Balıkesir-Çanakkale 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda Kritik Değişiklik: 7.35 No’lu Plan Hükmü Askıya Çıktı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü tarafından onaylanan Balıkesir-Çanakkale Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği (7.35 No’lu Plan Hükmü), 13 Kasım 2026 itibarıyla 30 gün süreyle askıya çıkarıldı. Yeni düzenleme ile TOKİ, 6306 sayılı Kanun kapsamındaki kentsel dönüşüm ve İlbank A.Ş. uygulamalarında "10 hektar" eşiği getirildi.

Bölgesel ölçekte arazi kullanım kararlarını, yerleşme sistemini, nüfus gelişimini, ulaşım ve altyapı hatlarını belirleyen Balıkesir-Çanakkale Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda önemli bir yetki ve usul güncellemesine gidildi. 1 No’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 102. maddesi uyarınca 24 Ekim 2026 tarihinde Bakanlıkça onaylanan 7.35 no’lu plan hükmü değişikliği, 13 Kasım 2026 tarihinden itibaren Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ilan tahtasında 30 günlük askı sürecine girdi.

7.35 No’lu Plan Hükmü Neden Değiştirildi?

Plan Değişikliği Açıklama Raporu’na göre, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planları üst ölçekli stratejik planlar olma niteliği taşıyor. Ancak önceki dönemde özellikle 10 hektardan küçük alanlara ilişkin her bir münferit talep için 1/100.000 ölçekli plan değişikliği hazırlanması gerekiyordu.

Bakanlık, bu durumun yarattığı idari ve teknik sorunları şu başlıklarla gerekçelendirdi:

• 1/100.000 ölçekli planın bölgesel ve bütüncül planlama niteliğinin zayıflaması,

• Çok sayıda münferit plan değişikliği talebinin oluşması,

• Planın güncelliğinin ve plan kararlarının izlenebilirliğinin güçleşmesi,

• Küçük ölçekli ve lokal kararlar nedeniyle üst ölçekli planda sürekli değişiklik ihtiyacı doğması,

• Planlama ve onay süreçlerinin gereksiz yere uzaması.

Bu gerekçeler doğrultusunda, üst ölçekli planın ana kararlarını, çevre imar bütünlüğünü, nüfus kabullerini ve koruma-kullanma dengesini etkilemeyecek küçük alanlı taleplerin alt ölçekli planlarda çözümlenmesi amacıyla yeni bir çerçeve oluşturuldu.

Yeni Dönemde "10 Hektar" Kriteri Nasıl Uygulanacak?

Yeni düzenlenen 7.35 no’lu plan hükmü, kentsel yerleşme alanları dışında kalan bölgelerde yapılacak başvuruları alan büyüklüğüne göre iki ayrı prosedüre ayırıyor:

10 Hektardan Küçük Alanlarda Alt Ölçekli Plan Şartları

10 hektardan küçük alanların tek başına 1/100.000 ölçekli planın bölgesel arazi kullanım dengesini belirleyici nitelikte olmadığı vurgulanan raporda, bu alanlar için hazırlanacak alt ölçekli planlarda şu kriterlerin zorunlu olarak değerlendirileceği belirtildi:

• Çevre imar bütünlüğü ve alanın çevresindeki mevcut arazi kullanım kararları,

• Mevcut ve önerilen kentsel kullanımlarla ilişkisi,

• Ulaşım bağlantıları ve ulaşım sistemi uyumu,

• Teknik ve sosyal altyapı kapasitesi ile yeni ihtiyaçlar,

• Önerilen kullanım kararının oluşturacağı nüfus ve yapılaşma kapasitesi hesaplamaları,

• Doğal, tarımsal ve ekolojik eşikler.

Eğer önerilen kullanım kararı mevcut ve öngörülen altyapı kapasitesini aşarsa veya çevredeki kentsel kullanım kararlarıyla uyumsuzluk yaratırsa, alt ölçekli planlama sürecinde gerekli düzenlemelerin yapılması esas olacak.

