir.)