Hobi Bahçelerinin Hukuki Statüsü, İmar Mevzuatı Çerçevesinde Yıkım Kararları ve Tarım Arazilerinin Korunmasına Yönelik Yasal Yaptırımlar

1. Giriş ve Sosyo-Hukuki Çerçeve

Modern çağın getirdiği yoğun kentleşme, sanayileşme ve metropollerdeki demografik yığılmalar, bireyleri psikolojik ve fiziksel olarak doğaya dönüş arayışına itmiştir. Özellikle küresel salgın hastalıkların yarattığı izolasyon gereksinimleri, Türkiye'nin aktif bir sismik kuşakta yer alması sebebiyle yaşanan yıkıcı depremler ve kent içi yaşam maliyetlerindeki artışlar, alternatif yaşam alanlarına duyulan ihtiyacı eksponansiyel bir biçimde artırmıştır. Bu bağlamda ortaya çıkan ve gayrimenkul piyasasında "hobi bahçesi" olarak adlandırılan mikro tarım ve rekreasyon alanları, başlangıçta masum bir doğaya dönüş arzusu olarak filizlenmiş olsa da, zamanla tarım arazilerinin rant odaklı tahribatına dönüşen devasa bir hukuki ve ekolojik soruna evrilmiştir. Bireylerin kendi tarımsal ürünlerini yetiştirmek, hafta sonlarını şehir stresinden uzak geçirmek veya deprem riskine karşı güvenli bir liman inşa etmek amacıyla edindikleri bu küçük ölçekli arazi parçaları, Türkiye'nin stratejik tarım politikaları, gıda güvenliği ve planlı kentleşme ilkeleriyle derin ve çok boyutlu bir çatışma içine girmiş durumdadır.

Türkiye'deki mevcut hukuki ekosistemde "hobi bahçesi" kavramı tek tip bir yapı veya yasal statü arz etmemektedir. Mevzuat açısından derinlemesine incelendiğinde, bu oluşumların kökeni, kuruluş biçimi ve işletme modeli itibarıyla iki ana kategoriye ayrıldığı görülmektedir. Bir tarafta, kamu kurumları ve özellikle yerel yönetimler (belediyeler) tarafından yasal altyapısı özenle hazırlanarak, mülkiyeti kamuya ait alanlarda bir kamu hizmeti olarak sunulan ve tamamen yasal sınırlar içinde faaliyet gösteren hobi bahçeleri bulunmaktadır. Diğer tarafta ise, özel şahıslar, gayrimenkul şirketleri veya kooperatifler tarafından, mutlak korunması gereken tarım arazilerinin fiili olarak veya hukuki kılıflar uydurularak küçük parçalara bölünmesi suretiyle oluşturulan, üzerinde ruhsatsız yapılaşmaların mantar gibi çoğaldığı yasadışı oluşumlar yer almaktadır. Kamuoyunda sıklıkla dile getirilen "hobi bahçesi yasal mı?" veya "hobi bahçelerine yönelik yıkım kararı var mı?" şeklindeki endişe dolu soruların temel dayanağı, yasalara açıkça aykırı olarak parselasyon işlemi görmüş, tarımsal vasfını yitirmiş ve kaçak yapılaşmaya sahne olmuş bu ikinci gruptaki oluşumlardır.

Bu kapsamlı araştırma raporu, tarım arazilerinin hobi bahçelerine dönüştürülmesi sürecindeki sistematik hukuki ihlalleri, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile 3194 sayılı İmar Kanunu ekseninde şekillenen idari ve cezai yaptırımları bütüncül bir yaklaşımla analiz etmeyi hedeflemektedir. Rapor, kooperatifleşme adı altında yürütülen mülkiyet devri simülasyonlarını, Türk Ceza Kanunu kapsamındaki hapis cezası ve dolandırıcılık suçlarını, belediyelerin yetki alanındaki yıkım ihalelerinin işleyiş mekanizmalarını, İmar Barışı uygulamalarındaki iptal süreçlerini ve konuya ilişkin emsal teşkil eden yargı kararlarını, hukuki doktrin ve sahadaki somut uygulamalar ışığında derinlemesine incelemektedir.

2. Tarımsal Bütünlüğün Korunması Felsefesi ve 5403 Sayılı Kanun

Tarım arazilerinin korunması, yalnızca çevresel veya ekolojik bir kaygı değil, doğrudan doğruya bir ülkenin ulusal güvenlik, ekonomik bağımsızlık ve sürdürülebilir gıda tedariki meselesidir. Türkiye'de tarım arazilerinin geçmiş yıllarda miras hukuku hükümleri veya serbest piyasa koşullarındaki satış işlemleri yoluyla ekonomik olarak verimsiz, işlenemez ve yönetilemez küçük parçalara bölünmesi, tarımsal verimliliğin ve modern tarım tekniklerinin uygulanmasının önündeki en büyük yapısal engel olmuştur. Toprağın bu şekilde parçalanması, makineleşmeyi zorlaştırmakta, sulama maliyetlerini artırmakta ve nihayetinde arazinin tarım dışı amaçlarla kullanılmasına zemin hazırlamaktadır. Bu tarihsel sorunu kökünden çözmek ve toprağın korunmasını anayasal bir güvence altına almak amacıyla yürürlüğe giren 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, hobi bahçesi adı altındaki spekülatif arazi bölünmelerinin karşısında duran en temel ve en güçlü yasal bariyerdir.

Asgari Tarımsal Büyüklük ve Mutlak Bölünme Yasağı

5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 8. ve 13. maddeleri, Türkiye'deki tarım arazilerinin detaylı bir sınıflandırmasını yapmakta ve hukuk sistemimize "asgari tarımsal büyüklük" ile "bölünemez büyüklük" kavramlarını entegre etmektedir. Bu yasal düzenlemeye göre, arazinin vasfına (mutlak tarım arazisi, marjinal tarım arazisi, dikili tarım arazisi, örtü altı tarım arazisi vb.) bağlı olarak Bakanlık tarafından belirlenen asgari büyüklüğün altındaki tarım arazileri hiçbir surette ifraz edilemez (bölünemez), hisselendirilemez, paydaş sayısı artırılamaz ve tapu sicilinde bu yönde bir mülkiyet devri tescil edilemez. Hobi bahçesi konseptini cazip kılan temel unsur, vatandaşların kısıtlı bütçeleriyle erişebilecekleri 200 metrekare ile 500 metrekare arasında değişen çok küçük ölçekli parsellerin pazarlanmasıdır. Ancak 5403 sayılı Kanun'un emredici hükümleri, tarım arazilerinin bu denli mikro ölçeklerde tapuda bağımsız parseller veya hisseler olarak tescil edilmesine kesin ve net bir biçimde izin vermemektedir.