10 Hektar ve Üzerindeki Alanlar İçin Zorunlu Gerekçe Raporu

Kentsel yerleşme alanları dışında kalan 10 hektar ve üzerindeki yeni kentsel kullanım kararları bölgesel yerleşme sistemini etkileyebileceği için, alt ölçekli planlardan önce Bakanlığa Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 20. maddesi uyarınca çevre düzeni planı değişikliği teklifi sunulması gerekecek. Bu tekliflerin gerekçe raporlarında alanın mekânsal ve işlevsel bütünlüğü, ekolojik çevre, ulaşım ve teknik altyapı kapasitesi ile getireceği nüfus ve yerleşme kapasitesinin değerlendirilmesi zorunlu olacak.

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı İfadesi Hükümden Çıkarıldı

Önceki 7.35 no’lu plan hükmünde yer alan "Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yürütülen faaliyetlere" ibaresi yeni düzenlemeyle metinden çıkarıldı. Gerekçe olarak, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun Ek-3 maddesi uyarınca özelleştirme programındaki arsa ve arazilerde her tür ve ölçekteki imar planı ve değişikliklerinin zaten Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yürütülüp Özelleştirme Yüksek Kurulu onayıyla kesinleşmesi gösterildi.

Değişen 7.35 No’lu Plan Hükmünün Tam Metni

Askıya çıkarılan düzenlemede yer alan yeni plan hükmü şu şekilde ifade edildi:

"7.35 Bu planda kentsel yerleşme alanları dışında kalmakla birlikte 10 hektardan küçük alanları kapsayan ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığına (TOKİ) tahsis edilmiş alanlarda yürütülecek uygulamalar, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamındaki uygulamalar ile İlbank Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından 6107 sayılı Kanun kapsamında yürütülecek uygulamalara ilişkin başvurular; bu planın koruma, gelişme ve planlama ilkeleri, nüfus kabulleri, çevre imar bütünlüğü ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, alt ölçekli planlarda değerlendirilir.

Kentsel yerleşme alanları dışında kalan 10 hektar ve üzerindeki uygulamalarda ise alt ölçekli planların hazırlanmasından önce çevre düzeni planı kapsamında gerekli değerlendirmelerin yapılması amacıyla ilgili kurum / kuruluş tarafından Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 20. maddesi kapsamında çevre düzeni planı değişikliği teklifi hazırlanarak Bakanlığa sunulur. Sunulan tekliflerde planlama alanının çevresi, mekânsal ve işlevsel bütünlüğü ve ilişkisi, ekolojik çevre, ulaşım ve teknik altyapı kapasitesi ile plan kararlarının getireceği nüfus ve yerleşme kapasitesi konularına plan değişikliği gerekçe raporlarında değerlendirilmesi zorunludur. Yapılacak inceleme ve değerlendirme sonrasında teklifin uygun görülmesi halinde - Bakanlık bu planda gerekli düzenlemeyi yapar veya yaptırır."

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Balıkesir-Çanakkale 1/100.000 Çevre Düzeni Planı değişikliği ne zaman onaylandı ve ne zamana kadar askıda kalacak? 7.35 no’lu plan hükmü değişikliği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 24 Ekim 2026 tarihinde onaylandı. 13 Kasım 2026 tarihinde askıya çıkarılan plan değişikliği, 30 gün boyunca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ilan tahtasında askıda kalacak.

7.35 no’lu plan hükmü hangi kurumların projelerini kapsıyor? Yeni düzenleme; Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’na (TOKİ) tahsis edilmiş alanları, 6306 sayılı Kanun kapsamındaki afet riski altındaki alanların dönüştürülmesi (kentsel dönüşüm) uygulamalarını ve İller Bankası A.Ş. (İlbank) tarafından 6107 sayılı Kanun kapsamında yürütülecek uygulamaları kapsıyor.

10 hektardan küçük alanlar için artık Çevre Düzeni Planı değişikliği gerekmeyecek mi? Evet. Kentsel yerleşme alanları dışında kalmakla birlikte 10 hektardan küçük olan ve belirtilen kurumların kapsamına giren başvurular, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliğine gerek kalmadan planın ilke ve esasları doğrultusunda doğrudan alt ölçekli planlarda değerlendirilecek.

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı neden kapsamdan çıkarıldı? 3194 sayılı İmar Kanunu’nun Ek-3 maddesi gereğince özelleştirme kapsamındaki alanlarda her ölçekte planlama süreci zaten Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yürütüldüğü için yetki karmaşasını önlemek adına bu ifade 7.35 no’lu hükümden çıkarıldı.