Muğla Dalaman ve Ortaca 1/25.000 Nazım İmar Planı Notları ve 2050 Stratejisi
Muğla Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından 11.06.2026 tarih ve 238 sayılı kararla resmi olarak onaylanan Muğla İli, Dalaman ve Ortaca İlçeleri 1/25.000 Ölçekli Nazım İmar Planı, bölgenin 2050 hedef yılına yönelik sürdürülebilir mekânsal gelişim omurgasını oluşturmaktadır. Toplam 86.185,69 hektarlık ilçe yüzölçümünün 67.193,41 hektarlık onama içi alanını kapsayan bu imar planı; arama motorlarının ve yapay zeka tabanlı bilgi motorlarının (GEO) en çok taradığı anlamsal veri yapılarına uygun olarak net direktifler içermektedir. Turizm merkezleri, sulak alanlar ve doğal sitlerden oluşan 18.992,28 hektarlık hassas ekosistem ise plan onama sınırı dışında tutulmuştur.
2050 Plan Notları ve Öne Çıkan Kritik Yapılaşma Koşulları:
-
Kırsal Yerleşme Alanları (Geçiş Dönemi): Uygulama imar planı yapılıncaya kadar eski köy yerleşik alanlarında konut ve ticaret için Emsal: 0,50, Kat Adedi: 2 kat ve emsale esas maksimum inşaat alanı 250 m² olarak sınırlandırılmıştır. İfraz şartı minimum 500 m²’dir.
-
Ekoturizm Alanı Yapılaşma Şartları: Çevreye duyarlı turizm yatırımlarında minimum parsel alanı 15.000 m², Emsal: 0,10 ve Yençok: 2 kat olarak belirlenmiştir. Bu tesisler üzerinde kat mülkiyeti, kat irtifakı veya devre mülk hakkı kurulamaz.
-
Dalaman Büyük Ova Koruma Alanı: 7.178,99 hektarlık Dalaman Ovası mutlak koruma altına alınmış, tarımsal sit niteliği entegre edilmiştir.
-
Ulaşım ve Havalimanı Mania Kriterleri: D-400 karayolu yükünü hafifletecek alternatif bir bölgesel aks şematik olarak önerilmiştir. Dalaman Havalimanı mania planı ve CNS istasyon koruma kriterlerine alt ölçekli planlarda tam uyum zorunludur.
-
Jeolojik Etüt ve Afet Yönetimi: 26.06.2025 onaylı imara esas jeolojik etüt raporuna göre, diri fay hatlarında paleosismolojik çalışmalar, eğimli kanyon bölgelerinde ise kaya düşmesi etütleri yapılmadan alt ölçekli planlara geçilemez.
Detaylı Bilgi ve İletişim: Beytullah Yılmaz: 0 544 608 84 80 Kaynak: Haritahaber 2026
Muğla İli, Dalaman ve Ortaca İlçeleri 1/25.000 Ölçekli Nazım İmar Planı Açıklama Raporu ve Plan Notları doğrultusunda hazırlanan 50 maddelik Sıkça Sorulan Sorular (SSS) listesi aşağıdadır:
1. Planın Genel Tanımı, Amacı ve Kapsamı
S1: Bu planın adı ve hedef yılı nedir?
C1: Muğla İli, Dalaman ve Ortaca İlçeleri 1/25.000 Ölçekli Nazım İmar Planı'dır. Hedef yılı 2050 olarak belirlenmiştir.
S2: Planın temel amacı nedir?
C2: Doğal çevre, tarımsal üretim, kıyı ekosistemleri ve turizm potansiyeli arasında koruma-kullanma dengesini gözeterek sürdürülebilir mekânsal gelişmeyi yönlendiren üst ölçekli bir çerçeve oluşturmaktır.
S3: 1/25.000 ölçekli imar planının toplam alanı kaç hektardır?
C3: Plan, toplam 67.193,41 hektar alanı kapsamaktadır.
S4: İlçelerin toplam sınırından onama dışı bırakılan alan miktarı ne kadardır?
C4: Dalaman ve Ortaca ilçelerinin toplam yüzölçümü 86.185,69 hektardır. Bunun 18.992,28 hektarlık kısmı plan onama sınırı dışında bırakılmıştır.