Kanunun bu katı tutumu, tarımsal alanlarda mülkiyeti aktarıcı işlem yapılmasını engellemeyi amaçlar. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yürüttüğü politikalar doğrultusunda, cebri icra satışlarında dahi kanunun yürürlüğe girmesinden sonra kesinleştirilen kararların infazında bu asgari büyüklük kriterlerine mutlak surette uyulması gerekmektedir. Dolayısıyla, bir tarım arazisinin yasal yollarla 300 metrekarelik yüzlerce hobi bahçesi parseline ayrılıp her birine müstakil tapu çıkarılması hukuken ve fiilen imkânsızdır.

Büyük Ova Koruma Alanları ve Katı Yapılaşma Yasakları

Tarımsal üretim potansiyeli yüksek, erozyon, kirlenme, amaç dışı veya yanlış kullanımlar gibi çeşitli nedenlerle toprak kaybı ve arazi bozulmalarının hızla geliştiği ovalar, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın teklifi ve Cumhurbaşkanı kararı ile "Büyük Ova Koruma Alanı" olarak ilan edilmekte ve tarımsal sit alanı statüsü kazanmaktadır. Bu alanlar, yapılaşmanın, sanayileşmenin ve her türlü tarım dışı kullanımın mutlak surette yasaklandığı, ülkenin gıda rezervuarlarıdır.

Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren koruma kararları, bu ovaların coğrafi sınırlarını ve içerdikleri yerleşim yerlerini milimetrik koordinatlarla belirlemektedir. Örneğin, Afyonkarahisar ili sınırları içerisinde yer alan Emirdağ Ovası, bu koruma kalkanına alınmış stratejik bölgelerden biridir. Emirdağ Ovası koruma alanı; İskankuyu, Hanköy, Kadıkuyusu, Arslanlı, Bağlıca, Gedikevi, Başaran, Güney, Bayköy, Çukurkuyu, Eskigömü, Bayat, Yüreğil, Ablak, Aydınyaka, Yusufağa, Toptepe, Ahiler, Çiftlikköy, Veysel, Yeniköy, Salihler, Davulga, Başkonak, Dereköy ve Kurudere gibi onlarca yerleşim yerini ve geniş tarım arazilerini kapsayan devasa bir ekosistemdir.

Bu denli geniş ve verimli arazilerin Büyük Ova Koruma Alanı ilan edilmesiyle birlikte, onaylı planlı alanlar (mevcut köy yerleşik alanları veya yasal imar planı bulunan bölgeler) dışında kalan tüm arazilerde tarım dışı faaliyet gösterilmesi yasaklanmıştır. Hobi bahçesi kurucuları ve emlak spekülatörleri, genellikle bu arazilerin tarla vasfında olması nedeniyle metrekare birim fiyatlarının çok düşük olmasını bir fırsat olarak görmekte ve devasa arazileri ucuza kapatarak rant projeleri geliştirmektedirler. Ancak satın alınan arazinin Büyük Ova statüsünde olması, arazinin hiçbir şekilde imara açılamayacağı, üzerine dikilecek tek bir prefabrik yapının dahi anında uydudan tespit edilerek idari yaptırımların ve yıkım kararlarının muhatabı olacağı anlamına gelmektedir. Büyük ovalardaki yasadışı yapılaşmalar, devletin ilgili kurumları tarafından "tarımsal bütünlüğü bozma" eylemi olarak değerlendirilmekte ve affı olmayan hukuki süreçler derhal başlatılmaktadır.

3. Mülkiyetin Devrinde Kullanılan Hukuki Kılıflar ve Kooperatifçilik Simülasyonu

5403 sayılı Kanun'un tapu sicil müdürlüklerindeki devir işlemlerine getirdiği katı yasaklar ve asgari büyüklük kriterleri, hobi bahçesi rantından faydalanmak isteyen aracıların, organizatörlerin ve emlak spekülatörlerinin farklı hukuki boşluklar ve simülasyon (muvazaa) yöntemleri geliştirmesine neden olmuştur. Tarım arazisi vasfındaki bir yeri metrekaresi 1 Türk Lirası gibi son derece cüzi bir bedelle satın alıp, etrafını tel örgülerle çevirerek ve içine birer konteyner koyarak hobi bahçesi konseptine çeviren ve sonrasında metrekaresini 100 Türk Lirasına satmak suretiyle devasa haksız kazançlar elde eden şebekeler, mülkiyeti doğrudan tapuda devredemedikleri için "dolaylı devir" mekanizmaları kurmuşlardır. Bu dolaylı devir mekanizmalarının en yaygın ve tehlikeli olanı kooperatifleşme modelidir.

Kooperatif Hissesi Üzerinden Fiili Taksim ve Mülkiyet Yanılgısı

Sistem genellikle şu şekilde işlemektedir: Emlak spekülatörleri tarafından öncelikle bir Tarımsal Kalkınma Kooperatifi, Tarımsal İşletme Kooperatifi veya Yapı Kooperatifi kurulmaktadır. Ardından, asgari bölünme sınırının çok üzerinde olan devasa büyüklükteki bir tarım arazisi, şahıslar adına değil, bu tüzel kişilik (kooperatif) adına tek tapu olarak satın alınmaktadır. Tapu işlemi yasal olarak kooperatif tüzel kişiliği üzerine yapıldığından 5403 sayılı Kanun'un bölünme yasağı ilk aşamada kağıt üzerinde aşılmış gibi görünmektedir.

Satın alma işleminin ardından, kooperatif kendi iç tüzüğüne, yönetim kurulu kararlarına veya hazırlattıkları gayri resmi krokilere dayanarak, araziyi fiili olarak 300'er, 400'er veya 500'er metrekarelik bölümlere ayırmakta ve aralarına tel örgüler çekmektedir. Tüketicilere, vatandaşlara gayrimenkulün mülkiyeti (tapusu) değil, "kooperatif hissesi" satılmaktadır. Satış işlemi sırasında vatandaşlar, noter aracılığıyla kooperatife üye yapılmakta ve satın aldıkları hissenin, arazinin kroki üzerindeki belirli bir numaralı parseline (örneğin 45 no'lu hobi bahçesi) tekabül ettiğine inandırılmaktadır.

