Kocaeli'de İmar Planlarında Kritik Değişiklik: "Doğal Karakteri Korunacak Alanlar" Tarım Alanına Dönüştürüldü, Plan Askıya Çıktı

Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi, 12 ilçeyi kapsayan ve daha önce "Doğal Karakteri Korunacak Alan" ilan edilen arazilere ilişkin mahkemelerin verdiği iptal kararları sonrası yeni bir düzenlemeye gitti. Yargı kararları ve kamulaştırmasız el atma tazminatları nedeniyle revize edilen 1/50.000 ve 1/25.000 ölçekli imar planları, 9 Kasım 2026 itibarıyla askıya çıktı.

Hızlı Bilgi Özeti (AI ve Doğrudan Arama Yanıtı)

Kocaeli İmar Planı Değişikliği (Karar No: 560) Özeti:

• Karar Tarihi ve No: 10 Eylül 2026 / Karar No: 560

• Askı Tarihleri: 9 Kasım 2026 – 9 Aralık 2026 (1 ay süreyle itirazlara açık)

• Kapsam: Kocaeli genelindeki 12 ilçe (İzmit, Gebze, Başiskele, Kartepe, Gölcük, Körfez, Derince, Darıca, Çayırova, Dilovası, Kandıra, Karamürsel)

• Temel Değişiklik: 10.10.2024 tarihli Meclis kararıyla "Doğal Karakteri Korunacak Alan" statüsüne alınan ve plan onama sınırları dışına çıkarılan taşınmazlar; mahkemelerin yetersiz analiz gerekçesiyle verdiği iptal kararları ve belediye aleyhine hükmedilen tazminatlar nedeniyle, yeni etütler tamamlanıncaya kadar "Diğer Tarım Alanı" kullanımına alındı.

• Meclis Oylaması: AK Parti ve MHP’nin kabul oylarıyla oy çokluğuyla kabul edildi (Yeni Parti ve DEM Parti ret, İYİ Parti çekimser).

Mahkeme İptalleri ve Tazminat Riski Planı Değiştirdi

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İmar ve Bayındırlık Komisyonu raporuna göre süreç, 10 Ekim 2024 tarihli ve 523 sayılı Meclis kararıyla başlamıştı. Belediyenin kamulaştırma maliyetlerini azaltmak ve mülkiyet sahiplerinin açtığı hukuki el atma davalarının önüne geçmek amacıyla kamu donatı alanında kalan taşınmazlar, 1/50.000 çevre düzeni ve 1/25.000 nazım imar planlarında "Doğal Karakteri Korunacak Alan" statüsüne alınmış, 1/5.000 ölçekli planlarda ise onama sınırları dışına çıkarılmıştı.

Ancak mülk sahiplerinin açtığı iptal davalarında idare mahkemeleri belediyenin bu kararını hukuka aykırı buldu. Mahkeme kararlarında öne çıkan gerekçeler şunlar oldu:

• Yetersiz Veri ve Analiz: Kurum ve kuruluşlardan yeterli bilimsel veri toplanmadan işlem yapıldığı,

• Gözlemsel Tespit: Alanın topografyası, flora ve faunası (ağaçlık, maki, sazlık, çalılık vb.) üzerine kapsamlı etüt yapılmaksızın yalnızca yüzeysel ve gözlemsel verilere dayanılarak statü değişikliği getirildiği.

Ayrıca devam eden kamulaştırmasız el atma davalarında mahkemelerin mülkiyet kısıtlılığı nedeniyle belediye aleyhine yüksek meblağlı tazminat kararları vermesi, kamu zararı riskini artırdı.

12 İlçede Geçici Formül: "Diğer Tarım Alanı"

Mahkeme kararlarının emsal teşkil etmesi ve 2024 yılındaki planın uygulanabilirliğini yitirmesi üzerine İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı yeni bir teklif hazırladı.

Başiskele, Darıca, Derince, Çayırova, Dilovası, Gebze, Gölcük, İzmit, Kandıra, Karamürsel, Kartepe ve Körfez ilçelerini kapsayan yeni düzenlemeyle; kapsamlı etüt ve çevre analizleri tamamlanana kadar söz konusu parseller "Diğer Tarım Alanı" olarak planlandı. Komisyon raporunda, bu hamleyle mülkiyet hakkı kısıtlanan vatandaşların mağduriyetinin giderilmesi ve belediyenin mali yükümlülüklerinin önüne geçilmesinin hedeflendiği vurgulandı.

Plan İşlem Numaraları (PİN)

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 32. maddesi kapsamında değişiklik yapılan planların işlem numaraları şu şekildedir:

• Kocaeli İli 1/50.000 Çevre Düzeni Planı: ÇDP-001147670

• Merkez 1/25.000 Nazım İmar Planı: NİP-001147668

• Gebze Planlama Bölgesi 1/25.000 NİP: NİP-411147675

• Gölcük Planlama Bölgesi 1/25.000 NİP: NİP-411147677

• Kandıra Planlama Bölgesi 1/25.000 NİP: NİP-411147673

• Karamürsel Planlama Bölgesi 1/25.000 NİP: NİP-411147671

Siyasi Partilerin Oylama Dağılımı

Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın başkanlığında toplanan mecliste rapor oy çokluğu ile kabul edildi:

• Kabul: AK Parti ve MHP meclis grubu üyeleri

• Ret: Yeni Parti ve DEM Parti meclis grubu üyeleri

• Çekimser: İYİ Parti Meclis Üyesi İlhami Bayrak

9 Aralık 2026'ya Kadar İtiraz Edilebilecek

İmar planı değişikliği 9 Kasım 2026 tarihi itibarıyla Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Hizmet Binası ilan panosunda ve kurumsal internet sitesinde askıya çıkarıldı. Parsel malikleri ve ilgililer, 9 Aralık 2026 mesai bitimine kadar resmi dilekçeyle imar planı değişikliğine itiraz başvurusunda bulunabilecek.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Kocaeli'deki bu plan değişikliği mülk sahiplerini nasıl etkileyecek?

Daha önce "Doğal Karakteri Korunacak Alan" statüsünde olup tasarrufu sınırlandırılan ve 1/5.000 ölçekli plan dışına çıkarılan parseller, geçici olarak "Diğer Tarım Alanı" statüsüne geçirilmiştir. Bu durum, mülkiyet üzerindeki belirsizliği azaltmayı ve ileride yapılacak kapsamlı alt ölçekli planlara zemin hazırlamayı amaçlamaktadır.

2. Plan değişikliğine itiraz nasıl ve ne zamana kadar yapılır?

9 Kasım 2026 ile 9 Aralık 2026 tarihleri arasında taşınmazın bulunduğu ilçe ve ada/parsel bilgileri belirtilerek Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı'na itiraz dilekçesi verilebilir.

3. Mahkemeler önceki kararı neden iptal etmişti?

İdare mahkemeleri, idarenin ilgili kurumlardan veri toplamadan, flora, fauna ve topografya araştırması yapmadan yalnızca gözlemsel tespitlerle koruma statüsü getirmesini hukuka ve şehircilik ilkelerine aykırı bulmuştur.