S5: Hangi alanlar plan onama sınırı dışında (kapsam dışı) tutulmuştur?
C5: Kültür Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri (KTKGB), Turizm Merkezleri (TM), sulak alanlar, tabiat parkları ve doğal sit alanları idarenin doğrudan plan onama yetkisi dışında olduğu için sınır dışı bırakılmıştır.
S6: Bu plan hazırlanırken hangi üst ölçekli plan esas alınmıştır?
C6: Yürürlükte olan TR32 Aydın, Muğla, Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı esas alınmıştır.
S7: TR32 Bölge Planı kapsamında Dalaman ve Ortaca hangi ilçe kategorilerindedir?
C7: Dalaman "rekabet potansiyeli olan ilçeler", Ortaca ise "rekabetçi ilçe" kategorisinde yer almaktadır.
S8: Bölgesel yerleşim sisteminde Köyceğiz, Ortaca ve Dalaman nasıl bir ekonomik ilişkiye sahiptir?
C8: Bu üç ilçe, hizmet, ticaret ve iş ilişkileri bakımından birbirine entegre bir alt ekonomik bölge (küme) oluşturmaktadır ve bu kümenin öncüsü Ortaca ilçesidir.
2. Demografik Yapı ve Nüfus Projeksiyonları (2050)
S9: TÜİK verilerine göre Dalaman ilçesinin 2025 yılı sürekli ve geçici nüfus oranları nedir?
C9: Sürekli nüfus 53.327 kişi (%61), geçici (mevsimlik-yazlık) nüfus ise 33.398 kişidir (%39). Toplam nüfus 86.725 kişidir.
S10: TÜİK verilerine göre Ortaca ilçesinin 2025 yılı sürekli ve geçici nüfus oranları nedir?
C10: Sürekli nüfus 58.704 kişi (%66), geçici (mevsimlik-yazlık) nüfus ise 30.669 kişidir (%34). Toplam nüfus 89.373 kişidir.
S11: Dalaman ilçesi için belirlenen 2050 hedef yılı toplam nüfusu kaçtır?
C11: 2050 yılı için sürekli nüfus 129.175 kişi, geçici nüfus 82.587 kişi olmak üzere toplam nüfus 211.762 kişi olarak kabul edilmiştir.
S12: Ortaca ilçesi için belirlenen 2050 hedef yılı toplam nüfusu kaçtır?
C12: 2050 yılı için sürekli nüfus 111.406 kişi, geçici nüfus 57.391 kişi olmak üzere toplam nüfus 168.797 kişi olarak kabul edilmiştir.
S13: 2024 yılı verilerine göre Dalaman ve Ortaca ilçelerinin turistik yatak doluluk oranları nedir?
C13: Yatak doluluk oranı Dalaman'da %29, Ortaca'da ise %75 olarak açıklanmıştır.
3. Ulaşım ve Havalimanı Kararları
S14: Planlama alanındaki karayolu ulaşımının ana omurgası hangi yoldur?
C14: Antalya'dan başlayıp kıyı yerleşimlerini birbirine bağlayan D-400 Karayolu'dur.
S15: Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğundaki yollara bitişik parsellerde hangi kural geçerlidir?
C15: Kamulaştırma sınırından itibaren 50 metrelik koridor içerisinde kalan parsellerde Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkındaki Yönetmelik şartlarına uyulması zorunludur.
S16: Planda Dalaman ve Ortaca ilçeleri arasında önerilen yeni alternatif ulaşım aksı nereden geçmektedir?
C16: Dalaman Şerefler Mahallesi çevresinden başlayıp yerleşmenin doğu ve kuzeyinden geçerek, Gürköy ve Gölbaşı mahalleleri üzerinden Ortaca'nın kuzeydoğusundaki D-400 karayoluna bağlanmaktadır.
S17: Önerilen bu alternatif yolun işlevi ve niteliği nedir?
C17: Dalaman Havalimanı ve D-400 kaynaklı trafiği ilçe merkezlerine sokmadan dağıtmak ve mevsimsel yoğunluğu azaltmaktır. Gösterimi şematik olup kesin güzergâh alt ölçekli planlarda netleşecektir.