Bu durum, Türk Medeni Kanunu, Borçlar Kanunu ve Tapu Kanunu açısından devasa hukuki riskler barındırmaktadır. Kişi, fiilen etrafı tel örgüyle çevrilmiş, kapısında numarası yazan bir alana sahip olduğunu, bu alanın "kendi mülkü" olduğunu düşünse de, hukuken sadece bir kooperatifin yüzlerce ortağından biridir ve arazinin bütünü üzerinde müşterek/iştirak halinde bir hakka sahiptir. Hukuken belirli bir metrekarenin maliki değildir. Bu durumun yaratacağı en büyük tehlike, kooperatif tüzel kişiliğinin kamuya olan vergi borçları, SGK prim borçları veya üçüncü kişilere olan ticari borçları nedeniyle, arazinin tamamına haciz konulması ve icradan satılması ihtimalidir. Böyle bir senaryoda, hobi bahçesi alan vatandaşların "benim arazim" dediği yerler bir anda başkasının mülkiyetine geçebilmektedir.

Noter Sözleşmelerinin Hukuki Geçersizliği ve Tapu İptal Davaları

Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre, gayrimenkul mülkiyetinin devri yalnızca ve münhasıran taşınmazın bulunduğu yerdeki Tapu ve Kadastro Müdürlüklerinde resmi memur huzurunda düzenlenen resmi senetle mümkündür. Ancak hobi bahçesi satıcıları, hukuki bilgi eksikliği bulunan vatandaşlara güven vermek ve işlemi resmiyete dökmek amacıyla işlemleri Noter huzurunda "gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi" veya "hisse devir sözleşmesi" adı altında gerçekleştirmektedirler.

Vatandaş, elindeki antetli ve mühürlü noter belgesine güvenerek arazinin sahibi olduğunu sanmaktadır. Ancak tarım arazilerinde 5403 sayılı Kanun gereği bölünme yasağı bulunduğundan, noter sözleşmeleri ifa imkânsızlığı (kanunun emredici hükümlerine aykırılık) nedeniyle çoğu zaman tapuda tescile dönüşememekte ve bir kağıt parçasından öteye gidememektedir. Bu trajedi, ilerleyen yıllarda hobi bahçesi alıcılarının, ödedikleri yüksek bedelleri geri alabilmek veya arazi üzerine inşa ettikleri yapıların (muhdesatın) değerini kurtarabilmek için uzun yıllar süren karmaşık dava süreçlerine girmelerine yol açmaktadır.

Bu aşamada vatandaşlar, satıcı kişi, şirket veya kooperatif yöneticilerine karşı Asliye Hukuk Mahkemelerinde veya Tüketici Mahkemelerinde "Sözleşmenin İptali ve Zararın Tazmini" davaları, zilyetliğe dayalı "Tapu İptal ve Tescil" davaları veya yapının değerini alabilmek için "Muhdesatın Aidiyetinin Tespiti" davaları açmak zorunda kalmaktadırlar. Pelin Yılmaz Hukuk Bürosu gibi uzman kaynaklar, hobi bahçesi uyuşmazlıklarında tapu kütüğüne kayıtlı taşınmazlarda zilyetliğe dayalı hak iddialarının, acele kamulaştırma ve iptal sebeplerinin, yeniden inşa ve imar nedeniyle tahliye davalarının ne kadar çetrefilli süreçler olduğunu ortaya koymaktadır. Çoğu zaman kooperatiflerin içinin boşaltılması veya şirketlerin tasfiye edilmesi nedeniyle, kazanılan tazminat davaları fiilen tahsil edilememekte ve vatandaşlar telafisi imkânsız mağduriyetler yaşamaktadır.

4. 3194 Sayılı İmar Kanunu Kapsamında Kaçak Yapılaşma ve İdari Yaptırım Süreçleri

Hobi bahçesi problemini tarımsal bir mesele olmaktan çıkarıp devasa bir kentleşme ve imar kirliliği sorununa dönüştüren asıl unsur, bu alanların salt tarımsal amaçlı kullanılmamasıdır. Yatırımcılar, büyük paralar ödeyerek satın aldıkları veya kullanım hakkını elde ettikleri küçük parsellerin içine hafta sonu konaklamak, eşya depolamak veya yazlık olarak kullanmak amacıyla konteynerler, prefabrik evler, "tiny house" adı verilen tekerlekli evler, bungalovlar veya kalıcı betonarme yapılar inşa etmektedirler. Bu fiziki müdahaleler, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun katı ve emredici kurallarının derhal devreye girmesine yol açar.

Ruhsatsız Yapı Kavramının Sınırları ve Tiny House (Tekerlekli Ev) Tartışmaları

3194 sayılı İmar Kanunu'nun temel felsefesine göre, belediye ve mücavir alan sınırları içinde veya dışında kalan tüm alanlarda her türlü "yapı" inşası ruhsata tabidir. Plansız alanlarda, özellikle de tarım vasfı taşıyan araziler üzerinde inşa edilen yapılar, temelsiz olsalar dahi (örneğin zemine beton dökülmeden kurulan prefabrik evler veya altyapıya bağlanan yaşam konteynerleri), imar mevzuatı açısından "yapı" kabul edilir. Bu arazilerin imar planı bulunmadığından ve tarım alanı olduklarından, bu yapılara ruhsat verilmesi hukuken mümkün değildir. Dolayısıyla inşa edilen her şey baştan itibaren "ruhsatsız" yani "kaçak yapı" statüsüne düşmektedir.

Son yıllarda hobi bahçesi sahipleri, imar cezalarından kaçınmak ve hukuki boşluklardan faydalanmak amacıyla arazilere römorklu, tekerlekli ve plakalı "Tiny House" (karavan/küçük ev) yerleştirmeye başlamışlardır. Bu araçlar, Karayolları Trafik Kanunu'na göre araç statüsünde görünseler de, Danıştay'ın yerleşik içtihatları ve Çevre Şehircilik Bakanlığı'nın genelgeleri uyarınca bu durum imar mevzuatından kaçış sağlamamaktadır. Eğer bu tekerlekli araçlar, sabit bir şekilde altyapıya (su şebekesi, elektrik hattı, foseptik çukuru, sabit teraslar) bağlanmışsa ve karayollarında seyir halinden ziyade kalıcı barınma amacıyla araziye konuşlandırılmışsa, bunlar da idare tarafından "yapı" olarak sınıflandırılmakta ve 3194 sayılı İmar Kanunu yaptırımlarına maruz kalmaktadırlar.

