Mersin-Adana 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planında Kritik Değişiklik: 7.30 No’lu Plan Hükmü Askıya Çıkarıldı

T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan "Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı Değişikliği (7.30 No’lu Plan Hükmü)", 24 Ekim 2026 tarihinde onaylanmasının ardından 13 Kasım 2026 itibarıyla 30 gün süreyle askıya çıkarıldı.

Bölgesel ölçekte arazi kullanım kararlarını belirleyen 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı'nda, özellikle kentsel yerleşme alanları dışındaki küçük ölçekli taleplerin üst ölçekli plan değişikliği süreçlerini uzatmasını önlemek amacıyla önemli bir düzenlemeye gidildi. 1 No’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 102. maddesi uyarınca onaylanan değişiklik; TOKİ, 6306 sayılı Kanun kapsamındaki kentsel dönüşüm projeleri, İlbank A.Ş. uygulamaları ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı yetkilerine yeni bir çerçeve çiziyor.

Plan Değişikliği Neden Yapıldı?

Bakanlık tarafından yayımlanan Plan Değişikliği Açıklama Raporu'na göre, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planları yerleşme sistemi, nüfus gelişimi, ulaşım, altyapı ile doğal ve tarımsal kaynakların korunmasına dair temel bölgesel kararları içeriyor. Ancak özellikle 10 hektardan küçük alanlara ilişkin her bir talebin üst ölçekli plan değişikliğine konu edilmesi uygulamada çeşitli sorunlara yol açıyordu:

• Üst ölçekli planın bölgesel ve bütüncül niteliğinin zayıflaması,

• Çok sayıda münferit plan değişikliği talebinin birikmesi,

• Plan güncelliğinin ve kararların izlenebilirliğinin güçleşmesi,

• Küçük ve lokal müdahaleler nedeniyle planlama ve onay süreçlerinin uzaması.

Yeni düzenleme ile üst ölçekli planın ana kararlarını, çevre imar bütünlüğünü, nüfus kabullerini ve koruma-kullanma dengesini etkilemeyecek küçük alanlı taleplerin doğrudan alt ölçekli planlarda çözümlenmesi hedefleniyor.

7.30 No’lu Plan Hükmünde Neler Değişti? (Eski ve Yeni Düzenleme)

Yapılan değişiklikle birlikte kentsel yerleşme alanları dışında kalan uygulamalarda 10 hektar eşiği getirilirken, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ifadesi madde metninden çıkarıldı.

1. 10 Hektardan Küçük Alanlar Alt Ölçekli Planlarda Değerlendirilecek

Yeni hükme göre; kentsel yerleşme alanları dışında kalmakla birlikte 10 hektardan küçük alanları kapsayan:

• Toplu Konut İdaresi Başkanlığına (TOKİ) tahsis edilmiş alanlarda yürütülecek uygulamalar,

• 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamındaki uygulamalar,

• İlbank Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından 6107 sayılı Kanun kapsamında yürütülecek uygulamalar

için yapılacak başvurular; planın koruma, gelişme ve planlama ilkeleri, nüfus kabulleri, çevre imar bütünlüğü ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde alt ölçekli planlarda değerlendirilecek.

Alt ölçekli planlama sürecinde şu kriterlerin birlikte ele alınması esas alınacak:

• Çevre imar bütünlüğü ve mevcut/önerilen kentsel kullanımlarla ilişki,

• Ulaşım bağlantıları ile teknik ve sosyal altyapı kapasitesi,

• Nüfus ve yapılaşma kapasitesi hesaplamaları,

• Doğal, tarımsal ve ekolojik eşikler.

Önerilen kullanımın mevcut veya öngörülen altyapı kapasitesini aşması ya da çevre kullanımlarla uyumsuzluk oluşturması durumunda, alt ölçekli planlama aşamasında gerekli düzenlemelerin yapılması zorunlu olacak.

2. 10 Hektar ve Üzerindeki Alanlar İçin Bakanlık Onayı Şartı

Kentsel yerleşme alanları dışında kalan 10 hektar ve üzerindeki uygulamalar, bölgesel arazi kullanım kararlarını ve yerleşme sistemini etkileyebileceği gerekçesiyle farklı bir prosedüre bağlandı. Bu büyüklükteki alanlarda alt ölçekli planlar hazırlanmadan önce, ilgili kurum veya kuruluş tarafından Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 20. maddesi uyarınca çevre düzeni planı değişikliği teklifi hazırlanarak Bakanlığa sunulacak.

Sunulacak gerekçe raporlarında alanın çevresiyle mekânsal ve işlevsel bütünlüğü, ekolojik çevre, ulaşım ve teknik altyapı kapasitesi ile getireceği nüfus ve yerleşme kapasitesinin değerlendirilmesi zorunlu olacak. Teklifin uygun görülmesi halinde Bakanlık planda gerekli düzenlemeyi yapacak veya yaptıracak.

3. Özelleştirme İdaresi Başkanlığı İfadesi Neden Çıkarıldı?

3194 sayılı İmar Kanunu’nun Ek-3 maddesi uyarınca özelleştirme programındaki kuruluşlara ait veya özelleştirme programına alınan arsa ve arazilerde (3621 sayılı Kıyı Kanunu ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamındaki yerler dahil) her tür ve ölçekteki planlama süreci zaten Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yürütülüp Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanıyor. Bu yasal yetki nedeniyle, mükerrerlik olmaması adına "Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca yürütülen faaliyetlere" ibaresi 7.30 no'lu plan hükmü kapsamından çıkarıldı.

Askı Süreci Ne Zaman Başladı ve Ne Zaman Bitecek?

Mersin Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından yapılan resmi duyuruya göre:

• Onay Tarihi: 24/10/2026

• Askıya Çıkış Tarihi: 13/11/2026

• Askı Süresi: 30 gün (13 Kasım 2026 tarihinden itibaren)

• İlan Yerleri: Mersin Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Hizmet Binası ilan panosu ve İl Müdürlüğü kurumsal internet adresi.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Mersin-Adana 1/100.000 Çevre Düzeni Planı 7.30 maddesi değişikliği ne zaman askıya çıktı? Plan değişikliği 24 Ekim 2026 tarihinde Bakanlık Makamınca onaylanmış olup, 13 Kasım 2026 tarihinde 30 gün süreyle Mersin Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından askıya çıkarılmıştır.

10 hektardan küçük TOKİ ve kentsel dönüşüm alanlarında süreç nasıl işleyecek? Kentsel yerleşme alanları dışında kalan 10 hektardan küçük TOKİ, 6306 sayılı Kanun ve İlbank (6107 sayılı Kanun) uygulamaları için üst ölçekli 1/100.000 Çevre Düzeni Planı değişikliği yapılması gerekmeyecek; başvurular koruma-kullanma dengesi, altyapı ve nüfus kabulleri çerçevesinde doğrudan alt ölçekli planlarda değerlendirilecektir.

10 hektar ve üzerindeki alanlarda alt ölçekli plan doğrudan yapılabilir mi? Hayır. Kentsel yerleşme alanları dışında kalan 10 hektar ve üzerindeki uygulamalarda, alt ölçekli planlardan önce Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 20. maddesi kapsamında Çevre Düzeni Planı değişikliği teklifinin hazırlanarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na sunulması zorunludur.

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı neden 7.30 maddesinden çıkarıldı? 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Ek-3 maddesi gereği özelleştirme kapsamındaki alanlarda her tür ve ölçekteki planlama yetkisi zaten Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yürütüldüğü için bu ifade plan hükmünden çıkarılmıştır.