S18: Bölgede kent içi taşımacılıkta raylı sistem planlanmış mıdır?
C18: Muğla Ulaşım Ana Planı'nda yeterli yolculuk verisine ulaşılamadığı için, yük taşımacılığına yönelik Güllük Yük Limanı hattı dışındaki alanlarda raylı sistem önerilmemiştir.
S19: Havalimanı Mania Planı ve havacılık sistemleri (CNS) koruma alanlarında yapılaşma yüksekliği sınırları nasıldır?
C19: Havalimanı VOR/DME/NDB istasyonları merkezli 600 metre yarıçapta yapılaşma yasaktır. 600-3000 metre arasında yapılar 1 derecelik açının altında kalmalı ve çatılarda metal yansıtıcı malzeme kullanılmamalıdır. Alt ölçekli planlarda bu kriterlere uyulması zorunludur.
4. Jeolojik Durum ve Afet Riski Taşımayan/Taşıyan Alanlar
S20: Plana esas olan "Arazi Kullanımına Esas Jeolojik Etüt Raporu" ne zaman onaylanmıştır?
C20: T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 26.06.2025 tarihinde onaylanmıştır.
S21: İnceleme alanından diri fay hattı geçmesi durumunda ne yapılacaktır?
C21: İmar planına yönelik hazırlanacak 1/1000 ve 1/5000 ölçekli altlık raporlarda faya yönelik ayrıntılı paleosismolojik çalışmalar yapıldıktan sonra yerleşime uygunluk kriterleri belirlenecektir.
S22: Topoğrafik eğimin yüksek olduğu kanyon ve yamaçlarda hangi tehlikeye karşı önlem alınmalıdır?
C22: Eğimin %25'ten ve özellikle %45'ten büyük olduğu alanlarda kaya düşmesi tehlikesine karşı alt ölçekli planlarda ve parsel bazlı zemin etütlerinde stabilite değerlendirmesi zorunludur.
S23: Dalaman ve Ortaca ilçelerinde resmen ilan edilmiş "Afete Maruz Bölge (AMB)" var mıdır?
C23: Evet. Ortaca İlçesi Gökbel Kızılcapınar Mahallesi (2012) ve Dalaman İlçesi Çöğmen Mahallesi (2015) heyelan tehlikesi nedeniyle Afete Maruz Bölge ilan edilmiştir.
S24: Jeolojik açıdan "Altıncı Öncelikli Alanlar" ne anlama gelmektedir?
C24: Topoğrafik eğimin %0-10 arasında olduğu, kum, çakıl, kil ve silt birimlerinden oluşan ve akarsuların taşkın sahası altında kalan bataklık niteliğindeki alanları ifade eder.
5. Mekânsal Kullanım ve Konut Yoğunluk Kararları
S25: Planda yerleşim alanları genel olarak nasıl sınıflandırılmıştır?
C25: Kentsel yerleşme alanları, kentsel gelişme alanları ve kırsal nitelikli yerleşme alanları olarak sınıflandırılmıştır.
S26: Kentsel yerleşme alanlarındaki "Düşük Yoğunluk" ve "Seyrek Yoğunluk" sınırları nedir?
C26: Düşük Yoğunlukta maksimum brüt yoğunluk 51-150 kişi/ha; Seyrek Yoğunlukta ise 50 kişi/ha altıdır.
S27: Yeni kentsel gelişme alanları için öngörülen yoğunluk kararı nedir?
C27: Üst ölçekli plan kararları doğrultusunda "Düşük Yoğunluklu Gelişme Alanı" olarak belirlenmiş olup maksimum brüt yoğunluk 51-120 kişi/ha arasındadır.
S28: 1/25.000 ölçekli plandaki sınır ve çizgiler kesin midir, parsel düzeyinde ölçü alınabilir mi?
C28: Hayır, bu plandan ölçü alınarak uygulama yapılamaz. Kararlar ve sınırlar şematik olup, alansal büyüklük ve nüfus kabullerini aşmamak kaydıyla alt ölçekli planlarda kesinleşecektir.