İdari Yaptırımların Aşamaları: Mühürleme, Ceza ve Yıkım

İdare (Belediye veya İl Özel İdaresi), tarım arazilerindeki bu tür kaçak yapılaşmaları uydu görüntüleri, drone uçuşları veya sahada zabıta devriyeleri aracılığıyla tespit ettiğinde, kanun gereği derhal müdahale etmek ve üç temel idari işlemi sırasıyla uygulamakla mükelleftir:

1. Yapı Tatil Zaptı (Mühürleme): 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca, inşaatın veya yerleştirilen yapının mevcut fiziki durumu ölçümlerle tespit edilerek bir tutanak altına alınır ve yapı mühürlenir. Bu mühürleme işlemiyle yapıdaki her türlü fiziki faaliyet hukuken durdurulmuş olur.

2. İdari Para Cezası (Encümen Kararı): Mühürleme işleminin ardından dosya Belediye Encümeni'ne sevk edilir. 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca, yapının sınıfı, metrekare büyüklüğü, inşaat maliyeti, çevreye verdiği etki ve tarım alanında yapılmış olması gibi ağırlaştırıcı nedenler hesaplanarak yapı sahibine veya kooperatife idari para cezası kesilir. Bu cezalar genellikle yüz binlerce lirayı bulabilmektedir.

3. Yıkım Kararı: İlgilisine yapıyı yasal ruhsata uygun hale getirmesi veya kendi imkanlarıyla yıkması için genellikle 30 günlük yasal bir süre verilir. Ancak tarım arazilerinde ruhsat alınması eşyanın tabiatı gereği imkânsız olduğundan, sürenin dolmasıyla birlikte 32. madde kapsamında Encümen tarafından kesin "Yıkım Kararı" alınır.

Aşağıdaki tablo, hobi bahçelerindeki hukuki ihlaller karşısında uygulanan idari ve hukuki süreçlerin yetki ve dayanaklarını özetlemektedir:

5. Yıkım Kararlarının Sahadaki Uygulamaları ve Belediyelerin Kararlılığı

Kamuoyunda "Yıkım kararları sadece kağıt üzerinde kalır, devlet vatandaşın evini yıkmaz" şeklinde yaygın ve yanlış bir inanış bulunmaktadır. Ancak yerel yönetimlerin son yıllardaki sahadaki uygulamaları, bu algının tamamen yıkıldığını ve imar disiplininin sağlanması adına son derece tavizsiz adımlar atıldığını göstermektedir.

Edremit Belediyesi'nin faaliyetleri, bu idari kararlılığın en somut ve net örneklerinden birini teşkil etmektedir. Edremit Belediyesi, ilçe hudutları dahilinde encümen tarafından verilen ruhsatsız, imar planına aykırı, kaçak ve izinsiz yapıların yıkım kararlarının salt bir bürokratik işlem olarak kalmaması ve bizzat sahada uygulanması için resmi mekanizmaları harekete geçirmiştir. Belediye Fen İşleri Müdürlüğü, yıkım kapasitesinin yetersiz kaldığı durumlarda 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 19'uncu maddesine göre "açık ihale usulü" ile profesyonel firmalara yıkım işi ihale etmektedir. Bu durum, belediyenin kaçak yapılarla mücadeledeki sistematik ve kurumsal yaklaşımını ortaya koymaktadır.

Sahadaki fiili yıkım süreçleri incelendiğinde, Edremit'te imar izni olmayan, kamu güvenliğini tehdit eden ve tarım/yeşil alanları işgal eden yapıların tavizsiz bir şekilde kaldırıldığı görülmektedir. Örneğin, Edremit ilçe merkezindeki Faruk Serpil Parkı çevresini işgal eden konteyner şeklindeki ruhsatsız yapılar, sabahın erken saatlerinde Zabıta Müdürlüğü ve Fen İşleri Müdürlüğü'ne bağlı ekiplerce iş makineleri (kepçe vb.) yardımıyla fiziki olarak ortadan kaldırılmıştır. Edremit Belediye Başkanı'nın "Belediye olarak yasaların dışına çıkan her türlü yapıyı denetleyerek aykırı olanların ortadan kaldırılmasını sağlayacağız" şeklindeki talimatı ve beyanı, kamu düzenini bozan yapılaşmalara karşı yerel yönetimlerin aldığı sert tedbirlerin bir yansımasıdır.

Bu operasyonel süreçler sadece yıkımla sınırlı kalmamakta, aynı zamanda bölgenin yasal bir altyapıya kavuşturulması için planlama çalışmalarıyla da desteklenmektedir. Edremit'in Güre, Akçay, Altınoluk, Kadıköy ve Zeytinli gibi yoğun talep gören turistik ve kırsal mahallelerinde, belediye meclisi ve encümeni tarafından alınan ada düzenlemeleri ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı notlarının Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisince onaylanması süreci yürütülmektedir. Bu planlama çalışmaları, bölgedeki plansız alanların kayıt altına alınması, yasal sınırların netleştirilmesi ve imar dışı alanda kalan kaçak hobi bahçelerinin tasfiyesi stratejisinin ayrılmaz bir parçasıdır.

6. Yargı Yolları, İdari Yetki Çatışmaları ve Toplumsal Direnç

Hobi bahçelerine yönelik yıkım ve ceza kararları, idari makamlar tarafından teoride çok net bir kanuni çerçevede uygulansa da, pratikte vatandaşların yargı yoluna başvurması, kurumlar arası yetki çatışmalarının ortaya çıkması ve toplumsal direniş olaylarıyla son derece karmaşık bir hale gelmektedir.

Kırşehir Emsali ve İdari Yetki Çatışması

Hukuk devletinde idarenin tesis ettiği her işlem, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları bakımından hukuka uygun olmak zorundadır. Bu unsurlardan "yetki" unsuru kamu düzenine ilişkindir ve idare ancak kanunun kendisine açıkça yetki verdiği konularda işlem tesis edebilir. Hobi bahçelerine yönelik ceza kesme yetkisi konusunda Tarım ve Orman Bakanlığı'nın taşra teşkilatları (Tarım İl Müdürlükleri) ile Belediyeler arasında ciddi yetki tartışmaları yaşanmış ve bu konu yargıya taşınmıştır.

Kırşehir İdare Mahkemesi'nin verdiği ve hukuki literatürde geniş yankı bulan emsal niteliğindeki kararda, Tarım İl Müdürlüğü tarafından hobi bahçesi sahiplerine kesilen yüksek meblağlı idari para cezaları "yetkisizlik" unsuru nedeniyle iptal edilmiştir. Mahkeme, 5403 sayılı Kanun kapsamında tarımsal bütünlüğü bozmaktan idari yaptırım uygulanabilse de, binaların/yapıların ruhsatsız olması (kaçak yapılaşma) gerekçesiyle kesilen "imar cezalarını" uygulama yetkisinin, ancak imar mevzuatını uygulamakla görevli kurumlarda, yani belediye sınırları içinde Belediyelerde, mücavir alan dışında ise İl Özel İdarelerinde olduğuna hükmetmiştir. Bu emsal karar, hobi bahçesi mağdurları ve yatırımcıları açısından kritik bir usul savunması niteliğindedir. Çünkü bir ceza işlemi, içerik ve sebep bakımından (gerçekten kaçak yapı yapılmış olması) ne kadar doğru olursa olsun, işlemi tesis eden kurumun kanuni yetkisi yoksa, mahkeme tarafından iptale mahkumdur.

Yıkım Kararlarına Yönelik Toplumsal Direnç ve İdari Yargı Müdahaleleri

Hobi bahçesi sahipleri, idarenin yıkım ekipleriyle ve iş makineleriyle karşı karşıya geldiklerinde sıklıkla fiziki ve hukuki direniş mekanizmalarını devreye sokmaktadırlar. İzmir'in Menderes ilçesinde 2021 yılı Nisan ayında yaşanan toplumsal olaylar, bu gerilimin en tipik yansımasıdır. Menderes'te 200 ile 500 metrekarelik parsellere bölünmüş alanlarda kooperatif hissesi yoluyla yapı inşa eden vatandaşlar, yıkım kararını öğrendiklerinde organize olarak yerleşimin girişini araçlarıyla kapatmış ve olası bir iş makinesi girişini barikat kurarak engellemişlerdir. Olay yerindeki grup, pandemi süreci ve İzmir depremi travması nedeniyle kırsala ve doğaya yöneldiklerini, bu bahçelerin kendileri için bir nefes alma ve rehabilite alanı olduğunu belirterek, sosyal ve psikolojik gerekçelerle yıkıma şiddetle karşı çıkmışlardır.

Tam bu toplumsal gerilimin ve fiziki çatışma ihtimalinin tırmandığı noktada, yargı mekanizması devreye girmiş ve İdari Yargı, kolluk kuvvetleriyle vatandaşın karşı karşıya gelmesini önleyen hukuki bir fren işlevi görmüştür. Hobi bahçesi sahipleri tarafından acilen açılan davalar sonucunda İzmir Bölge İdare Mahkemesi, yıkım işlemlerini sonlandırmaya yönelik "yürütmeyi durdurma" kararı vermiştir.

Benzer bir yargısal fren mekanizması Eskişehir örneğinde de yaşanmıştır. 2023-2024 yılları arasında, tarım arazilerini kooperatifler aracılığıyla hobi bahçesine dönüştüren kişilere toplamda 156 milyon TL gibi rekor bir para cezası kesilmiş ve yüzlerce hobi bahçesi yapısı için Encümen tarafından yıkım kararı alınmıştır. Ancak malikler tarafından Odunpazarı Belediyesi aleyhine İdare Mahkemesinde açılan davada mahkeme, yapıların uzun süredir fiilen kullanılıyor olması, barınma ihtiyacını karşılaması ve ani bir yıkım işleminin telafisi güç ve imkânsız maddi/manevi zararlar doğurabileceği gerekçesini göz önünde bulundurarak kooperatif üyeleri lehine yürütmeyi durdurma kararı vermiştir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca "Yürütmenin Durdurulması" kararı, idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğuracak olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi halinde verilen ihtiyati bir tedbirdir. Bu yargı kararları, kamuoyunda yanlış anlaşıldığı üzere hobi bahçelerinin veya ruhsatsız yapıların "yasal hale geldiği" anlamına kesinlikle gelmemektedir. Sadece mahkemenin davanın esası hakkında nihai kararını verene kadar, idarenin mülkiyet ve barınma hakkına telafisi imkansız (yapının geri dönülemez şekilde yıkılması gibi) bir müdahalede bulunmasını engellemek için tesis ettiği geçici bir hukuki "bekleme süresi" ihdasıdır. Dava esastan reddedildiğinde, yıkım ekipleri kaldıkları yerden işlemlerine devam ederler.

7. Ceza Hukuku Boyutu: Hapis Cezaları, Dolandırıcılık ve Ağır Yaptırımlar

İdari para cezalarının ödenip geçilmesi veya İdare Mahkemelerinde yürütmeyi durdurma kararlarıyla süreçlerin uzatılması, rant şebekelerini durdurmaya yetmeyince, Türkiye Cumhuriyeti devleti konuyu çok daha ağır bir zemine, doğrudan Ceza Hukuku şemsiyesi altına taşımak zorunda kalmıştır.

2020 Tarihli Yasal Reform: Hobi Bahçesi Satıcılarına Hapis Cezası

TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Başkanı Yunus Kılıç'ın kamuoyuna detaylarını duyurduğu ve 2020 yılı Ekim ayı sonunda yasalaşan "Gıda, Tarım ve Orman Alanında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun", hobi bahçesi spekülasyonlarına karşı hukuki bir milat niteliği taşımaktadır. Komisyon Başkanı Kılıç, yasanın gerekçesini açıklarken; valiliklerin bu alanları resen tespit ettiğini, ancak tarım arazilerini 1 liraya alıp hobi bahçesi kılıfıyla kooperatif hissesine bölerek 100 liraya satan, devasa rantlar elde eden emlak danışmanları ve organizatörler hakkında mevcut kanunlarda yeterli yaptırım bulunmadığını vurgulamıştır.