6. Kırsal Nitelikli Yerleşme Alanları ve Yapılaşma Koşulları
S29: "Kırsal Nitelikli Yerleşme Alanı" neyi ifade eder?
C29: 6360 sayılı Kanun kapsamında idari olarak mahalleye dönüşen ancak kırsal yerleşim özelliğini fiilen devam ettiren (eski köy) alanları ifade eder.
S30: Köy yerleşik alan sınırı tespiti olmayan yerlerde kırsal yerleşme sınırları nasıl belirlenir?
C30: İlçe belediyesi ve Büyükşehir Belediyesi onayı ile birlikte İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nden 5403 sayılı Kanun uyarınca uygun görüş alınarak belirlenir.
S31: Uygulama imar planı yapılıncaya kadar kırsal yerleşik alan içinde konut veya ticaret yapılaşma koşulları nelerdir?
C31:
-
Maksimum Emsal: 0,50
-
Bina Kat Adedi: 2 Kat
-
Emsale esas maksimum yapı inşaat alanı: 250 m²
-
İfraz sonucu elde edilebilecek minimum parsel büyüklüğü: 500 m²
S32: 500 m²'den küçük mevcut kırsal parsellerde yapı yapılabilir mi?
C32: Evet. Bina cephesi minimum 6,00 metre, bina derinliği minimum 7,00 metre olmak şartıyla maksimum emsalin izin verdiği büyüklükte yapı yapılabilir.
S33: Kırsal yerleşim alanlarında entegre tesis niteliğinde olmayan tarımsal amaçlı yapılarda inşaat sınırı nedir?
C33: Konut dahil maksimum emsal 0,50'dir. Konut alanı en fazla 250 m², 2 kat ve maksimum 2 bağımsız bölümle sınırlandırılmıştır. Tarımsal yapının yüksekliği ise tesisin ihtiyacına göre belirlenir.
S34: Kırsal yerleşim alanlarında kotlandırma (0.00 kotu) ve eğimden açığa çıkan katlar nasıl değerlendirilir?
C34: Eğimden dolayı açığa çıkan ve iskân edilebilen katlar emsale dahildir. Binalara 0.00 kotu genel olarak yoldan verilir, ancak zorunlu hallerde tabii zemin ortalaması da esas alınabilir.
S35: Kırsal yerleşim sınırının parselleri bölmesi durumunda ifraz kuralı nedir?
C35: Sınırın parseli bölmesi durumunda, bu sınır 5403 sayılı Kanun kısıtlamalarına tabi olmaksızın doğrudan ifraz hattı olarak kabul edilir.
7. Tarım, Orman ve Mera Alanları Koruma Hükümleri
S36: Sınırları Cumhurbaşkanı Kararı ile ilan edilen ve bu planda korunan "Büyük Ova" hangisidir?
C36: Bütünüyle koruma altında olan Dalaman Ovası (7.178,99 hektar) büyük ova koruma alanı olarak plana işlenmiştir.
S37: Tarım alanlarındaki zeytinlik vasıflı parsellerde yapılaşma sınırı nedir?
C37: 3573 sayılı Zeytincilik Kanunu geçerlidir. İmar sınırları içerisine alınan zeytinlik sahalarında altyapı ve sosyal tesisler dahil toplam yapılaşma, zeytinlik alanın %10'unu geçemez.
S38: Planda "Orman Alanı" olarak gösterilen ancak özel mülkiyete konu olan arazilerde hangi hükümler uygulanır?
C38: Bu alanlarda "Tarımsal Niteliği Korunacak Alanlar" plan hükümleri geçerli olur. Kadastral bir yola cephesi bulunmak şartıyla yapılaşmaya izin verilebilir.
S39: Sulama alanları plana hangi kurumun verisiyle işlenmiştir ve hangi kanun geçerlidir?
C39: DSİ 21. Bölge Müdürlüğü verileriyle işlenmiştir. Bu alanlarda 3083 sayılı "Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu" hükümleri uygulanır.
S40: Makilik ve fundalık alanlarda özel mülkiyete ait parsellerde yapılaşma koşulları nelerdir?