Bu haksız kazancın ve tarım arazisi katliamının önüne geçmek amacıyla 5403 sayılı Kanun'a çok sert cezai hükümler eklenmiştir. Yeni düzenlemeyle; tarım arazilerinin tescil edilemeyecek şekilde, anonim şirket veya kooperatif gibi tüzel kişilik ortaklıkları kurarak, "hobi bahçesi" gibi yöntemlerle amacı dışında kullanılmasına aracılık edenlere, bu sistemi teşvik edenlere ve pazarını kuranlara doğrudan 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası getirilmiştir. Bu düzenleme paradigmayı tamamen değiştirmiş; sadece araziye kaçak ev yapan gariban vatandaşı değil, doğrudan hileli sistemi kuran emlak komisyoncularını, kooperatif yönetim kurulu üyelerini ve proje organizatörlerini hedef almıştır.

Hapis cezasına ek olarak, fail kişi veya kurumlara 100 günden 1000 güne kadar adli para cezası da verilmesi kanunlaşmıştır. Aracılık eden tüzel kişilikler (şirket veya kooperatifler) için ise ticari faaliyetlerini felç edecek düzeyde 50 bin liradan 250 bin liraya kadar ekstra idari para cezası yaptırımı öngörülmüştür. Haber mecralarında "Hobi bahçesi yapanlara 3 yıl hapis" manşetleriyle duyurulan bu gelişme, sistemin organizatörleri için yolun sonu anlamına gelmektedir.

Türk Ceza Kanunu (TCK) Kapsamındaki Klasik Suçlar

Özel kanunlardaki bu düzenlemelerin yanı sıra, hobi bahçesi satıcılarının ve kooperatif yönetimlerinin eylemleri klasik Türk Ceza Kanunu (TCK) hükümlerini de ihlal edebilmekte ve ağır ceza mahkemelerinde yargılamalara konu olabilmektedir:

• Dolandırıcılık Suçu (TCK m. 157): Eğer bir satıcı, alıcıya arazinin resmi olarak imarlı olduğunu, resmi olarak parsellendiğini, belediyeden altyapı izni alındığını veya ileride müstakil tapu verileceğini beyan ederek hileli davranışlarla onu aldatıp menfaat temin etmişse (yüksek meblağlarda para almışsa), bu eylem açıkça dolandırıcılık suçunu oluşturur.

• Resmi Belgede Sahtecilik (TCK m. 204): Tarım arazilerini vatandaşlara daha cazip ve yasal gösterebilmek için sahte belediye krokileri hazırlayan, sahte imar durum belg üreticileri veya var olan tapu senetleri üzerinde dijital oynamalar yaparak vatandaşları kandıran kişiler resmi belgede sahtecilik hükümleri çerçevesinde ağır hapis cezalarıyla yargılanırlar.

• İmar Kirliliğine Neden Olma (TCK m. 184): Ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak tarım arazisine bina (yapı) yapan veya yaptıran kişiler, şayet geçerli bir yapı kayıt belgesi zırhına sahip değillerse, idari para cezalarının yanı sıra doğrudan bu suç kapsamında yargılanmaktadırlar.

8. İmar Barışı Paradoksu ve Yapı Kayıt Belgelerinin İptali Sorunsalı

Hobi bahçesi tartışmalarının devlet ile vatandaş arasındaki en karmaşık ve içinden çıkılmaz düğümlerinden biri, geçmiş yıllarda çıkarılan "İmar Barışı" veya yasal adıyla 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesi uygulamalarıdır. Devlet, bu yasayla 31 Aralık 2017 tarihinden önce ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı olarak inşa edilmiş tüm kaçak yapıların, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı sistemlerine (e-Devlet) bildirilmesi ve metrekareye göre hesaplanan kayıt harcının devlete ödenmesi karşılığında "Yapı Kayıt Belgesi" alarak yasal koruma şemsiyesi altına girmesini sağlamıştır.

Geçici Kazanılmış Hak Yanılgısı ve Geçmiş Yaptırımların Düşmesi

Geçici 16. maddenin 4. fıkrasına göre, sistem üzerinden usulüne uygun olarak Yapı Kayıt Belgesi alınan yapılarla ilgili, daha önce 3194 sayılı İmar Kanunu ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca alınmış olan Encümen yıkım kararları ile henüz tahsil edilemeyen tüm idari para cezaları hukuken iptal edilmektedir. Bu yasal hüküm, 2017 yılından önce inşa edilmiş olan hobi bahçelerindeki kaçak yapılar için tam anlamıyla dokunulmaz bir hukuki kalkan işlevi görmüştür. Yapı Kayıt Belgesi olan bir hobi bahçesi evi yıkılamaz, ceza uygulanamaz ve yapıya resmi olarak su, elektrik gibi altyapı hizmetleri bağlanabilir.

Suistimal, Ortofoto Denetimleri ve Hukuki Çöküş (İptal Mekanizmaları)

Ancak devletin getirdiği bu af iklimi, hobi bahçesi spekülatörleri ve fırsatçılar tarafından çok ağır biçimde suistimal edilmiştir. Vatandaşlar ve rant odakları, 2018, 2019, 2020 ve sonrasında yeni inşa ettikleri yapılar için e-Devlet üzerinden yapılan beyana dayalı sisteme girmiş ve binalarını sanki "31.12.2017 tarihinden önce" yapmış gibi yalan beyanda bulunarak sahte statülü Yapı Kayıt Belgeleri almışlardır. Hatta TBMM Komisyon Başkanı Kılıç'ın açıklamalarında, yasal mevzuata uyan ve gerçekten 2017 öncesi yapılıp Yapı Kayıt Belgesi alanların yeni yasalardan (hapis cezalarından) etkilenmeyeceği özellikle belirtilmiştir, zira sorun 2017 sonrasındaki patlamadır.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Valilikler, geçmişe dönük uydu görüntüleri (ortofoto haritalar) ve sahadaki fiziki denetimler sonucunda bu yalan beyanları ve sahtekarlıkları kolaylıkla tespit etmeye başlamıştır. 31.12.2017 sonrasında inşa edildiği uydudan kanıtlanan veya hakkında belge düzenlenemeyecek özel alanlarda (askeri alan, kesin korunacak hassas alan vb.) bulunan yapılar için alınan belgeler derhal ve tek taraflı olarak idarece iptal edilmektedir.

Bu iptal işleminin hukuki sonuçları, hobi bahçesi sahipleri için tam bir yıkımdır:

• Kazanılan Hakların Derhal Geri Alınması: Belgenin sağladığı altyapı abonelikleri (elektrik, su) anında kesilir. Bu belgeye dayanılarak verilmiş olan iş yeri açma ve işletme ruhsatları derhal iptal edilir.

• Harcın İadesizliği ve Devlete İrad Kaydı: Yapı kayıt belgesini elde etmek için vatandaşın devlete ödediği, bazen yüz binlerce lirayı bulan kayıt bedeli, yalan beyan nedeniyle vatandaşa kesinlikle iade edilmez, devlete irad kaydedilir.

• Uyuyan Yıkım ve Cezaların Dirilmesi: İmar Barışı ile geçici olarak durdurulmuş olan eski yıkım kararları ve tahsil edilmeyen devasa idari para cezaları yeniden uygulanabilir hale gelir, dozerler tekrar kapıya dayanır.

• Hazine Arazilerinde Mülkiyetin Geri Alınması: 396 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 4. maddesinin 1/ö bendi uyarınca, eğer kişi bu sahte yapı kayıt belgesine dayanarak Hazine'ye ait bir taşınmazı devletten doğrudan satın almışsa, belgenin iptali ile birlikte tüm satış işlemi kökten iptal edilir ve taşınmaz bedelsiz olarak yeniden Hazine adına tescil edilir.

İdari, maddi ve cezai açıdan vatandaşın hayatını karartabilecek ölçüde ağır sonuçları olan yapı kayıt belgesi iptali kararlarına karşı, İdare Hukuku kapsamında İdare Mahkemelerinde iptal davası açılması mümkündür. Maliklerin bu davalarda uydu görüntülerindeki yanılmaları (örneğin ağaç gölgesinin binayı kapatması gibi teknik savunmaları) ispatlamaları gerekir.

9. Hobi Bahçesi Mağdurları İçin Kanuni Yargı Yolları ve İtiraz Süreçleri

Devletin yasal mevzuatının katılığına rağmen, anayasal bir hukuk devleti ilkesi gereği idarenin tesis ettiği her işlemin bağımsız yargı denetimine tabi olması esastır. Hobi bahçelerine yönelik ağır idari yaptırımlara muhatap olan mağdurlar veya kandırılan alıcılar için kanunların öngördüğü spesifik başvuru süreleri ve yargı yolları bulunmaktadır. Sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açacağından, hukuki süreçlerin profesyonelce yönetilmesi şarttır.

1. İdari Para Cezalarına Yönelik İtirazlar: Belediye encümeni, İl Özel İdaresi veya Tarım İl Müdürlüğü tarafından 3194 veya 5403 sayılı kanunlar kapsamında kesilen idari para cezalarının iptali için, ceza ihbarnamesinin vatandaşa tebliğ edildiği tarihten itibaren tam 15 gün içinde görevli Sulh Ceza Hakimliği'ne (bazı durumlarda İdare Mahkemesine) itiraz başvurusu yapılması zorunludur. Bu sürenin kaçırılması halinde ceza kesinleşir ve e-haciz, banka blokesi gibi icra yoluyla tahsilat süreçleri acımasızca başlar.

2. Yıkım Kararlarının İptali ve Yürütmenin Durdurulması: İdarenin yıkım kararı tesis etmesi halinde, bu karar icrai bir idari işlem olduğundan tebliğinden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesi'ne iptal davası açılmalıdır. Yıkım işleminin doğası gereği telafisi imkansız bir zarar doğuracağı aşikar olduğundan, davacının dava dilekçesinde mutlaka "Yürütmenin Durdurulması" talebinde bulunması hayati önem taşır. Yapı kayıt belgesinin usulüne uygun olduğunu ispatlayabilenler, tarımsal bütünlüğü bozmadığını iddia edenler veya Kırşehir İdare Mahkemesi emsalindeki gibi idarenin yetkisizliğini öne sürenler bu davalardan olumlu sonuçlar alabilirler.

3. Hukuk Mahkemelerinde Tazminat ve Mülkiyet Davaları: Kooperatif hissesi adı altında Noter sözleşmeleriyle dolandırılan, kendisine vaat edilen altyapı veya imar vasıflarını taşımayan yerler satılan vatandaşlar, doğrudan satıcı şahıslara, gayrimenkul şirketlerine veya kooperatif yöneticilerine karşı Asliye Hukuk veya Tüketici Mahkemelerinde "Sözleşmenin İptali ve Zararın Tazmini" davası açabilirler. Ayrıca arazinin üzerinde kendi emek ve sermayeleriyle meydana getirdikleri yapının (prefabrik ev, sera vb.) ekonomik değerinin tespit edilmesi ve mülkiyetin devredilememesi halinde bu bedelin iadesi için "Muhdesatın Aidiyetinin Tespiti" davaları açma hakları saklıdır.

10. Çevreci, Güvenli ve Yasal Bir Alternatif: Kamu Destekli Yerel Yönetim Hobi Bahçeleri

Tarım arazilerinin gayri resmi kooperatifçilik yollarıyla bölünmesi ve üzerlerinin betonlaştırılarak ekolojik cinayetler işlenmesi ağır suç teşkil ederken, kentli insanın toprakla buluşma, stres atma ve kendi sebzesini yetiştirme gibi son derece insani ihtiyaçlarını karşılamak üzere devlet destekli, tamamen yasal alternatif modeller başarıyla uygulanmaktadır. Çeşitli büyükşehir ve ilçe belediyeleri, mülkiyeti doğrudan kamuya ait olan, tarımsal vasfı düşük veya rekreasyon alanı olarak planlanmış alanlarda çevreye duyarlı ve geçici kullanıma uygun yasal "Hobi Bahçesi" projeleri geliştirmekte ve halkın hizmetine sunmaktadır.

Arnavutköy Belediyesi'nin uyguladığı Hobi Bahçesi Tahsis Yönetmeliği, bu yasal ve ideal modelin kusursuz bir örneğini teşkil etmektedir. Çatışmaları bitiren yasal bir hobi bahçesi sisteminin çalışma prensipleri ve vatandaşlara sağladığı güvenceler şu şekildedir:

• Mülkiyet Devri Yerine Tahsis Modeli: Kişilere arazinin tapusu veya kalıcı bir mülkiyeti kesinlikle verilmez. Tarımsal arazinin satışı veya bölünmesi söz konusu değildir. Vatandaşa sadece belirli bir yıllığına arazinin kullanım hakkı (tahsis) sağlanır.