C40: Kadastral yola cephe sağlamak şartıyla konut veya tarımsal amaçlı yapı yapılabilir. Yapılaşma koşulları:
-
Minimum Parsel Büyüklüğü: 2.500 m²
-
Minimum İfraz Şartı: 5.000 m²
-
Emsal (E): 0,05
-
Maksimum Yapı İnşaat Alanı: 150 m²
-
Maksimum Yükseklik: 6,50 m (2 Kat)
S41: Plan onayından sonra yeni bir "Tarımsal Amaçlı Entegre Tesis" kurulmak istenirse şartlar nelerdir?
C41: Tesis alanının en az 20 hektar büyüklüğünde olması, İl Toprak Koruma Kurulu kararı bulunması ve 1/25.000 ölçekli bu planda değişiklik yapılması zorunludur.
8. Ekoturizm Alanları ve Yapılaşma Şartları
S42: Planda "Ekoturizm Alanı" olarak belirlenecek yerlerde aranacak minimum alan ve ifraz büyüklüğü nedir?
C42: Uygulama öncesi toplam alan büyüklüğü en az 15.000 m² olmak zorundadır. Bu alanlarda minimum ifraz şartı 10.000 m²'dir.
S43: Ekoturizm alanlarında yapılaşma (Emsal ve Kat) sınırları nelerdir?
C43: Emsal (E) = 0,10'dur. Yapı yüksekliği (Yençok) 2 kat olarak sınırlandırılmıştır. En fazla bir bodrum kat yapılabilir ancak bodrum katlar konaklama ünitesi olarak kullanılamaz.
S44: Ekoturizm alanlarında büyük parseller (örneğin 20.000 m² üzeri) için toplam inşaat alanı sınırı nedir?
C44: Parsel büyüklüğü ne olursa olsun, toplam inşaat alanı maksimum 2.000 m²'yi geçemez.
S45: Ekoturizm alanlarında açık alan (yeşil alan) bırakma zorunluluğu var mıdır?
C45: Evet. Uygulamalar ada bazında yapılacak olup, alanın toplam yüzölçümünün en az %30'luk bölümü yapı yapılmayacak şekilde açık alan olarak planlanacaktır.
S46: Ekoturizm tesislerinin tapu ve mülkiyet yapısında hangi kısıtlamalar bulunmaktadır?
C46: Konaklama tesisi tek bir bağımsız bölüm olmak zorundadır. Bu alanlardaki konaklama birimleri üzerinde devre mülk, kat irtifakı ve kat mülkiyeti gibi mülkiyeti bölücü haklar tesis edilemez.
S47: Ekoturizm imar hakkının sürdürülebilmesi için inşaat sonrası hangi belgenin alınması zorunludur?
C47: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı alındığı tarihten itibaren 1 yıl içerisinde Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan "Turizm İşletmesi Belgesi" alınması ve idareye ibraz edilmesi zorunludur.
9. Kentsel Çalışma, Altyapı ve Çevre Hükümleri
S48: Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanlarında (KDKÇA) hangi fonksiyonlar yer alabilir?
C48: Çevre sağlığı yönünden tehlike oluşturmayan imalathaneler, patlayıcı/yanıcı madde içermeyen depolar, toptan ticaret ve pazarlama birimleri, konaklama tesisleri, lokantalar, açık spor tesisleri ve düğün salonları yapılabilir.
S49: Akaryakıt ve Servis İstasyonlarında hangi yan üniteler yer alabilir ve yükseklik sınırı nedir?
C49: Yapı yüksekliği 2 katı geçmemek şartıyla; oto-market, çay ocağı, tuvalet, mescit, büfe, oto elektrik, lastikçi ve yıkama-yağlama fonksiyonları yer alabilir. Ayrıca elektrikli araç şarj yerleri de yapılabilir.
S50: Sanayi tesisleri için "Sağlık Koruma Bandı" kuralı nedir?
C50: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uyarınca bırakılması zorunlu olan sağlık koruma bandı, tesisin kendi mülkiyet sınırları dışında belirlenemez ve bu bant içinde mesken veya insan ikametine mahsus yapılaşmaya izin verilmez.