• Adil ve Sosyal Başvuru Şartları: Belediye projelerine başvuracak kişilerin 18 yaşını doldurmuş gerçek kişiler olması, o ilçe sınırlarında (örneğin Arnavutköy'de en az 1 yıl) ikamet ediyor olması ve kamuya/belediyeye herhangi bir borcunun bulunmaması gerekmektedir. Fırsat eşitliğini sağlamak adına aynı adreste ikamet eden aile bireylerinden (anne, baba, eş, çocuk) sadece tek bir kişinin müracaat etmesine izin verilir.

• Şeffaf Dağıtım (Kura/Çekiliş) Mekanizması: Toplumdan gelen talep, mevcut tahsis alanlarından çok daha fazla olduğu için, rantı ve kayırmacılığı önlemek amacıyla tahsisler son derece şeffaf bir şekilde, her yıl noter huzurunda yapılan çekiliş (kura) ile belirlenir. Çekilişi kazanan talihlilere SMS ile bilgilendirme yapılır; sonrasında sabıka kaydı, vukuatlı nüfus kayıt örneği, tarihçeli yerleşim yeri belgesi gibi resmi evraklarla kayıt yapmaları istenir. 7 işgünü içinde müracaat etmeyenlerin hakkı yedeklere devredilir.

• Kati Yapılaşma ve Çevre Kirliliği Yasağı: Bu yasal bahçelerde kişilerin kendi kafalarına göre betonarme yapı, kalıcı konteyner veya prefabrik inşa etmelerine, bahçede gecelemelerine veya tahsis alanının sınırlarını genişletmelerine kesinlikle müsaade edilmez. Ortak altyapı (su, yollar, aydınlatma ve alet depolama alanları) tamamen belediye tarafından çevreci bir tasarımla sağlanır.

Bu tür yasal yerel yönetim uygulamaları, 5403 sayılı yasanın korumaya çalıştığı tarımsal bütünlük vizyonuna zarar vermediği gibi, vatandaşın doğaya erişim talebini kamu otoritesinin düzeni, şeffaflığı ve güvenliği içerisinde karşılamakta, hukuki mağduriyetleri sıfıra indirmektedir.

11. Genel Değerlendirme ve Sonuç

Son yıllarda Türkiye'nin en hararetli gayrimenkul hukuku ve çevre etiği tartışmalarından birini oluşturan "hobi bahçesi" kavramı; idare hukuku, ceza hukuku, imar hukuku ve tarım politikalarının kesiştiği devasa ve çok boyutlu bir kriz noktasıdır. Mevcut yasal çerçeveye, ilgili kanunların emredici maddelerine ve emsal teşkil eden mahkeme kararlarına dayalı olarak yapılan bu derinlemesine analitik inceleme sonucunda aşağıdaki somut ve stratejik yargılara ulaşmak mümkündür:

Birincisi, tarım arazileri üzerinde kooperatifçilik kılıfıyla, dernek statüsüyle veya noterden yapılan hisse devri mantığıyla kurulan ticari amaçlı hobi bahçelerinin tamamı hukuken yasadışıdır ve 5403 sayılı Kanun'un "asgari tarımsal büyüklük" normlarını açıkça ihlal etmektedir. Devletin Büyük Ova Koruma Alanları gibi mekanizmalarla kurduğu ekolojik savunma hattının, hukuki simülasyonlarla (muvazaalı kooperatif satışlarıyla) delinmesi ve mülkiyet devri yapılması kanunen geçersizdir.

İkincisi, vatandaşların büyük umutlar ve paralar bağladığı hobi bahçelerine yönelik "yıkım kararları" ve "cezalar" korkutma amaçlı birer idari retorik değil; Edremit'ten Eskişehir'e, İzmir'den Afyonkarahisar'a kadar geniş bir coğrafyada idare tarafından aktif olarak icra edilen sarsılmaz hukuki gerçeklerdir. Belediye encümenleri ve Tarım İl Müdürlükleri, 3194 sayılı İmar Kanunu ve 5403 sayılı Kanun kapsamında kaçak yapı tespiti, mühürleme ve fiziki yıkım ihalelerini kesintisiz olarak sürdürmekte, kamu yetkisini tavizsiz kullanmaktadır.

Üçüncüsü, devlet otoritesi sadece yapıyı yıkmak ve idari para cezası kesmekle kalmamış; 2020 yılında yürürlüğe sokulan yeni ve sert yasalarla süreci bir üst caydırıcılık boyutuna, Ceza Hukuku zeminine taşımıştır. Tarım alanlarının hobi bahçesi amacıyla bölünmesine aracılık edenlere, bunu teşvik edenlere ve pazarını kuranlara uygulanan 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası düzenlemesi, rant şebekeleri için geri dönülemez bir sondur. Kooperatif yönetimlerinin, emlak komisyoncularının ve proje organizatörlerinin, hapis cezalarının yanı sıra TCK kapsamındaki dolandırıcılık ve evrakta sahtecilik suçlamalarıyla ağır ceza mahkemelerinde yargılanmaları kaçınılmaz bir akıbettir.

Dördüncüsü, "İmar Barışı" kapsamında geçmişte alınan Yapı Kayıt Belgeleri, sanıldığı gibi mutlak, sonsuz ve sorgulanamaz bir zırh değildir. 31 Aralık 2017 miladına aykırı olarak sonradan inşa edildiği halde yalan beyanla alınan tüm belgeler, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın uydu görüntüleri (ortofoto) marifetiyle milimetrik olarak tespit edilmekte; belgeler anında iptal edilerek harçlar devlete irad kaydedilmekte ve ertelenmiş yıkım süreçleri derhal canlandırılmaktadır.

Sonuç olarak; mağdur durumdaki vatandaşların idari yargıda 15 ve 60 günlük çok kısa ve acımasız hak düşürücü sürelere riayet ederek yürütmeyi durdurma talepli davalar açmaları ve organizatörlere karşı hukuk mahkemelerinde tazminat davaları yürütmeleri dışında, özel nitelikli tarım arazilerindeki kaçak hobi bahçelerini yasal bir statüye kavuşturmaları mevcut normatif Türk hukuku düzeninde fiilen olanaksızdır. Doğa ile iç içe, stresten uzak bir yaşam arzusu; hukuka, çevreye ve tarıma ihanet ederek değil, ancak Arnavutköy Belediyesi emsalinde olduğu gibi yerel yönetimlerin şeffaf, kura usulüyle yönetilen planlı kamu projeleri dahilinde yasal ve güvenli bir zeminde tatmin edilebilir.